Şu amerikada yaşayan elemanların market vs. videolarında sürekli vurguladıkları "birim" olayını ben mi anlamıyorum yoksa bu adamlar mı sıkıyor kafadan bilemedim. şöyle ki; misal, yeni çıkacak nvidia 3050 ekran kartı için 250 dolar fiyat belirlemişler. şimdi bu usa'da yaşayan adam diyor ki bu kart için; 250 lira gibi düşünün. tamam da hacı, 250 liralık kart ile tüm oyunları oynayabiileceksem o 250 lira benim için bi para değil ki. peki usa'da yaşayan adam için de geçerli mi bu olay? o da 250 dolar benim için para değil ki diyebiliyor mu? 25 dolara far cry 6 ps4/5 kutulu oyunu alan adam "25 dolar bedava lan, nereye vermiyosun ki 25 doları" diyebiliyor mu? ben 25 liraya bu oyunu görsem "nereye gitmiyoki 25 lira" deyip direkt kaparım mesela.
Ölçü biriminin etkisinden kurtacak bir karşılaştırma ölçeğinin kullanılması gerekiyor aslında. Çünkü, 250$ Amerikan asgari ücretine göre büyük bir değer de olabilir, küçük bir değer de.
Birimden ziyade alım gücü önemli onu da her üründe hesap etmek istemiyorlar veya yapamıyorlar.
Mantık basit ürün 25 dolar oha 350 TL dememek lazım, aa 25 TL de dememek lazım. Hele ki asgari ücret olmuş 4500.
Ortalama maaşlar ve minimum yaşam gideri bellidir her yerde. TR de cebine 200 TL kalıyor orada 300 dolar misal. Ona göre hesap edeceksin ki doğru bir şey çıksın.
Hatta bu işler bireyseldir, kazandığın saatlik ücret üzerinden hesap etmek en güzeli mesela MBP 40 50 bin TL ve saatin 50 TL diyelim. 10 bin saatlik bir ürün mü düşünmen lazım buna ek olarak sana ne kadar vakit kazandırır onu da hesaplarsin bir kaç detay daha var ama işte olay karışıyor o zaman.
4. Paragrafınız çok fazla iş görmez. Yaygın ekonomik güçten bahis ediyoruz, 4. paragrafınız alım tercihini açıklar.
@lterlemez evet doğru aklıma gelince onu da eklemiş bulundum.
@cinsimit: Yaygın ekonomik güç derken, elde edilen gelirin (zaruri ya da zaruri olmayan) neyi alıp alamadığını tartışıyoruz anlamında söyledim. Asgari ücret bir Note 9'u alamıyor ama ortalama gelir elde eden de gelirinin en az yarısını gömmek zorunda kalıyor ki başka hiçbir gideri olmaması durumnda bu şekilde. Kast ettiğim bu benim ama @johan28, kendi 4. paragrafında, bir kişi normalde alamayacağı/almayacağı bir şeyde tercih ve tercih nedenleri belirtebilir ve ona göre katlanabilir yada katlanmalıdır belki de diyor.
Birimden ziyade paranın alım gücü önemli. Mesala Amerikan filmlerinde görüyoruz adam koca bankayı soyuyor aldığı para 1 milyon dolar ama hayatı kurtuluyor ömrünün sonuna kadar çalışmadan
lüks içerisinde yaşayacak. Bizde ise 1 milyona anca 3+1 daire alırsın o kadar. Umarım anlatabilmişimdir.
Sayı olarak aynı kazanıyorsak, yani ben yaptığım x işinden 5.000 lira kazanıyorsam ve amerikadaki adam da aynı işten 5.000 dolar kazanıyorsa o saatten sonra birim konuşmak mantıklı bir hal alıyor ama yok ben 5.000 kazanıyorken o 3 bin kazanıyorsa ya da bu bilgilerin istatistiği elde mevcut değilse karşılaştırma 1'e bir mümkün olmayacağından birim hesabı yapmak saçma oluyor haliyle.
Tam olarak öyle olmuyor aslında ama kolay hesaplama açısından öyle de denebilir. Amerika'da asgari ücret gibi bir uygulama yok. Ancak yapacağınız en kötü işte bile ayda 2500 dolar kazanabilirsiniz. Twitch'te sosisli sandiviç satan birine denk geldim geçenlerde. 7 yıl önce gitmiş ve vatandaşlık almış, İngilizce'yi derdini anlatacak kadar çat pat biliyor. Günde masraflar hariç 300-400 dolar para kazanıyor.
Ancak orada şöyle bir durum da var; ekran kartına vereceğin 250 dolar ile yapabildiğin diğer şeyler ona o parayı vermemen gerektiğini hissettiriyor. Buna da alım gücü diyorlar toplamda.
Son paragraf cok guzel aciklamis olayi. Almanyadaki tanidiklara diyoruz ki “burada 1000 TL olan parfum sizin orada 30 euro, ne kadar guzel degil mi” hayir diyor pahali. Nasi ya diyoruz. TL kafasinda bile hesaplasan En kotu buradakinin yari fiyatina geliyor.
Ustelik Ben 5000 TL maas alsam 1/5 ini vericem sen 2000 euro kazaniyorsun 30 euro nedirki bu orana gore.
İste burada, ustteki posta yazilan son paragraf devreye giriyor. Almanyada 3’er 5’er euroya bir suru kozmetik malzemesi alinabileceginden 30 euro parfume oradaki yasayan icin fazla geliyor. Kiyas yapiyor.
Yok hocam birebir çevirmek çok doğru değil. Eski türkiye gibi düşünün. Zamanında 1 lira güzel paraydı. Şimdi anca sakız falan alabilirsin. Orda para değerli olduğu için kimse öyle aman 100 dolarmış çok ucuz hemen alayım demiyorlar. Kendimden örnek vereyim kendime ipad pro almıştım bundan 2 sene önceydi sanırım ve 1100 dolar gibi birşey ödemiştim. Kadın bana bunu iş için mi kullanacaksınız tasarımcı mısınız gibi sorulsr sormuştu. Bende 1000 dolarlık alet sonuçta ucuz mantığıyla baktığımdan şaşırmıştım. Ama kadının genel tavrı 10 bin dolarlık bir cihaz alıyormuşum gibiydi. onlar 1000 dolara büyük para gözüyle bakıyorlar genelde
1 Liraya sakız mı, Tipi Tip 2,5 lira reklamını yapıyor. 😀
@lterlemez Vaybe değer o derece düşmüş. Baya uzak kalmışız konuya
şöyle hesap edelim mcdonalds da çalışan bir birey 13 dolar saatlik para alıyor günde 9 saat haftada 5 gün çalışsın ayda 22 gün desek 2574 dolar yapar hadi biz ona kolay hesap için 2500 dolar diyelim türkiyedede 5000 lira maaş alan bir işçi olalım 250 dolara aldıgı ekran kartı maaşının 10 da biri eder yani bizim 5k liralık maaşımızın 500 lirası ile almamız gibi bir durum
@rdr şuan dolar yaklaşık 14 lira minimum maaş 4250 lira
keşke dolar 5 lira olsada asğari ücret 2000 lira olsa idi daha iyi olurdu
Mac Burger indeksini kurcalamak lazım.
@onur-18-fb: Tabi ki o zamanın 2000 lirası gene ucu ucuna yetiyordu ama iyi bir alım gücü vardı.
@onur-18-fb: Şu an 2000 liranın 4'te 1'i neredeyse bir haftalık gıda alışverişini zor yapıyordur.
@lterlemez hocam 3 günde 500 lira gitti mutfaga ne var ne aldık desek hiç birşey sebze meyve gündelik tüketim ürünü et balık cart curt yok
@onur-18-fb: Öyle, maalesef öyle. İnanılır gibi değil yani...
Birim olarak karsilastirma = Cahilim bu islerden anlamiyorum demektir. Izlenme kasan bos muhabbetler.
Yahu en basiti dunyada Turkiye disinda net maas konusan bir yer yok. Tum maas miktarlari brut. Ekonomik karsilastirmalar o kadar kolay degil. O yuzden yasam giderleri hesaplanirken TL kullanmiyoruz. Yerel para neyse onu kullaniyoruz.
Uydurma bir şey elbette, bunca yıldır ekonomistler alım gücü paritesini bilmem kaç veri ile oluşturmaya çalışırken birim muhabbeti elbette aptalca.
Dediğin gibi 250 dolar 250 lira olsaydı o zaman inanılmaz bir dolaşım olurdu herkes parasını sokağa saçar gibi harcardı.
Önemli olan kıyas. 250 dolar ekran kartı ama o parayla 62.5 big mac yiyebiliyor mesela. Ya da bu fiyatlara iş görecek vaziyette ikinci el araçta bulunabiliyor. O zaman o para değerli oluyor.
Bizim gibi ülkeler dolar'a göre ucuzdur ama tl kazanıp yaşayan için pahalıdır. Abd gibi ülkeler bize göre pahalı olsa da alım gücü olarak yani dolar kazanan birisi için bize göre çok daha konforlu hayatları vardır. Lakin dolar değerli olduğundan ve özellikle iş gücü dolara bağlı olduğundanda çoğu şey pahalıdır mesela.
Yani burada benzin gibi şeyler doğrudan dolara endeksli ama insanlara tl ödendiği için alım gücü noktasında rekabet edebilir hale geliyor. Doğrudan kura bağlı şeyleri kıyaslamak bir nebze mümkün çünkü fiyatlandırma küresel ancak genel alım gücünü kıyaslamak çok zor. Kesin bir şey var bizden çok daha iyiler ama sırf veriye bakacak olursak onlar ayrı bir medeniyet bizde kabile gibi kalıyoruz. Birim kıyaslaması bu yüzden saçma, evet uçurum var ama o kadar da değil. Özellikle son yıllarda bu farkın olduğunu düşünürsek.
Yoksa orada da iphone 13 pro pahalı. Öyle olmasa herkes alırdı.
Orada tam tersi oluyor. Adam 20 dolarla çok daha fazla şey alabildiği için ona pahalı geliyor. Mesela ben kamera ekipmanlarıyla ilgileniyorum, adam youtube'da 3000 dolar çok pahalı diyor ama freelance tek işe 800-900 dolar alıyorlar. Türkiye'de millet aynı kamerayı 70 bin liraya alıyor (vergisiyle falan) ve tek işten 5-6 bin lira alabilirse anca alıyor, yine de alıyor. Algılar çok garip.
Sen kahve zaten 25 lira olduğu için 25 usd de onlara öyledir diye düşünüyorsun ama ben mesela bir dönem İngiltere'de yaşadım, 10 pounda bütün günümü geçiriyordum ve baya dışarıda kahve içip, subway'den büyük sandviç yiyip falan dönüyordum. Böyle olunca oyun 25 pound dese bi durup düşünürdüm pahalı gelebilirdi.
Fakat o birimcilerin haklı olduğu yan şu, o birkaç saatlik kazancıyla o oyunu alabiliyor biz birkaç günlük kazancımızla.