kuyuya taşı atıyorum;
adalet mi daha öncelikli sizin için yoksa eşitlik mi?
adaletli eşitlik gibi kavramlar kullanmak yok ama. 😀
kuyuya taşı atıyorum;
adalet mi daha öncelikli sizin için yoksa eşitlik mi?
adaletli eşitlik gibi kavramlar kullanmak yok ama. 😀
Adalet olmayınca diğer pek çok şey anlamsızlaşır... Eşitlik tartışılabilir ama adalet tartışmaya açılamaz.
Tam tersi, eşitlik nettir, tartışılacak yönü yoktur. Adil olansa görecelidir. Eşitlik olmadan adalet'in anlamı bile olmaz.
@oniki kastettiğin eşitlik hangisi? Bireylerin eşitliği mi?
@arandur Herşeyin eşitliği, bireyler de dahil.
@oniki herşey eşit değildir ki? Eşitlik uydurma bir kavramdır. Doğada ve hayatta hiçbir şey birbirine eşit değildir. Biz öyle varsayarız. Yalnızca matematiksel kavramlar ve bunun gibi bazı soyut, netleştirilmiş ibareler birbirlerine eşit veya eşitlenebilir durumdadır.
@oniki şimdi ChatGPT'ye de sordum.
https://chatgpt.com/share/69610048-6614-800a-aa10-333d381a9ad8
@arandur Eşitlik ölçülebilir, 2 şeyi karşılaştırmak mümkündür ve objektif sonuç alınabilir. Adalet öyle birşey değil, tümüyle uydurma bir kavram ve göreceli olan ahlaki vb. ilkleler üzerinde durur.Benim adil olanım sizin düşündüğünüz olmayabilir.
yani adalet tarafındasın hocam. eşitliği uygulamak eşitsizlikler neden oluyor gşbi geliyor bana da.
Eşitlik. Çünkü adalet görecelidir ve çoğu zaman adil değildir.
eşitlik de adil değil ki, mesela meşhur maç izleme fotoğrafında adaleti sallayınca herkes eşit derecede izleyebiliyor maçı.
elbette zor bir konu, belki de bu ülkede düzgün adalet olmadığı için adalete olan bakış açını farklı. aynı şekilde benim için de eşitliği bakış açısı benzer olabilir.
@pesatalim Kavramlarda da biraz karışıklık var. Eşit olan adildir ama adil olan her zaman eşit değildir.
Eşit olup adaletli olmayabilir. O yüzden komünizm.
Sakat bir insan çalışmak zorunda kalmamalı mesela.
Tam da bu nedenle 'eşitlik' daha önemli ve şart.
@oniki kimse eşit değil ki eşitlik daha önemli olsun. Adaletsizlik yaratacak bir eşitlik anlamsızdır haksızlıktır.
@benvaryaben Kime göre haksızlık? Ben insanlar eşit olmalıdır, eşit haklara sahip olmalıdır derim. Başkası gelip ayrımcılık yapıp bunun adına adalet diyebilir.
@oniki mutlak eşitlik adaletli olmaz. Meşhur fotoya bakarsın. Herkes maçı izleyebiliyorsa adaletlidir. Ayrımcılık yapılırsa bu bariz belli olur o zaman hak dağıtandan hesap sorarsın
@benvaryaben Sizin adalet gördüğünüz yerde ben uzun boylu olana yapılmış haksızlık görüyorum.
@oniki onu yaratıcı yapmış zaten uzun boy vermiş. Bizler se adaleti sağlamakla yükümlüyüz. Ya da yaratıcıdan hesap sor o da bir seçenek.
@benvaryaben Bakış açısı işte. Yaratıcı uzun boyu vermiş, biz insan olarak yaratıcının verdiği avantajı (ya da dezavantajı) niye geri almaya çalışıyoruz, daha mı iyi biliyoruz?
@oniki bakış açısından çok sınav dünyası çünkü. Bir topluma olan kininiz sizi adaletinizden alıkoymasın diyor yaratıcı. Adaleti bizim üzerimize yıkmış. Düşün felç geçirmiş sin Allah senden herkes gibi eşit hesap soruyor neden onu yapmadın bunu yapmadın.
gene şimdi komunizme bağladınız. 😀 bu arada parayı bulan komünist yöneticiler de genellikle direk lükse kaçma yolunda, komünizm herkes yokluk içindeyken çalışıyor gibi geliyor bana.
@pesatalim ben bağlarım kafa konunist kafa 😁
Daha adil bir dünya mümkün.
Adalet. Eşitlik mümkün değil.
Alırken mi, satarken mi?
Budur.
kayserililer için söylenir genellikle bu laf hocam. 🙂
çalışmayıp yatanla niye eşit oluyorum? ya da hırsız uğursuzla.
tabii ki adalet.
Aynı işi yapanın aynı parayı alması eşitlik. Aynı işi yapan birisinin çeşitli nedenlerle (mesela evli diye) fazla para almasına adalet deniyor.
@oniki ona pozitif ayrımcılık diyelim biz. evliliği, çocuğu teşvik amaçlı rüşvet ya da.
burada da eşitliğin farklı dalları var galiba, öbür türlü hepimiz doğduk eşitiz konusu biraz hayalperestlik.
Adalet ama kimin adaleti o önemli.
burası da bambaşka bir tartışma konusu, ama konuyu açarken bu iki sistemin düzgün işlediğini varsaydım.
Bana dokunmayan yılan bin yaşasıncılık.
tandık geliyor hocam. 🙂
Eşitlik bir illüzyon, adalet ise bir mühendisliktir.
Doğaya bakınca eşitlik göremezsiniz; iki elma bile birbirine eşit değildir. Biri kurtludur, diğeri sulu. Pazarcı bile bu hakikati bilir; sabah en iyi malı yüksek fiyattan satar, akşam kalan 'çürük çarık'ı ucuza verir. Pazarcının bu basit 'fiyatlandırma adaleti'ni (kaliteye göre bedel biçme), toplum yönetimine uygulayamamak medeniyetin çöküşüdür.
Eşitlik ısrarı, matematiksel bir hatadır. Çünkü insan doğası 'input/output' (girdi/çıktı) prensibiyle çalışır.
Adalet (Justice): İyi olanı ödüllendirmek, kalifiye olana hakkını vermek, kötü veya tembel olanı sistemin dışına itmek ya da cezalandırmaktır. Bu, potansiyeli yukarı çeker.
Mutlak Eşitlik (Equality): Zirvedekini aşağı çekerek, tabandakini olduğu yerde bırakarak ortada buluşmaktır. Buna 'vasatlık' denir.
Bugün yaşadığımız kriz tam olarak budur: 'Sonuçta Eşitlik' (Equality of Outcome) dayatması. Herkesin aynı maaşı, aynı hayatı, aynı standardı talep ettiği yerde; kimse kendini geliştirmez. Çalışanla çalışmayanın, zekiyle kurnazın, üretenle tüketenin 'eşitlendiği' bir senaryo, distopik bir film gibidir. Tünelin ucu, herkesin 'asgari'de eşitlendiği, zekanın ve yeteneğin törpülendiği, vasatın diktatoryasına çıkar.
Tarihsel ve felsefi olarak cevap şudur: Zirvede eşitlik olmaz, çünkü zirve dardır ve oraya tırmanmak liyakat gerektirir. Eşitliğin sağlanabileceği tek yer 'dip'tir. Toplumu dipten yukarıya çeken güç 'eşitlik masalları' değil, adaletli bir rekabet ortamıdır.
Ezcümle: Bana herkesin eşit olduğu bir sefalet değil, hak edenin hakkını aldığı bir hiyerarşi lazım. Eşitlik talep edenler genellikle kendi yetersizliklerini gizlemek isteyenlerdir; adalet talep edenler ise yeteneklerine güvenenlerdir.
+123456789
güzel bir açıklama hocam, galiba eşitliğin tam olarak olması için de herkesin eşit şartlarda doğmuş olması lazım.
biz eşitlik derken sadece düşünce kısmına odaklanıyoruz gibime geliyor, nesnel kısmı es geçiyoruz sanki.
@pesatalim tespitin çok kritik bir yere parmak basıyor: 'Başlangıç Çizgisi Problemi'.
Ancak orada bile acımasız bir 'Genetik Piyango' devreye giriyor. Herkesi aynı maddi imkanlarla, aynı okullarda, aynı mahallede başlatsak bile; birinin IQ'su 120, diğerininki 90 olduğunda veya birinin metabolizması diğerinden daha dayanıklı olduğunda 'nesnel eşitlik' daha start çizgisinde bozuluyor.
Bizim toplum olarak karıştırdığımız iki kavram var:
Hukuk Önünde Eşitlik (Düşünsel): Bu medeniyetin gereğidir. Paşanın oğluyla çobanın oğlu trafik ışığında, mahkemede veya devlet dairesinde aynı muameleyi görmelidir. Bu 'haktır'.
Biyolojik ve Materyal Eşitlik (Nesnel): Bu imkansızdır. Bunu sağlamaya çalışmak, (Kurt Vonnegut’un hikayesindeki gibi) hızlı koşanın ayağına ağırlık bağlamayı, zeki olanın beynini uyuşturmayı gerektirir.
Senin dediğin o 'nesnel eşitliği' sağlamaya çalışmak, doğaya savaş açmaktır ve doğa bu savaşı her zaman kazanır. Eşitsizlik, evrenin termodinamiği gibidir; enerji farkı olmazsa hareket (iş) oluşmaz.
O yüzden ideal sistem; herkesin eşit doğduğu değil, herkesin elindeki kartlarla en iyi oyunu çıkarabilmesine imkan tanıyan (mobilite) sistemdir. Adalet, doğuştan gelen eşitsizlikleri 'yok saymak' değil, liyakatle 'telafi edilebilir' kılmaktır. Eşitlik hayali kurmak yerine, oyunun kurallarının adil olmasına odaklanmalıyız.
eğiştiliği adalet ile sağlarsın
bir başkası da eşitliğin tanımına "adil olmak" yazabilir, önemli olan tanımlama şeklinizdir...
sonuç odaklı düşünürsek kesinlikle evet ki sonuç odaklı düşünmek gerekli.
Yine en iyisi nathasha.
dueun ortalık karışık. 🙂 sosyete ekonomik krizi deniyor ona.
Eşitlik iyi bir şey değil ki. Bunu tartışmaya bile gerek yok. Adaletse vazgeçilemez.
peki ya adaletin getirdiği eşitlik? 🙂
@pesatalim adalet eşit olmayı gerektiriyorsa o zaman adaletin dediği doğrudur, zaten adaleti en üstte tuttuk ya 😀
eşitlik - adalet
açıkçası konuyu açarken aklıma direk bu kare gelmişti. 🙂
Adalet olmayınca eşitlik olmaz ki. Yani şey gibi bu kanı olmayan insan hem de yaşasın demek gibi birşey. Kan olmak zorunda yani ha aramızda bazı kansızlar var mıdır ? vardır o doğru da bizim gibi canlılar için kan şart.
ama bazıları için birisi diğerinden daha önemlidir hocam. farklı görüşler görmek güzel fakat birisi kabul ederken birisini tamamen yok saymak garip geliyor.
@pesatalim İşte o yüzden görüyoruz malesef. Kendine herşeyi hak görenler yüzünden dünya ne halde. Bazı insanlar daha eşit malesef.
Ülkesine göre değişken denebilir :]
o zaman biz çıkalım hocam. 😀 bayağı ünlü bir ülkeyiz adalet konusunda ne de olsa.
Tanımlar değişiyor en azından akıllardaki, önemli olan bu yüzden tanımdır; neyi kaynak alacak/doğru kabul edeceksin? kavramlarda mutabakatta tanımlarla sağlanır oldu maalesef... herkesin farklı tanımlar verdiği bir yerdeyiz...
عدالة(adlt) ancak حَقّ(hakk) gözetmekle olur hakk(yasaya, hakikate veya erdeme uygun olma) ise hangi yasa/hukuk sorusunu getirir, Ben müslüman olarak tabiki ancak Allah'ın vahyine uymakla mümkün olur aksi halde bir yerde muhakkak kötülüğe saparsın diyorum 🙂
güzel söylediniz hocam, bir de şey var. atıyorum o anda ksn şekerim düştü ve benim kafamdaki eşitlik ve adalet kavramı o anda sağlık durumuma göre değişebilir. Bu yüzden sabit doğrular önemli. mesela bir şeyi kabul ettiğimde fikirlerim o anki kan şekerimden ya da duygusal sürecimden pek etkilenmiyor.
benimle eşit olmak istemezsin...
ilginç bir bakış açısı, sebep nedir hocam?
@pesatalim sadece bana özel bir durum değil? eşitlikte herkes en ideal gördüğü noktada eşitlenmek istiyor... peki benim gibi bir engelliyle yada bambaşka engeli olan biriyle eşitlendiğimiz seneryolarda gerçekten eşitlik istenebilecek birşey olur muydu? Buradaki can alıcı nokta "eşitlenmek" yani en başta kimse eşit değil bunu doğada görebilirsiniz... ama herkesi eşitleyecek bir "güç" yada "otorite" olduğunda ve referans nokta benim örneğimdeki gibi beni alıyorsak gözünüzün birinden vazgeçmeyi eşit olmak olarak kabul edecek misiniz? (sözüm size özel değil örneğin tek eli olmayan bir refensta ben tüm topluluğun eşit olması uğruna tek elimden vazgeçmeyi kabul edebilecek miyim?)
@pesatalim adalet kavramına da ben biraz bu açıdan bakıyorum... adalette biraz böyle herkesin durumuna özel haklara sahip olması dengesizliklere kapı aralayabilir... asıl adalet biraz elimizdeki parmaklarımız gibi hepsinin kendine özgü işlevi ve bu işleve uygun konumsal ve yapısal avantajları var ama birini diğerinin yerine koyarsanız bu avantaj ortadan kalkar örneğin baş parmağınız orta parmağınzla yer değiştirdiğinde ikisnin de yeni konumunda avantajları yok olacak... diğer taraftan fırsat eşitliği ve suça karşı adil muamele görmek gibi eşitlik ve adalatin diğer yüzlerinde bu konu bu kadar bsit olmayacaktır...