🌹 RoseSun Weather v10.9.25 – Yeni Sesler, Temalar ve Daha Fazlası!

Herkese yeniden selamlar! 👋

Ücretsiz, reklamsız ve kâr amacı gütmeden geliştirdiğim RoseSun Weather'ı güncellemeye devam ediyorum. Son paylaşımımdan bu yana birkaç güzel yenilik daha geldi. Kısaca paylaşayım. 🙂

🔊 Daha doğal seslendirme: Önceki paylaşımda tanıttığım sesli hava durumuna alternatif olarak yüksek kaliteli ses seçeneği ekledim. Varsayılan sesi beğenmeyenler, ayarlardan alternatif ses modelini seçebiliyor. Ses dosyası bir kez cihaza indiriliyor, sonrasında seslendirme cihaz üzerinde oluşturuluyor. Türkçe, İngilizce ve Almanca için yüksek kaliteli ses seçenekleri mevcut. Rusçada standart seslendirme kullanılıyor.

🎨 Çikolata ve mevsim temaları: Açık/koyu görünümün yanında farklı renk seçenekleri ve mevsime göre değişen temalarla uygulamanın görünümünü kişiselleştirebiliyorsunuz.

📱 Telefonunuza uygulama olarak yükleyebilirsiniz!

RoseSun Weather'ı App Store veya Google Play'den indirmenize gerek yok. PWA desteği sayesinde ana ekranınıza ekleyip normal bir uygulama gibi kullanabilirsiniz.

  • 🍏 iPhone: Safari'de siteyi açın → Paylaş → Ana Ekrana Ekle → Web Uygulaması Olarak Aç → Ekle.
  • 🤖 Android: Chrome'da siteyi açın → Sağ üstteki üç nokta → Uygulamayı yükle (veya Ana ekrana ekle).

💡 Birkaç küçük hatırlatma:

  • Hava durumu kartlarının yerini basılı tutup sürükleyerek değiştirebilirsiniz.
  • Saatlik tahminleri sağa-sola kaydırabilir, 8–15 günlük ayrıntıları inceleyebilirsiniz.
  • Açık/koyu görünümü değiştirebilir, tam ekran kullanabilirsiniz.
  • Uygulamanın içindeki Nasıl Kullanılır? bölümünden diğer özellikleri keşfedebilirsiniz.

🌍 https://rosesunweather.com/

📸 Instagram: https://www.instagram.com/rosesunweather/

👍 Facebook: https://www.facebook.com/p/Rosesunweather-61595197539972/

Proje tamamen ücretsiz, reklamsız, kullanıcı takibi yapmayan ve kâr amacı gütmeyen bir çalışma. Boş zamanlarımda geliştirmeyi sürdürüyorum.

Farklı telefonlarda, işletim sistemlerinde ve tarayıcılarda deneyip görüşlerinizi paylaşırsanız çok sevinirim. Özellikle seslendirme ve arayüz konusunda geri bildirimleriniz gerçekten işe yarıyor.

Herkese güzel havalar! 🌹☀️

BeğenFavori PaylaşYorum yap

Sabit Disk (HDD) Alırken Paranızı Çöpe Atmayın ! Hangi Renk, Hangi İş İçin Uygun? (Rehber)

Bilgisayar toplarken, sunucu kurarken veya güvenlik kamerası sistemi kurmak istediğinizde karşınıza çıkan en büyük kafa karışıklıklarından biri: "Western Digital sabit disk renkleri ne anlama geliyor?" 💻
Birçok insan "Hepsi hard disk, en ucuzunu alayım geçeyim" diyerek büyük bir finansal hata yapıyor. Sonuç? Birkaç ay içinde bozulan diskler, kaybedilen değerli veriler ve boşa giden binlerce lira... 💸

🔵 WD Blue (Mavi) - Günlük Kullanım ve Ofis:
Eğer evinizdeki masaüstü bilgisayarınızda döküman saklayacaksanız, internette gezinecekseniz veya hafif oyunlar oynayacaksanız bütçe dostu en ideal seçim budur. Fiyat/performans dengesi en yüksek disktir.
⚫ WD Black (Siyah) - Yüksek Performans ve Oyun:
Sıkı bir oyuncuysanız, 4K video kurgu, grafik tasarım veya render işleriyle uğraşıyorsanız aradığınız şey bu. Yüksek RPM ve önbellek (cache) mimarisiyle en hızlı mekanik disktir. Dayanıklılığı üst düzeydir ancak maliyeti diğerlerine göre biraz daha yüksektir.
🟣 WD Purple (Mor) - Güvenlik ve Kamera Sistemleri:
Ev veya iş yerinizdeki güvenlik kameraları için disk arıyorsanız ASLA mavi veya siyah disk almayın! Mor diskler, 7 gün 24 saat aralıksız çalışmak ve aynı anda onlarca kamera akışını (yapay zeka destekli video analizleri dahil) kaydetmek için özel üretilmiştir. Ardışık yazma (sequential write) optimizasyonu vardır.
🔴 WD Red (Kırmızı) - NAS ve Bulut Depolama Sistemleri:
Kendi şirketinizi yönetiyorsanız, ağa bağlı depolama (NAS) üniteleri kullanıyorsanız veya bir RAID sistemi kuracaksanız kırmızı serisini seçmelisiniz. Ağ ortamlarındaki titreşime karşı korumalıdır ve verilerinizin güvenliği için özel NASware yazılımıyla birlikte gelir.
🟡 WD Gold (Altın) - Kurumsal Sunucular ve Veri Merkezleri:
Gelelim işin zirvesine... Büyük veri merkezleri (Data Center), kurumsal sunucular ve ekstrem iş yükleri için tasarlanmıştır. Piyasadaki en yüksek güvenilirlik oranına (MTBF) ve en uzun garanti süresine sahiptir. Siber güvenlik ve kesintisiz veri akışı için kurumsal şirketlerin ilk tercihidir.
🚨 Kritik Güncelleme: Eski infografiklerde görebileceğiniz "WD Green (Yeşil)" mekanik disk serisi artık üretilmemektedir. WD, yeşil segmentini tamamen uygun fiyatlı SSD modellerine kaydırmıştır. Sabit disk (HDD) alırken Yeşil renkli olan eski modellere dikkat edin!

BeğenFavori PaylaşYorum yap

2027–2030: Akıllı Telefonlarda Pil Devrimi – Markalar, Avrupa ve Türkiye Yol Haritası

2027–2030 Akıllı Telefonlarda Pil Devrimi

OPPO, Samsung Galaxy S serisi, Apple iPhone, Xiaomi, Google Pixel ve diğer üreticilerin Avrupa ve Türkiye yol haritası

Araştırma tarihi: 8 Kasım 2026
Kapsam: Avrupa Birliği mevzuatı, EPREL ürün kayıtları, üretici açıklamaları ve Türkiye pazarı
Dönem: 2027–2030


1. Araştırmanın en önemli bulgusu

2027 sonrasında telefon pazarında önemli bir değişim yaşanacak. Ancak bu değişim bütün telefonların eski Nokia modelleri gibi çıkarılabilir pile sahip olması anlamına gelmiyor.

Avrupa'daki yeni düzenlemeler üreticileri üç konuda değişime zorluyor:

  • Pilin daha kolay değiştirilebilmesi.
  • Telefonun daha uzun süre kullanılabilmesi.
  • Tamir, yedek parça ve yazılım desteğinin iyileştirilmesi.

Araştırmada dikkatimi çeken en önemli gelişme ise OPPO ve OnePlus gibi üreticilerin bazı Avrupa modellerinde kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil seçeneğini şimdiden sunmuş olması.

Buna karşılık Samsung Galaxy S serisi, iPhone ve Xiaomi'nin incelenen amiral gemisi modellerinde henüz aynı yaklaşım görülmüyor.

Burada önemli olan, markanın bütün modellerini aynı kabul etmemek. Aynı üreticinin farklı modellerinde pil tasarımı değişebiliyor.

2. Markalara göre 2027–2030 değerlendirmesi

A. OPPO: Find X serisinde önemli değişim

İncelenen modeller: OPPO Find X9 ve Find X9 Pro.

OPPO hakkında araştırmada dikkat çeken somut bir gelişme var.

Avrupa'nın EPREL ürün veri tabanında Find X9 modelinin pili kullanıcı tarafından değiştirilebilir olarak kaydedilmiş.

Find X9 için bildirilen özellikler:

Özellik EPREL verisi
Kullanıcı tarafından pil değişimi Evet
Pil dayanıklılığı 1.300 döngü
1.300 döngü sonundaki kapasite En az %80
Su koruması IP68
Tamir edilebilirlik sınıfı B
Yazılım desteği En az 5 yıl
Şarj başına test süresi Yaklaşık 69 saat

Find X9 Pro için de kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil kaydı bulunuyor.

Kaynaklar:

2027–2030 değerlendirmesi:

OPPO'nun Avrupa'da kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil sunan modellerinin sayısını artırması mümkün. Bununla birlikte Find X9 ailesindeki yaklaşımın bütün Find X ve Reno serilerine uygulanacağını söylemek için henüz yeterli kanıt yok.

Türkiye açısından önemli soru, Avrupa'da satılan aynı modelin Türkiye'ye de aynı pil tasarımıyla getirilip getirilmeyeceği.

Benim değerlendirmem: OPPO'nun yeni modelleri Türkiye'de de yakından takip edilmeli. Çünkü burada yalnızca geleceğe ilişkin bir söylenti değil, Avrupa ürün kayıtlarında karşılığı bulunan bir uygulama söz konusu.

B. Samsung Galaxy S serisi: Dayanıklı pil, ancak klasik çıkarılabilir tasarım henüz yok

İncelenen modeller: Galaxy S25 ve Galaxy S26.

Samsung, pil dayanıklılığı konusunda önemli değerler sunuyor. Ancak kullanıcı tarafından pil değiştirme konusunda aynı durum söz konusu değil.

Galaxy S25'in Avrupa kayıtlarında:

  • Pil kullanıcı tarafından değiştirilemiyor.
  • Pil dayanıklılığı 2.000 döngü olarak bildiriliyor.
  • 2.000 döngü sonunda en az %80 kapasite belirtiliyor.
  • IP68 koruması bulunuyor.
  • Tamir edilebilirlik sınıfı C.

Galaxy S26 için incelenen kayıtlarda:

  • Pil kullanıcı tarafından değiştirilemiyor.
  • Pil dayanıklılığı 1.200 döngü.
  • 1.200 döngü sonunda en az %80 kapasite.
  • IP68 koruması.
  • Tamir edilebilirlik sınıfı C.

Kaynaklar:

Samsung 2027–2030 döneminde ne yapabilir?

Üç olasılık üzerinde durmak gerekiyor:

  1. Galaxy S serisinde mevcut yapıştırmalı tasarımı koruyarak pilin servis tarafından değiştirilmesini kolaylaştırmak.
  2. Pilin sökülmesi için kullanılan yapıştırıcı ve bağlantı sistemlerini değiştirmek.
  3. Daha düşük serilerde veya belirli Avrupa modellerinde kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil tasarımına geçmek.

Bunlar henüz açıklanmış ürün özellikleri değil, mevzuat ve mevcut tasarımlar üzerinden yapılan değerlendirmelerdir.

Benim dikkat çektiğim nokta şu: Samsung'un pil dayanıklılığını artırması, mutlaka çıkarılabilir pil kullanacağı anlamına gelmiyor.

Türkiye için: Galaxy S serisinde Avrupa ve Türkiye modellerinin aynı pil mimarisini kullanması mümkün. Ancak yeni modellerin Türkiye'ye hangi tarihte ve hangi tasarımla geleceği henüz kesin değil.

C. Apple iPhone: Çıkarılabilir pil yerine servis ve uzun ömür yaklaşımı

İncelenen model: iPhone 17.

Apple'ın mevcut tasarım yaklaşımında kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil öncelikli bir özellik değil.

iPhone 17'nin Avrupa ürün kaydında:

  • Kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil: Hayır.
  • Pil dayanıklılığı: 1.000 döngü.
  • 1.000 döngü sonunda en az %80 kapasite.
  • IP68 su koruması.
  • Tamir edilebilirlik sınıfı C.
  • Yazılım desteği: En az 5 yıl.

Kaynak: https://www.repairinfo.app/en/devices/smartphones/apple-iphone-17/

Apple 2027–2030 döneminde nasıl değişebilir?

Apple açısından üç konu önemli olacak:

  • Pilin daha kolay sökülebilmesi.
  • Yetkili servis dışında tamir imkânlarının genişlemesi.
  • Yedek parçaların ve onarım bilgilerinin erişilebilir olması.

Apple'ın arka kapağı açılıp elle değiştirilen klasik bir pile geçeceğine ilişkin doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

Dolayısıyla iPhone 18, iPhone 19 veya iPhone 20'nin çıkarılabilir pille geleceğini kesin bilgi gibi sunmak doğru olmaz.

Bunun yerine Apple'ın su korumasını ve cihaz bütünlüğünü koruyarak servis işlemlerini kolaylaştırması da mümkün.

Türkiye için: Avrupa'daki düzenlemelere uygun iPhone modellerinin Türkiye'de satılması mümkün olsa da Türkiye'deki yasal zorunluluklar ayrıca değerlendirilmelidir. Avrupa modelinin Türkiye'de de aynı servis ve yedek parça koşullarını sunması otomatik olarak garanti edilmez.

D. Xiaomi: Pil dayanıklılığı artıyor, ancak kullanıcı değişimi her modelde yok

Xiaomi tarafında model bazında değerlendirme yapmak özellikle önemli.

EPREL kayıtlarında incelenen Xiaomi modellerinde kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil bulunmuyor.

Örnek olarak Avrupa kayıtlarında yer alan 25113PN0EG model kodlu cihazda:

  • Kullanıcı tarafından pil değişimi: Hayır.
  • Pil kapasitesi: 6.160 mAh.
  • Pil dayanıklılığı: 1.000 döngü.
  • IP68 koruması.

Bir başka Xiaomi ürün kaydında 2512BPNDAG model kodlu cihaz için de kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil seçeneği bulunmuyor.

Kaynaklar:

Xiaomi 2027–2030 döneminde ne yapabilir?

Xiaomi açısından üç olası değişim bulunuyor:

  1. Pilin daha kolay değiştirilebildiği Avrupa modelleri.
  2. Daha uzun pil ömrü ve daha yüksek şarj döngüsü dayanıklılığı.
  3. Ekran, kamera ve şarj bağlantısı gibi parçaların servis tarafından daha kolay değiştirilebilmesi.

Xiaomi'nin Avrupa için çıkarılabilir pile geçeceğine ilişkin bütün ürün ailesini kapsayan doğrulanmış bir açıklama yok.

Türkiye için: Xiaomi'nin Türkiye'deki satış hacmi ve geniş ürün ailesi nedeniyle Avrupa modellerindeki değişikliklerin Türkiye'ye yansıması önemli olacak. Ancak Avrupa'da kayıtlı bir modelin Türkiye versiyonunun aynı donanıma sahip olduğu ayrıca kontrol edilmeli.

E. Google Pixel: Uzun yazılım desteği, ancak pil konusunda temkinli yaklaşım

Google Pixel ailesinde özellikle yazılım desteği öne çıkıyor.

Avrupa EPREL kayıtlarında incelenen Pixel 9 Pro Fold modelinde:

  • Kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil: Hayır.
  • Pil dayanıklılığı: 1.000 döngü.
  • IP68 koruması.
  • Katlanabilir ekran tasarımı.

Kaynak: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2347997

Google'ın Pixel ailesinde uzun süreli yazılım desteği yaklaşımı önemli bir avantaj. Ancak bu durum pilin kullanıcı tarafından değiştirilebildiği anlamına gelmiyor.

2027–2030 değerlendirmesi:

Google'ın özellikle şu alanlarda gelişme göstermesi beklenebilir:

  • Pil sağlığı bilgilerinin daha ayrıntılı sunulması.
  • Pil değişiminin servis açısından kolaylaştırılması.
  • Uzun yazılım desteğinin sürdürülmesi.
  • Yedek parça ve onarım erişiminin iyileştirilmesi.

Pixel 11, Pixel 12 veya Pixel 13 için çıkarılabilir pil konusunda doğrulanmış bir tasarım açıklaması bulunmuyor.

Türkiye açısından ayrıca önemli bir konu var: Google Pixel modellerinin Türkiye'deki resmî satış ve servis koşulları, Avrupa'daki durumla aynı kabul edilmemeli.

F. OnePlus: OPPO ile birlikte yakından izlenmesi gereken üretici

OnePlus, araştırmada önemli bir başka örnek.

Avrupa EPREL kayıtlarında bazı OnePlus telefonlarının pilleri kullanıcı tarafından değiştirilebilir olarak belirtiliyor.

Örneğin CPH2769 model kodlu cihazda:

  • Kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil: Evet.
  • Pil dayanıklılığı: 1.300 döngü.
  • Pil kapasitesi: 7.250 mAh.
  • IP68 koruması.
  • Şarj başına test süresi: Yaklaşık 78 saat.

Kaynak: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2514208

OnePlus 15'in üretici teknik sayfasında ise 7.300 mAh çift hücreli ve çıkarılamayan pil belirtiliyor.

Kaynak: https://www.oneplus.com/global/15/specs

Burada önemli bir ayrıntı var: EPREL'de kullanıcı tarafından değiştirilebilir olarak kaydedilen bir modelle OnePlus 15 aynı cihaz değildir. Bir modelin özelliğini diğerine aktarmamak gerekiyor.

OnePlus'ın 2027–2030 döneminde Avrupa pazarındaki pil yaklaşımı yakından takip edilmeli.

G. Fairphone: Modüler telefon yaklaşımının devamı

Fairphone, uzun süredir tamir edilebilir telefon tasarımına odaklanıyor.

Fairphone 6'nın standart modelinin Avrupa EPREL kaydında kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil seçeneği bulunuyor.

Öne çıkan özellikler:

  • Kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil.
  • IP55 koruması.
  • 1.000 şarj döngüsü.
  • 300 düşme testine dayanıklılık.

Kaynak: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2372958

Bu modelin /e/OS sürümüne ait ayrı EPREL kaydında ise pil kullanıcı tarafından değiştirilebilir olarak belirtilmiyor. Dolayısıyla aynı telefon ailesinin farklı sürümlerini de birbirinden ayırmak gerekiyor.

Fairphone'un yaklaşımı, 2027 sonrası tamir edilebilir telefon tasarımının nasıl uygulanabileceğini gösteriyor.


3. Markaların karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, incelenen belirli Avrupa modellerinin kayıtlarına dayanmaktadır. Bütün marka ailelerini temsil eden bir sıralama değildir.

Marka/model Kullanıcı değiştirilebilir pil Pil döngüsü Su koruması
OPPO Find X9 Evet 1.300 IP68
OPPO Find X9 Pro Evet 1.300 IP68
Samsung S25 Hayır 2.000 IP68
Samsung S26 Hayır 1.200 IP68
iPhone 17 Hayır 1.000 IP68
Xiaomi 25113PN0EG Hayır 1.000 IP68
Google Pixel 9 Pro Fold Hayır 1.000 IP68
OnePlus CPH2769 Evet 1.300 IP68
Fairphone 6 Evet 1.000 IP55

Önemli: Şarj döngüsü sayıları üreticilerin Avrupa ürün kayıtlarına bildirdiği değerlerdir. Bir döngü, mutlaka telefonun tek seferde sıfırdan yüzde 100'e şarj edilmesi demek değildir. Toplam kullanım üzerinden hesaplanır.

4. 2027–2030 arasında yalnızca pil değil, başka neler değişecek?

Bence telefon sektöründeki asıl dönüşüm burada yaşanacak.

4.1. Tamir edilebilirlik puanı daha önemli olacak

Avrupa Birliği'nin 20 Haziran 2025'ten itibaren uyguladığı ekotasarım kuralları, telefonların tamir edilebilirliğini de kapsıyor.

Üreticilerin belirli parçalar için yedek parça erişimi sağlaması gerekiyor.

Bunlar arasında:

  • Ekran.
  • Pil.
  • Kamera.
  • Şarj bağlantısı.
  • Hoparlör.
  • Mikrofon.
  • Mekanik düğmeler.

Bazı yedek parçaların profesyonel tamircilere sunulması, cihazın piyasadan kalkmasından sonra en az yedi yıl sürmeli.

4.2. Pil sağlığı daha şeffaf olacak

Telefonun ayarlarında pil sağlığını görmek daha önemli hale geliyor.

Avrupa düzenlemeleri kapsamında pilin:

  • Üretim tarihi.
  • İlk kullanım tarihi.
  • Şarj döngüsü.
  • Mevcut kapasitesi.

gibi bilgilerinin kullanıcıya sunulması öngörülüyor.

Böylece ikinci el telefon alırken yalnızca satıcının söylediği pil sağlığına güvenmek gerekmeyecek.

4.3. Ekran ve gövde dayanıklılığı

Avrupa ekotasarım düzenlemeleri düşme ve çizilme dayanıklılığı için de kriterler getiriyor.

Yeni telefonlarda:

  • Düşme testleri.
  • Çizilme dayanıklılığı.
  • Su ve toz koruması.
  • Tamir sırasında parçaların sökülebilirliği.

daha önemli hale geliyor.

4.4. Yazılım desteği

Yeni kurallara göre işletim sistemi yükseltmelerinin son satış tarihinden itibaren en az beş yıl boyunca sağlanması gerekiyor.

Bu süre son satış tarihinden hesaplandığı için telefonun piyasaya çıktığı tarihle aynı şey değildir.

Google ve Apple gibi uzun süreli yazılım desteği sunan üreticiler açısından bu konu rekabetin önemli parçalarından biri olacak.

4.5. Daha ucuz ekran ve pil değişimi

Burada kesinleşmiş bir fiyat indirimi zorunluluğu yok.

Ancak yedek parça bulunabilirliği, tamir bilgilerine erişim ve onarım süreçlerinin iyileştirilmesi, uzun vadede tüketicinin tamir masraflarını azaltabilir.


5. Türkiye açısından en önemli gelişme: TBMM'nin 2/4009 sayılı kanun teklifi

Türkiye'deki gelişmeleri araştırırken özellikle dikkat edilmesi gereken bir belge var.

2/4009 esas numaralı kanun teklifi.

  • TBMM'ye geliş tarihi: 3 Kasım 2026.
  • İlk imza sahibi: Selma Aliye Kavaf.
  • Esas komisyon: Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu.
  • 8 Kasım 2026 itibarıyla durumu: Komisyonda.

Teklif, kablolu şarj edilebilen ürünlerin şarj cihazıyla birlikte piyasaya sunulmasını ve taşınabilir pillerin değiştirilebilir olmasını amaçlıyor.

Resmî TBMM kaydı: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/69cedc03-e0c3-48c2-9bd8-01a1a01b715d

Teklif metni: https://cdn.tbmm.gov.tr/

Teklifte yer alan düzenlemeler yasalaşırsa Türkiye'deki telefon pazarında önemli değişiklikler gündeme gelebilir.

Ancak şu ayrımı unutmamak gerekiyor:

Kanun teklifi henüz yürürlükte olan bir kanun değil.

Dolayısıyla Türkiye'de 2027 yılında bütün telefonların çıkarılabilir pille satılacağını söylemek doğru olmaz.

Teklifin yasalaşması, kabul edilen metnin içeriği ve yürürlük tarihleri belirleyici olacak.


6. Avrupa'da 2027'den itibaren pil gerçekten çıkarılabilir mi?

İki önemli mevzuat birlikte değerlendirilmelidir.

AB Pil Yönetmeliği 2023/1542

Yönetmeliğin 11. maddesi, 18 Şubat 2027'den itibaren taşınabilir pillerin son kullanıcı tarafından çıkarılabilir ve değiştirilebilir olmasını öngörüyor.

Özel üretici araçları, ısı veya çözücü gerektiren sökme işlemleri, bu tanımdaki kolay çıkarılabilirlik şartını karşılamıyor.

Resmî kaynak: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/2026-08-13/eng

Akıllı telefonlara özel Ekotasarım Yönetmeliği 2023/1670

Telefonlar için ayrıca özel düzenlemeler bulunuyor.

Bu düzenlemeye göre pilin yalnızca profesyonel tamirciler tarafından değiştirilebilmesine, belirli koşullar karşılandığında izin verilebiliyor.

Özellikle:

  • IP67 su ve toz koruması.
  • 500 döngü sonunda en az %83 kapasite.
  • 1.000 döngü sonunda en az %80 kapasite.

koşulları önem taşıyor.

Bu nedenle 2027'de bütün telefonların klasik çıkarılabilir pille geleceği sonucuna varmak yanlış.

Resmî mevzuat: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1670/oj/eng


7. 2027–2030 için benim değerlendirmem

Önümüzdeki dönemde markaların farklı tasarım yolları izlemesi mümkün.

Üretici Takip edilmesi gereken değişim
OPPO Find X ve Reno serilerinde kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil
Samsung Galaxy S serisinde kolay servis değişimi ve pil dayanıklılığı
Apple iPhone'da pil sökme ve servis süreçlerinin kolaylaşması
Xiaomi Avrupa modellerinde değiştirilebilir pil ve tamir edilebilirlik
Google Pixel ailesinde pil sağlığı ve servis erişimi
OnePlus Kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil sunan yeni modeller
Fairphone Modüler ve uzun ömürlü telefon tasarımı
Diğer Android üreticileri Avrupa mevzuatına uyumlu yeni pil ve yedek parça sistemleri

Bunların hiçbiri 2027–2030 için kesinleşmiş model duyuruları değildir. Mevcut ürün kayıtlarından ve mevzuattan hareketle yapılan değerlendirmelerdir.

8. Türkiye'de telefon almak isteyenler ne yapmalı?

Telefon satın alırken artık yalnızca işlemciye, kameraya ve ekran kalitesine bakmak yeterli değil.

Benim önerim, özellikle 2027 ve sonrasında şu beş konuyu kontrol etmek:

  1. Pil kullanıcı tarafından mı değiştirilebiliyor, yoksa yalnızca servis tarafından mı?
  2. Pil kaç şarj döngüsü sonunda en az %80 kapasiteyi koruyor?
  3. Ekran ve pil için yedek parça kaç yıl bulunabilecek?
  4. Üretici kaç yıl yazılım desteği sunuyor?
  5. Avrupa modelinin teknik özellikleri Türkiye'de satılan modelle aynı mı?

Özellikle OPPO ve OnePlus modellerinde Avrupa ürün kayıtlarının kontrol edilmesi faydalı olacaktır.

Samsung, Apple ve Xiaomi tarafında ise pil dayanıklılığı ile gerçek pil değiştirilebilirliğini birbirine karıştırmamak gerekiyor.


9. Sonuç: 2027'yi beklemek mantıklı mı?

Telefonunuz şu anda sorunsuz çalışıyorsa 2027–2028 dönemindeki gelişmeleri takip etmek mantıklı olabilir.

Ancak sırf 2027 geldi diye bütün telefonların çıkarılabilir pille geleceğini düşünerek satın almayı ertelemek doğru olmaz.

Çünkü bazı üreticiler klasik çıkarılabilir pil yerine daha uzun ömürlü pil ve profesyonel servis değişimi yolunu tercih edebilir.

Benim açımdan araştırmanın en önemli üç sonucu şöyle:

  • OPPO ve OnePlus'ın bazı Avrupa modellerinde kullanıcı tarafından değiştirilebilir pil şimdiden mevcut.
  • Samsung, Apple ve Xiaomi'nin incelenen amiral gemilerinde pil dayanıklılığı gelişse de kullanıcı tarafından pil değişimi henüz standart değil.
  • Türkiye'de 2/4009 sayılı kanun teklifi yasalaşırsa Avrupa'daki gelişmelerin ötesinde bir tüketici hakkı tartışması başlayabilir.

Önümüzdeki birkaç yılda asıl rekabetin yalnızca daha hızlı işlemci ve daha iyi kamera üzerinden değil, telefonun kaç yıl sorunsuz kullanılabileceği üzerinden de şekillenmesini bekliyorum.


10. Kaynakça – Doğrudan kontrol edilebilecek bağlantılar

Avrupa Birliği resmî mevzuatı

  1. AB Pil Yönetmeliği 2023/1542 – Resmî EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/2026-08-13/eng
  2. Akıllı Telefonlar Ekotasarım Yönetmeliği 2023/1670: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1670/oj/eng
  3. Avrupa Komisyonu – 3 Kasım 2026 tamir edilebilirlik istişaresi: https://environment.ec.europa.eu/news/commission-launches-consultation-easier-product-repairs-2026-11-03_en
  4. Avrupa Komisyonu EPREL ürün veri tabanı: https://eprel.ec.europa.eu/

OPPO

  1. OPPO Find X9: https://www.repairinfo.app/en/devices/smartphones/oppo-find-x9/
  2. OPPO Find X9 Pro: https://www.repairinfo.app/en/devices/smartphones/oppo-find-x9-pro/
  3. OPPO Find X9 EPREL kaydı: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2417537

Samsung

  1. Samsung Galaxy S25: https://www.repairinfo.app/en/devices/smartphones/samsung-galaxy-s25/
  2. Samsung Galaxy S26: https://www.repairinfo.app/en/devices/smartphones/samsung-galaxy-s26/

Apple

  1. iPhone 17: https://www.repairinfo.app/en/devices/smartphones/apple-iphone-17/

Xiaomi

  1. Xiaomi EPREL ürün kaydı: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2523882
  2. Xiaomi EPREL ürün kaydı: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2537479

Google Pixel

  1. Google Pixel 9 Pro Fold EPREL kaydı: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2347997

OnePlus

  1. OnePlus EPREL ürün kaydı: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2514208
  2. OnePlus 15 resmî teknik özellikleri: https://www.oneplus.com/global/15/specs

Fairphone

  1. Fairphone 6 EPREL kaydı: https://eprel.ec.europa.eu/screen/product/smartphonestablets20231669/2372958

Türkiye

  1. TBMM – 2/4009 sayılı kanun teklifi: https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/69cedc03-e0c3-48c2-9bd8-01a1a01b715d
  2. TBMM – Kanun teklifi metni: https://cdn.tbmm.gov.tr/

Araştırmanın notu: EPREL kayıtları üreticilerin Avrupa pazarına bildirdiği ürün verileridir. RepairInfoEU/RepairInfo sayfalarındaki puanlar ve karşılaştırmalar ise bu verileri yorumlayan üçüncü taraf değerlendirmeleridir. Mevzuatın bağlayıcı hükümleri için her zaman EUR-Lex ve Türkiye'deki yasama süreci için TBMM esas alınmalıdır.

 

BeğenFavori PaylaşYorum yap

Last of Us Part II ile biraz Dlss5 modlamasıyla fotoğrafçılık oynadım.
Oyunun texture kalitesi muazzam gerçekten. Atmosferi ve keskinliği çok iyi seviyeye getiriyor gerçekten. Sadece atmosfere uygula gibi bir ayarı olsa keşke 😀

Uğraşıp ince ayarla ai slop efektleri yok denecek kadar azaltılabilir belki ama hazır preset ile çektim bunları.
RTX 4070 ile maksimum ayarlarda Dlss5 ile 55-70 fps arası sorunsuz akıyor bu arada merak eden varsa.

Not: Şiddet içeren görseller yasaksa silebilirim onları. Post olarak paylaşırken "Yetkiniz yok" hatası aldığım için blog olarak paylaştım.

BeğenFavori PaylaşYorum yap

🌹🔊 RoseSun Weather v10.9.04 CANLI'DA!

Herkese selamlar, geliştirdiğim ücretsiz, kâr amacı gütmeyen RoseSun Weather'a yeni bir özellik ekledim: Sesli Hava Durumu!

 

Artık uygulamanın üst kısmındaki hoparlör simgesine dokunarak bulunduğunuz konumun hava durumunu dinleyebiliyorsunuz.

 

🌡️ Anlık hava durumu, hissedilen sıcaklık ve ani rüzgâr hızı

 

🌦️ Günlük hava durumu özeti

 

📅 Önümüzdeki 7 günün tahmini

 

🌍 Türkçe, İngilizce, Almanca ve Rusça seslendirme

 

🕒 Ayrıca 24 saatlik hava tahmini kartının görünümünü de yeniledik.

 

Seslendirme için Web Speech API kullanılıyor. Cihazın ve tarayıcının sunduğu uygun ses motorundan yararlanıyor; ayrı bir üyelik veya ücretli seslendirme hizmeti gerekmiyor.

 

Mobil, masaüstü ve desteklenen PWA ortamlarında kullanılabiliyor. Ses desteği tarayıcıya ve cihazdaki kullanılabilir seslere bağlı.

 

🔗 https://rosesunweather.com/

 

Farklı işletim sistemlerinde ve tarayıcılarda deneyip karşılaştığınız sorunları bildirirseniz geliştirmemiz açısından çok faydalı olur.

 

Herkese iyi seyirler ve güzel havalar! 🌹

 

 

 

 

BeğenFavori PaylaşYorum yap
Önceki yorumları gör 6 / 8

Android Telefon Seçerken Nelere Bakılmalı? Efsane Kasım Öncesi Akıllı Telefon Rehberi

Akıllı telefonlar, günlük hayatın neredeyse her anına eşlik eden cihazların başında geliyor. İletişimden fotoğrafçılığa, mobil bankacılıktan iş yazışmalarına kadar pek çok ihtiyaç tek bir cihaz üzerinden karşılanıyor. Bu nedenle telefon yenilemek, dikkatle verilmesi gereken bir karar hâline geliyor.

Android ekosistemi, farklı bütçelere ve kullanım alışkanlıklarına hitap eden geniş model yelpazesiyle öne çıkıyor. Kasım ayı ise telefon yenilemeyi planlayanlar için iyi bir zamanlama sunuyor. Farklı marka ve modelleri bir arada incelemek isteyenler, Hepsiburada Kasım indirimleri sayfasındaki akıllı telefon seçeneklerini karşılaştırabilir.

Bu rehberde Android telefon seçerken hangi özelliklerin öne çıktığını ve kullanım alışkanlıklarına göre doğru modelin nasıl belirlenebileceğini ele alıyoruz.

Önce Kullanım Alışkanlıklarınızı Belirleyin

Doğru telefonu seçmenin ilk adımı, cihazın günlük hayatta nasıl kullanılacağını netleştirmektir. Sosyal medyada sık fotoğraf paylaşan biriyle mobil oyun oynayan veya telefonu ağırlıklı olarak iş için kullanan birinin öncelikleri farklıdır.

●       Telefonu en çok hangi amaçla kullanıyorsunuz: iletişim, fotoğraf, oyun, video ya da iş?

●       Gün içinde şarj etmeye ne kadar fırsat buluyorsunuz?

●       Büyük ekran mı, yoksa tek elle kullanılabilecek kompakt bir model mi tercih ediyorsunuz?

●       Telefonda ne kadar fotoğraf, video ve uygulama saklıyorsunuz?

Bu sorulara verilen yanıtlar, aşağıdaki özellikler arasında hangilerine öncelik verilmesi gerektiğini belirler.

Ekran: Her Gün En Çok Etkileşimde Olduğunuz Alan

Telefon ekranı, kullanım deneyimini doğrudan şekillendiren özelliklerin başında gelir. OLED ve AMOLED paneller canlı renkler ve derin siyahlar sunarken, LCD paneller daha uygun fiyatlı modellerde tercih edilir.

Yüksek yenileme hızına sahip ekranlar, sayfa kaydırma ve oyunlarda daha akıcı bir görüntü sağlar. Video izleyen ve oyun oynayan kullanıcılar için geniş ve yüksek çözünürlüklü ekranlar öne çıkarken, tek elle kullanım konforu arayanlar daha kompakt modellere yönelebilir. Açık havada sık kullanılan telefonlarda ekran parlaklığı da önemli bir seçim kriteridir.

Kamera: Megapikselden Fazlası

Kamera performansı, telefon seçiminde en çok dikkat edilen özelliklerden biri. Ancak iyi bir fotoğraf deneyimi yalnızca megapiksel değerine bağlı değil. Sensör boyutu, lens çeşitliliği, görüntü sabitleme ve yazılım işleme gücü de sonuçları belirgin şekilde etkiliyor.

Kamerada değerlendirilebilecek özellikler

●       Ana kamera: Gündüz ve gece çekimlerinde genel fotoğraf kalitesini belirler.

●       Ultra geniş açı: Manzara, mimari ve kalabalık grup fotoğrafları için kullanışlıdır.

●       Telefoto lens: Uzaktaki nesneleri kaliteyi koruyarak yakınlaştırmayı sağlar.

●       Optik görüntü sabitleme: Düşük ışıkta ve video çekimlerinde titremeyi azaltır.

●       Ön kamera: Görüntülü görüşme ve selfie için ayrıca değerlendirilmelidir.

Kullanıcıların ürün yorumlarında paylaştığı örnek fotoğraflar, kameranın gerçek kullanımdaki performansı hakkında fikir edinmek için faydalı bir kaynak olabilir.

İşlemci ve Bellek: Akıcı Bir Deneyimin Temeli

İşlemci, telefonun uygulamaları ne kadar hızlı açtığını, oyunlarda nasıl performans gösterdiğini ve çoklu görevlerde ne kadar akıcı çalıştığını belirler. Günlük kullanım için orta segment işlemciler rahat bir deneyim sunarken, yoğun oyun ve video düzenleme için üst segment işlemciler öne çıkar.

RAM ise aynı anda açık tutulabilecek uygulama sayısını etkiler. Daha yüksek bellek kapasitesi, uygulamalar arasında geçişi hızlandırır ve telefonun uzun yıllar akıcı çalışmasına katkı sağlar.

Batarya ve Şarj: Gün Boyu Kesintisiz Kullanım

Batarya kapasitesi, telefonun tek şarjla ne kadar süre kullanılabileceğini belirleyen temel unsurdur. Ancak pil ömrü yalnızca kapasiteye değil, işlemcinin enerji verimliliğine ve yazılım optimizasyonuna da bağlıdır.

Hızlı şarj desteği, kısa sürede yüksek oranda şarj sağlayarak yoğun tempoda yaşayanlara kolaylık sunar. Kablosuz şarj ise masa başında veya komodinde pratik bir kullanım sağlar. Telefonun kutusundan şarj adaptörü çıkıp çıkmadığını kontrol etmek ve gerekirse uyumlu bir adaptörü aynı alışverişte tamamlamak faydalı olur.

Depolama Alanı: İhtiyacınızdan Biraz Fazlası

Fotoğraflar, videolar, uygulamalar ve mesajlaşma dosyaları zamanla telefon hafızasını hızla doldurabilir. Bu nedenle depolama kapasitesi seçerken mevcut kullanımın biraz üzerinde bir seçenek tercih etmek, cihazın uzun süre rahatça kullanılmasını sağlar.

Bazı Android modeller hafıza kartı desteğiyle ek depolama imkânı sunuyor. Bulut depolama hizmetlerini düzenli kullananlar ise daha düşük dahili kapasiteyle de rahat edebilir.

Yazılım Desteği ve Güncellemeler

Android telefonlarda yazılım güncellemeleri, hem yeni özelliklere erişim hem de güvenlik açısından önemlidir. Markaların modelleri için sunduğu işletim sistemi ve güvenlik güncellemesi süresi, telefonun kaç yıl boyunca güncel kalacağını doğrudan etkiler.

Arayüz tercihi de kullanım deneyimini şekillendirir. Bazı kullanıcılar sade ve temiz bir Android deneyimi ararken, bazıları markaların sunduğu ek özelliklerle zenginleştirilmiş arayüzleri tercih eder.

Tasarım ve Dayanıklılık

Telefonun ağırlığı, elde tutuş hissi ve kullanılan malzemeler günlük konforu etkiler. Su ve toza dayanıklılık sertifikasına sahip modeller, yağmurlu havalarda veya açık hava aktivitelerinde ek bir güven sunar. Ekran koruma camı ve telefon kılıfı gibi aksesuarlar ise cihazın uzun süre ilk günkü gibi kalmasına yardımcı olur.

Kullanıcı Profiline Göre Android Telefon Önerileri

●       Fotoğraf tutkunları: Gelişmiş sensöre, optik görüntü sabitlemeye ve çoklu lens sistemine sahip modeller.

●       Mobil oyuncular: Güçlü işlemci, yüksek yenileme hızlı ekran ve etkili soğutma sunan modeller.

●       Yoğun çalışanlar: Uzun pil ömrü, hızlı şarj ve yüksek depolama kapasitesine sahip modeller.

●       Öğrenciler: Fiyat-performans dengesi yüksek, dengeli özellikler sunan orta segment modeller.

●       İlk akıllı telefonunu alacaklar veya büyükler: Kullanımı kolay arayüze ve okunaklı ekrana sahip modeller.

Satın Almadan Önce Son Kontroller

Ürün sayfasında yer alan model kodu, renk ve hafıza seçenekleri, garanti türü ve kutu içeriği aynı serideki farklı modelleri ayırt etmeye yardımcı olur. Kullanıcı yorumları ise pil ömrü, kamera performansı ve ısınma gibi günlük kullanım detayları hakkında değerli ipuçları sunar.

Yeni telefonla birlikte kılıf, ekran koruyucu, şarj adaptörü ve kablosuz kulaklık gibi tamamlayıcı ürünleri aynı alışverişte almak, cihazı kutusundan çıktığı anda kullanıma hazır hâle getirir.

Efsane Kasım'da Size En Uygun Android Telefonu Bulun

Android telefon seçerken ekran, kamera, işlemci, batarya, depolama ve yazılım desteği gibi özellikleri kullanım alışkanlıklarına göre değerlendirmek, doğru modele ulaşmayı kolaylaştırır. Her ihtiyaca ve bütçeye uygun seçeneklerin bulunduğu Android ekosisteminde, öncelikleri netleştirmek seçimi oldukça sadeleştirir.

Kasım ayındaki kampanyalar, uzun süredir ertelenen telefon yenileme planlarını hayata geçirmek için güzel bir fırsat sunuyor. Doğru özelliklere sahip bir Android telefon, yıllarca günlük hayatın en güvenilir yardımcısı olmaya devam eder.

BeğenFavori Paylaş

🌹 RoseSun Weather v10.8.95 yayında! 🌦️ - Rusça Eklendi -

Herkese Selamlar,

Dün akşam @cgdincer arkadaşımızın talebi üzerine Rusça seçeneği az önce yayınlandı.

Ücretsiz ve reklamsız geliştirdiğim hava durumu uygulaması RoseSun Weather'ı yeni özelliklerle güncellemeye devam ediyorum.

🇷🇺 Rusça dil desteği geldi: Türkçe, İngilizce ve Almancanın yanında artık Русский da seçilebiliyor. Telefonu Rusça olanlarda uygulama kendiliğinden Rusça açılıyor.

🕰️ Geçmiş ve Gelecek sayfaları da Rusça: Geçmiş Hava Durumu ve Gelecek sayfaları da Rusçaya çevrildi.

🤝 Rusça konuşan arkadaşlarınızla paylaşın: Bu bağlantıyı açanlarda uygulama doğrudan Rusça geliyor.

https://rosesunweather.com/ru/

RoseSun Weather tamamen ücretsiz, reklamsız, takipsiz, açık kaynak ve kâr amacı gütmeyen deneysel bir projedir.

🌐 https://rosesunweather.com

Görüş ve önerilerinizi bekliyorum. ☀️

BeğenFavori PaylaşYorum yap
Önceki yorumları gör 10 / 12

🌹 RoseSun Weather v10.8.93 yayında! 🌦️

 

Herkese Selamlar,

 

Ücretsiz ve reklamsız geliştirdiğim hava durumu uygulaması RoseSun Weather'ı yeni özellikler ve iyileştirmelerle güncellemeye devam ediyorum.

 

✅ Akıllı günlük hava durumu özeti: Yağış beklentileri, sıcaklık değişimleri ve olası riskler artık anlaşılır bir dille özetleniyor.

 

🌧️ Daha gelişmiş yağış değerlendirmesi: Uydu gözlemleri ve meteorolojik tahmin modelleri birlikte değerlendirilerek daha güvenilir sonuçlar hedefleniyor.

 

📊 Meraklısına bölümü: Meteorolojiye ilgi duyanlar için model karşılaştırmaları, ağırlıklar ve atmosferik eğilimler.

 

🎨 Arayüz ve performans: Mobil kullanım, görsel düzen ve çeşitli özelliklerde iyileştirmeler yapıldı.

 

📱 Instagram ve Facebook hesaplarımız da açıldı! Uygulamanın alt kısmındaki bağlantılardan takip edebilirsiniz.

 

https://www.instagram.com/rosesunweather

 

https://www.facebook.com/share/18t4THkr7h/

 

RoseSun Weather tamamen ücretsiz, reklamsız, takipsiz, açık kaynak ve kâr amacı gütmeyen deneysel bir projedir.

 

🌐 https://rosesunweather.com

 

Görüş ve önerilerinizi bekliyorum. ☀️

 

BeğenFavori PaylaşYorum yap

🌹 RoseSun Weather v10.8.81 yayında!

Ücretsiz geliştirdiğim hava durumu uygulaması RoseSun Weather'a birkaç kullanışlı yenilik ekledim.

✅ Daraltılabilir üst menü: Mobilde ve masaüstünde üst alanı tek dokunuşla küçülterek hava durumu bilgilerine daha fazla yer açabilirsiniz. Tercihiniz sonraki ziyaretlerinizde de korunuyor.

📊 15 günlük hava durumu grafiği: Günlük en yüksek/en düşük sıcaklıkları, hava durumu simgelerini ve UV değerlerini tek grafikte inceleyebilirsiniz. Günlere dokunarak yağış miktarı, yağış ihtimali ve rüzgâr gibi ayrıntılara ulaşabilirsiniz.

💡 Küçük bir hatırlatma: Ana ekrandaki sıcaklık, nem, rüzgâr, basınç gibi bilgi kartlarına basılı tutup sürükleyerek sıralamalarını dilediğiniz gibi değiştirebilirsiniz.

Uygulama tamamen ücretsiz, reklamsız ve telefona PWA olarak da yüklenebiliyor.

🌐 https://rosesunweather.com

Görüş ve önerilerinizi bekliyorum. 🌤️

BeğenFavori PaylaşYorum yap

33396: Yeni Sosyal Medya Yasası

Çoğunluğumuzun Yeni Sosyal Medya Yasası şeklinde andığı Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırımış Hi̇zmet Sunulmasına Ve Yaş Doğrulamaya İli̇şki̇n Yönetmelik, Resmî Gazete'de 10 Ekim 2026'da yayınlandı. Kendimce, anladığım kadarıyla yorumlamaya çalıştım.

Bilişim okuryazarlığıma güvenen biri olarak bu yönetmeliği incelediğimde kafamda oluşan bazı soru işaretlerini yazıya dökmek istedim.

    • Sosyal medya kullanıcıları ne şekilde etkiliyor?
    • Forumlar gibi topluluk sitelerini nasıl etkiliyebilir?
    • Blog yazarlarını nasıl etkiliyebilir?

Söz konusu yönetmelikle birlikte hangi yaş grubunun sosyal ağlara hangi koşullar altında erişebileceğini veya erişemeyeceğini bir çok kişi yazdı-çizdi; ben buraları es geçeceğim. Bu yazının konusu; kafamda oluşan soru işaretlerine yanıt ararken çıktığım o küçük yolculuk... ve belki de herkesi doğrudan ilgilendirmese de yanıtlanması gereken sorular.

Yeni Yönetmeliğin Kapsamı

İlk olarak SGB'nin duyurduğu yeni yönetmelik hangi yaş aralığını ve hangi sosyal ağ platformlarını kapsıyor, onu aradan çıkartayım. Cevap; herkesi ve hepsini. Evet, o adını hayatınızda sadece bir kere duyduğunuz sosyal ağ platformu ve kuvvetle muhtemel herhangi bir forum sayfasını da etkiliyor; üyelerini de, yönetenleri de.

Sosyal Ağ Kullanıcıları, 3 Farklı Yaş Kategorisine Ayrılıyor.

14 yaş ve altı için teknik olarak yasak. Çok net, dümdüz yasak. Yeni hesap (veya profil) açılamaz, mevcuttakiler de verileri silinir ve kapatılır. Yönetmeliğe göre ama'sı, fakat'ı, hiç bir koşulu yok. Tek istisna; olası bir hatalı yaş tespiti durumunda mümkün. 15 ilâ 17 yaş için de "Ayrıştırılmış Hizmet" adı altında kısıtlamalar söz konusu. Detaylı bilgileri muhtemelen diğer haber kaynaklarından çoktan okudunuz, dinlediniz.

18 ve üstü Genel Kullanım için: Yeni profil oluştururken (veya mevcut profiller için de Mart 2027 sonuna kadar) e-Devlet'ten alınacak Yaş Doğrulama Belirteci (bir çeşit token veya onay belgesi) girilmesi zorunlu olacak.

Yaş Doğrulama Belirteci nedir? Yenir mi?

Mart 2027'den itibaren sosyal ağlarda var olabilmek için platformlara beyan etmemiz gereken Yaş Doğrulama Belirteci'nin teknik yapısı, nasıl temin edileceği, kullanım koşulları, varsa sınırları ve geçerlilik süresi gibi bilgiler henüz ortada yok. e-Devlet'te "Yaş Doğrulama" veya "Belirteç" arama sonuçlarında konumuzla alâkalı bir sonuç görünmüyor henüz. Şu ana kadar belirteç için yapılan açıklamalardan yola çıkarak bildiklerimiz; isim TC kimlik numarası veya kullanıcı adı gibi hiçbir kişisel veriyi doğrudan içermeyeceği.

Aynı sosyal ağ platformunda birden çok profili kullanan kişiler için de belirsizlik söz konusu. Kullanıcıların kişisel amaçlarla kullandıkları profilleri ile meslek veya hobileri sebebiyle kişisel profillerinden ayrı tuttukları içerikleri paylaştığı profilleri birbirlerinden ayrı tutması doğal ve sık görülen bir uygulama. Gündelik yaşantısını ve çizimlerini ayrı ayrı profillerde paylaşan bir sanatçı, buna güzel bir örnek olabilir.

İnsanların internetteki yorumlarıysa anonimliğin bittiği ve 15 ilâ 17 yaşın dijital ifade özgürlüğünün baltalandığı yönünde ağırlık basıyor. Yanlış bir yorumlama da değil açıkçası. Yazı ilerledikçe, yönetmeliğin uygulanabilirliği için tanınan sürenin doğru hesaplanamadığı düşüncem daha da kuvvetleniyor.

Sadece Instagram veya Twitter değil, muhtemelen forumlar da...

Yönetmelikteki tanımları okuduğumda, bu yönetmeliğin sadece Bluesky, Facebook, Instagram, Twitter vb. yaygın sosyal ağ platformlarını değil; forumları dahi kapsadığı sonucuna varabiliyorum. Çünkü Sosyal Ağ Sağlayıcı'lar için "kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişilerdir." şeklinde bir tanım yer alıyor. Oldukça geniş bir tanım. Bir varsayımda bulunacak olursam; içerik paylaşabildiğimiz, yorum/yanıt yazabildiğimiz veya konu başlığı açabildiğimiz topluluk sitelerinin ve forumların hepsi de bu tanımın kapsamına rahatlıkla giriyor. Gene bu varsayımdan devam edecek olursam; bunların her biri için belki de tek tek Yaş Doğrulama Belirtecimizi girmemiz veya beyan etmemiz gerekecek.

Fediverse gibi merkezîyetsiz bir sosyal ağ içinse merkezî bir denetim mekanizması pratikte mümkün görünmüyor. Çünkü tek bir sitenin/platformun değil; birbirinden bağımsız binlerce sitedeki kullanıcıların birbirleriyle iletişim kurabildiği gerçek bir sosyal ağdan bahsediyoruz. Bunların kimisi çok büyük topluluklar, kimisi de sadece 10 ilâ 20 kişinin olduğu küçük topluluklar. ActivityPub protokolünü etkinleştirmiş Discourse, NodeBB vb. kullanan forumları; Lemmy, mbin, PieFed vb. özgür Reddit türevi topluluk siteleri; Mastodon, Pixelfed vb. mikroblog'ları ve hatta WordPress, Ghost vb. kişisel blog'ları bile bu sosyal ağın birer parçası sayabilirsiniz.

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunu'nda yabancı sosyal ağ sağlayıcılarının temsilci atama koşulu için "Türkiye'den günlük erişimi 1 milyondan fazla olan" şeklinde bir alt eşik ifade edilir. Bir diğer yandan da 2020/DK-İD/274 sayılı Sosyal Ağ Sağlayıcı Hakkında Usul Ve Esaslar kararı ile "sosyal etkileşim araçları ikincil ve yan bir hizmet olarak sunulan kişisel internet siteleri, elektronik ticaret siteleri ve haber siteleri" de Sosyal Ağ Sağlayıcıları kapsamı dışında sayılmaktadır. Ancak bu yazıda üzerine konuştuğumuz yeni yönetmelikte herhangi bir muafiyet koşulu belirtilmediği için; forumların da Sosyal Ağ Sağlayıcıları kapsamında tutulduğu varsayımında bulunabilirim.

Sosyal Ağ Sağlayıcıları için durum nedir?

İşte bu konu başlığı; yanıtlarını aradığım ve anladığım kadarıyla da ucu açık bırakılmış, belirsizlikler diyarı.

Burada aklımda soru işaretleri oluşan kategori forumlar olacak.

Belki çoğunluğumuz artık eskisi gibi forumları takip etmiyor, yazmıyor. Veya bize, size öyle geliyor. Reddit'i bir kenara koyarsak, azımsanmayacak bir kitle geleneksel forumları hâlâ aktif olarak kullanıyor, ki ben de bu kişilerden biriyim. Forumlar veya daha hibrik mekaniklerle daha kapsamlı bir deneyim sunabilen "Topluluk Siteleri", sıfırdan kendi forum yazılımlarını (veya CMS; yani içerik yönetim sistemini) geliştirmektense genellikle bbPress, BuddyPress, Discourse, Flarum, MyBB, NodeBB, phpBB gibi açık kaynak kodlu ve ücretsiz, veya XenForo gibi lisans ücreti ödeyerek kullanabildiğiniz hazır forum yazılımlarını kullanırlar. Genellikle bu forum yazılımlar için yazılmış eklentileri kullanarak ihtiyaçlarına göre sitelerine yeni özellikler kazandırırlar veya kısıtlamalar getirirler. Forumların ise söz konusu yönetmeliğin talep ettiği koşulları uygulamada doğru ve sağlıklı bir biçimde, bu kadar kısa bir sürede yerine getirebilmek için nasıl bir yol yordam izlenebileceği ise muallak. Göründüğü kadarıyla topluluk sitelerin Kullanım Koşulları'na "18 yaşın altındaki kullanıcıların kayıt olması yasaktır" veya "Sorumluluk kabul edilmemektedir." gibi kullanıcının beyanının esas alındığı ifadelerin yasal olarak bir geçerliliği olmayacak. Çünkü SGB yönetmelikte açıkça nasıl bir yöntemle (yani belirteç ile) uygulanması gerektiğini belirtiyor ama Yaş Doğrulama Belirteci'nin teknik olarak nasıl çalıştığına dair bir teknik belge veya bir rehber de yönetmelikle beraber aynı zamanda yayınlanmadı, en azından benim görebildiğim kadarıyla. Bu teknik bilgiler olmadan forum yazılımları için çekirdekten değişiklikler yapılabilmesi veya bir eklenti yazılabilmesi de haliyle hiç gerçekçi görünmüyor. Sitelerin mevcut üyeleri için son tarih Mart 2027 sonu olsa da, yeni üyeler için uygulanması gereken tarih 1 Kasım 2026 ve önümüzde kabaca üç haftalık bir süre var. İhtiyaçların yorumlanması, değişikliklerin uygulanması, test edilmesi ve olası eksiklerin veya hataların giderilmesi için ne yazık ki çok kısa bir süre sadece üç hafta.

Bir hikâye üzerinden örnek vermek gerekirse...

Durumu şöyle hayalî bir senaryo üzerinden örneklendireyim: PixelArt İstanbul Topluluğu adında üç yıldır yayın hayatına devam eden ve ortalama 100 aktif etkileşimde/paylaşımda bulunan üyeye sahip bir forumum var. Forum yazılımı olarak da dünyada yaygın olarak kullanılanlardan biri olan NodeBB kullanıyor olayım. Kiralamışım bir sanal sunucu, ara ara yazılım güncellemesini yapıyorum. Toplulukta herkes keyifle PixelArt çalışmalarını paylaşıyor. Sonra, bu yazıya vesile olan yönetmelik duyuruluyor ve görüyorum üç haftalık bir sürem var. Bugüne kadar belki de hiç iletişim kurma ihtiyacı duymadığım, kullandığım forum yazılımınınn geliştiricileriyle iletişime geçip; yakın bir tarihte ülkemde yürürlüğe girecek olan bir kanunu ve bunun için ihtiyaç duyacağım teknik özellikleri forumuma nasıl kazandıracağımı soruyorum. Geliştiriciler tabii ki de topluluğun ihtiyaçlarını dinliyor ve gözetiyor ama bire-bir hizmet vermiyorlar, çünkü öyle bir vaadleri hiç bir zaman olmadı. Ama geliştiricilerden biri ilgileniyor ve şöyle bir yanıt veriyor: "Üç hafta içerisinde bu yönde iş gören deneysel bir eklenti yazmamız zor, biraz daha da uzun sürebilir. Ama sözünü ettiğin yaş denetim sistemininin nasıl çalıştığını bilmiyoruz, bir belge bulamadık. Sen de niye bu kadar geç haber veriyorsun bize dostum?" Ben, bu yanıtı aldıktan sonra topluluk sayfasını yöneten kişi olarak forumlara yeni üye alımını kapatmak zorunda kalıyorum. Çünkü elimde yaş doğrulaması için bir mekanizma yok. Yasal olarak bu kadar büyük bir sorumluluğun altına girmeyi göze alamıyorum. Gelenin beyanını esas alamıyorum. Üstelik, bu tarihten itibaren altı ay içerisinde bir çözüm yolu keşfedebilmeyi umuyorum ki, topluluk dağılmasın.

Örnek bitti, bu kadardı.

Blog'lar bundan nasıl etkilenecek?

Eğer yanılmıyorsam, enteresan bir şekilde blog'lar bu kapsamın dışında kalmaya devam ediyorlar. Yazının ortalarında bir yerde detay vermeden bahsetmiştim ama bu noktada daha da detaylandırmam gerekirse;

2 Ekim 2020 tarihli ve 31262 sayılı Resmî Gazete'de 2020/DK-İD/274 numaralı Sosyal Ağ Sağlayıcı Hakkında Usul Ve Esaslar kararında; "Kişisel internet siteleri, elektronik ticaret siteleri ve haber siteleri gibi sosyal etkileşim amaçlı içeriğin ikincil ve yan bir hizmet olarak sunulduğu platformlar kapsam dışındadır." ifadesi yer alıyor ve bu da yönetmeliğin mevcut haliyle hâlâ bireysel blog sayfalarını bu sorumluluğun dışında tutuyor.

Eğer bir kişisel blog sahibi -benim de yaptığım gibi- blog sayfasını biraz daha özelleştirip; ActivityPub protokolüyle merkeziyetsiz federal sosyal ağa bağlarsa işler daha da karmaşık bir hâl alır mı? Gene yönetmelikten yorumladığım kadarıyla (ve garanti edememekle birlikte); hayır. Çünkü hâlâ kişisel bir site ve sosyal ağ etkileşimleri önplanda olan bir site değil. Eğer kişisel sitenize kimse üye olamıyorsa, tek kullanıcısı / yazarı site sahibiyse, dışarıdan etkileşim alabiliyor olması bir sorun teşkil etmiyor.

Yazının sonuna geldiğime göre şu şekilde bitirmek istiyorum:

İnsanların hobileri ve keyifleri için ortak paylaşımda bulunabileceği bir platform kurabilmenin ve bu platformun bir parçası olabilmesinin bu kadar zorlaştırılmaması gerektiğine inanıyorum. İnternette insanların toksikleşebildiği bir gerçek. Toksikliğe ve hatta kanunsuzluğa bir yaptırım uygulanması; caydırıcı bir çözüm ihtiyacına inanıyorum. Ancak bunun için internetin daha da karmaşık, zorlaşmış ve kısıtlanmış bir biçime sokulmasına da karşı çıkıyorum. İnanıyorum ki daha mantıklı çözümler muhakkak vardır ancak bir acelemiz varmışcasına böyle bir uygulamaya gidiyoruz.

BeğenFavori PaylaşYorum yap
Önceki yorumları gör 4 / 8
  • oniki @oniki

    Olayın çocuklarla ya da yaş doğrulamayla doğrudan ilgisi yok, Olay anonim erişimin kalkması, en aza indirilmesi, gerektiğinde devletin her hesabın kime ait olduğunu anında bulabilmesi, gerekli fişlemelerin yapılabilmesi. Niyeti doğru okumadan, doğru çözüm bulunamaz.

  • protego @protego

    3 hafta çok garip bir şey. Hiçbir mekanizma 3 haftada böyle bir şeye uyum sağlayamaz.

    Burada bir Türkiye'den min. kullanıcı sayısı sınırı getirmeleri gerekiyordu. Küçük çaplı sitelerin/platformların böyle bir şeyi yapmaları çok zor. Türkiye'de olmayan yerler de yapmaz. reddit örneğin. Ne yapacaklar hepsini engelleyecekler mi?

    "kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişilerdir." cümlesi de çok muğlak. Ama bizde yasaların çoğu zaten muğlak, yoruma açık oluyor sonra birilerinin canları ne isterse o yorumun içine dahil ediyor. Bu cümleye bakarsak whatsapp'ı bile buna dahil edebilirsin. Patreon'u da dahil edersin. Canının istediği her şeyi dahil edersin.

    Bu tam bir "istediğimizi istediğimiz gibi yorumlayıp canımızın istediğini kapatalım" aracı. Baya baya sansür kısmı. Ha ne olur, 2 sene sonra ufak bir karar değişikliği ile o token'ların içine tc kimlik nosu gömmeye başlarlar. Platformlardan bu kimlik numaralarını kaydetmelerini isterler. Sonra da muhalif hesapların tc numaralarını platformlardan isterler. Bu da fişleme kısmı. Türkiye'de her sansür ve fişleme yasası zaten bir kerede değil, yavaş yavaş alıştıra alıştıra zamanla yapılmıştır. Arkasında da hep "çocuklar" bahanesi olmuştur. Gerçi bu bize özel değil birçok ülke bunu yapmaya çalışıyor ama işte sonuç değişmiyor.

  • Deniz Ege Tunçay @egetun

    elde teknik bilgi olmadığı için, ancak gene bir varsayımda bulunabiliriz: muhtemel zaten belirteç ile sosyal ağ profili ile kimlik eşleşmesi sosyal ağ sağlayıcı tarafında olmasa da e-devlet tarafında dolaylı yoldan sağlanacaktır. zaten amaç da bu.

    pratikte ne amaçla olursa olsun küçük toplulukların oluşmasında çok büyük bir engel teşkil edecek gibi görünüyor .

  • NOKSYESVS @noksyesvs

    ne kadar şikayet etsek de seçime kadar bu işi halledecekler. bence artık sorunu değil de çözümü tartışmamız lazım. avrupa birliği ülkeleri bile yaş doğrulaması isterken beştepeyi yansa yine dönmezler. şimdi bu işin oluru nedir. açıkçası sosyal medya zerre umurumda değil ama youtube çok kullanıyorum. ben kendi adıma takip ettiğim kanalları bir rss programından takip etmeyi planlıyorum. tavsiyesi olan varsa da açığım. kesinlikle, hiçbir sosyal medyamı edevlet ile bağlamayacağım. gerekirse 4chan e geri dönerim.