Hocam sorun hisse olmasında falan filan değil. Sorun senin yaptığın yatırımın vadesini düşünerek hareket edip etmemen. Borsa işlerinde; yatırım yaptığın o şeyi etkileyecek siyasi ve ekonomik bileşenleri biliyor ve takip ediyor olman gerek öncelikle. ABD'de tarım dışı istihdam verisinin açıklandığı günü biliyor ve bekliyor olman gerek mesela. Altına yatırım yapıyorsan hem siyasi olayları hem de dünyadaki tüm savaş bölgelerini takip ediyor olman gerek. Örnek veriyorum, ABD İran'a ilk bombardıman uçaklarını Amerika'dan gönderdiğinde uçakların Amerika'dan kalktığının haberi çıkmıştı, varmalarına bir gün vardı. Sen o anda elindeki yatırım araçlarıyla ilgili gerekeni yapacaksın, adamlar gidip Hamaney'i öldürdükten sonra değil. Teknoloji hisselerine yatırım yapıyorsan tüm teknoloji firmalarını ve siyasi bağlantıları anlık takip ediyor olmalısın. Musk ne tweet attı mesela. Takip edeceksin. Trump truth'ta ne yazdı, takip edeceksin. Firmalarla ilgili haberleri anlık takip ediyor olman gerek. Siyasi olayları da. En çok onları zaten. Ve yatırımını yaparken vadeye de buna göre karar veriyor olman gerek. Ya yatırımı kısa vadeli kâr odaklı yaparsın ve anlık olarak tüm haberleri takip edip uygun pozisyonlarda alım satım yaparsın, ya da uzun vadeli yatırım yapıyorsan böyle her hisse iniş çıkışında "yandım ben" diye hemen satmaya koşmazsın. Sen yatırım yaptığında o hisseyi veya her neyse artık etkileyecek 100 tane beklenmedik olay olacak. Bu işin doğası. Ama bunları düşünmeden yatırım yapanlar, her düşüş olduğunda "yandım ben" diye panikleyip sattığından zarar ediyorlar. O hisse yine çıkar. Eğer sen yatırımı kısa vadeli yaptıysan böyle siyasi ekonomik olayları anlık takip edip o olaylar gerçekleştiği anda "bu düşecek" veya "bu yükselecek" diye düşünebilip daha piyasada o etkinin hareketi başlamadan yapacağını yapıyor olman gerek. Mesela Trump mı kaybetti, bunun borsa için ne anlama geldiğini ve senin yatırım yaptığın şeylere etkisini(hangi yatırım araçları düşecek hangileri çıkacak) biliyor olmalısın ve Trump'ın kaybettiği belli olduğu saniyede alım veya satımını yapman gerek, daha piyasa hareketi başlamadan. Trump'ın kaybetmesinin piyasaya etkisinin ne olacağını bilmiyorsan ve Trump kaybettikten sonra, önce piyasa etkisini görmek için beklemeye kalkarsan işte o zaman zarar edersin. İnsanlar böyle batıyor zaten, piyasa hareketini izleyip olan olduktan sonra takip etmeye çalıştıkları için. Yani piyasada "takipçi" olmaman gerekiyor. Takipçi olursan her zaman fiyatın tepesinde alım yaparsın, dipteyken satarsın. Sürekli zarardır bu. Hareketi takip etmek yerine hareketin ne olacağını önceden bilip önlemini almalısın. Bu kısa vade. Uzun vadede ise işte dediğim gibi böyle olayların etkisine kapılmaman ve paniklememen gerekiyor. Uzun vadede olay şudur, yaşanan olayın o yatırım aracına etkisi geçici mi yoksa kalıcı mı bunu bilerek ve olay olmadan önce bunu göz önüne alarak hareket etmelisin. En başta dediğim sorun burada ortaya çıkıyor; bu yatırım işlerinin uzmanı olmayanlar; vadeye karar bile vermeden buna girip, olayları takip etme açısından uzun vadeliymiş gibi davranıyor günbegün haberleri takip etmiyor, ama sanki kısa vadeli yatırım yapmış gibi her günlük olayı duyduklarından ve piyasaya etkisini gördükten sonra ah yandım diye harekete geçiyor çünkü içi içini yiyor dayanamıyor. İki taraftan da tam ters hareket ediyorlar. O zaman da full zarar. Uzun vadeli yatırım yapıyorsan uzun vadeli olarak düşünüp hareket edeceksin kısa vadeli değil. Ama işte en başta buna karar vermen gerekiyor. Karar vermeden körlemesine "ya bu hisse iyiymiş" diye girip, yatırımı kısa vadeli mi uzun vadeli mi yaptığını kendin bile bilmeden giriyorsan ve olan olayların sonucuna göre al sat yapıyorsan kâr etme olasılığın yok. Kesinlikle batarsın. Piyasa yatırımları işi yan iş olarak yapılacak bir şey değil özellikle kısa vadeli yatırımlar. Uzun vadede de paniklememen gerek. YTD.