orta sınıf mensubu bi arkadaşım estetikle burnunu yaptırdı. mounjaro ile zayıfladı. elektrikli araba kullanıyor. chatgpt ile hayatını yönetiyor. dünyanın en güzel şehri istanbul'da yaşıyor. söylediğine göre hayatının en premium dönemini yaşıyormuş
Bu bakış açısı o kadar hatalı ki. Bunu düşünen insanlar hayatlarında hiç yoksulluk veya tam yokluk görmemiş veya varlıklı insanlarla arasındaki tek farklın cebindeki paranın telefonun kullandığı arabanın daha iyi olduğunu zannediyor. Çok zengin birinin evine gittiğinde bile elini yıkadığın sabunun bile kalitesi çok başka oluyor. Yazık kendini varlıklı zannetmiş.
Öyle ama çok kırılgan bir mutluluk. Bir krize bakar, chatGPT aboneliğini ödeyemez hale gelir. Aynı hayatı yaşadığını sandığı ultra zenginlere hiç bir şey olmaz.
O kadar basit bir ayrım yapabileceğimizi sanmıyorum. İnsanların bilgiye ulaşımı kolaylaştıkça daha fazlasını da öğrenebilirler ve farklı şeylere zaman harcayabilirler. Bir insanın her şeyi öğrenebilmesi, her şeye zaman harcaması mümkün değil.Seni zamandan tasarruf ettirecek şeyler kötü şeyler değildir. Bugün AI geldi diye herkesin çok boş zamanı mı oldu? Hayır, oradan tasarruf ettiği zamanı başka bir şeye harcıyor herkes. Bu yüzden zaten bilim, toplum üstüne koyarak ilerler, senden öncekilerin yaptıklarını kendine zemin olarak kullanırsın ve o şekilde ilerlersin, böylelikle her nesilde zemin seviyesi yükselmiş olur. Her neslin elinde öncekilerden daha fazla hazır ve üst seviyede bilgi olur. Yoksa hep yerimizde sayardık. Yoksa şu senin söylediklerinin aynısını ben ortaokulda/lisenin başındayken ödevlerimizi internetten araştırarak yapmaya izin vermeyip ansiklopedilerden yapmayı mecbur bırakan öğretmenlerimiz de söylüyordu. İnternetten öğrenemezmişiz çok kolaymış. Bunun ne kadar anlamsız ve saçma olduğunu bugün biliyoruz, o zaman kimse öyle düşünmüyordu. İnternetten 5 dakikada öğreneceğin bilginin çok daha azını ve tarihi geçmiş versiyonlarını kütüphaneye gidip 50 katı zaman harcayarak bulmanın bir anlamı var mı? Onun ne kadar anlamı varsa AI'ın 1 dakikada sana vereceği bilgiyi 1 saat araştırmanın da o kadar anlamı var. İnsanın hayatında o kadar az zamanı ve uğraşması gereken o kadar çok şey var ki o düşünce aktivitesini kullanacağı başka yerler hiç bitmez merak etmeyin.
@protego Yok hocam, kastettiğim yapay zekanın bilgiye ulaşmak konusunda kazandırdığı zaman değil, bu konudaki faydasını inkar edemem. Ancak kendi açımdan örnek vermek gerekirse, en basitinden bir excel formülünü kendim elle yazmak için artık çaba sarfetmiyorum ya da kendi yazdığım bir metindeki anlatım bozukluklarını düzeltmeye çalışmıyorum. Zihne egzersiz yaptıracak ufak tefek problemleri çözme fırsatlarını yapay zekaya devretmiş durumdayım. Bu da bilişsel kasların körelmesine sebebiyet veriyor.
@iaiauu Hocam işte orası biraz karmaşık yani her şeyi ayrı değerlendirmek gerekebilir. Excel'de 500'e yakın formül var. Bunu senin için yapacak bir şey varsa, neden o formülleri ezberlemekle hem vakit hem enerji harcayıp beynini doldurasın ki? Hem ezberlemek için zaman harcıyorsun, hem de sonra elle yazmak için. Ona harcanacak zaman başka bir şeye harcanır. Yani bu biraz şey gibi, muhasebecisin, bilgisayarlı muhasebe kullanmak yerine her şeyi tek tek elinle yazıyorsun. Veya mimarsın/mühendissin, tüm matematik ve geometri formüllerini ezberlemekle yıllarını harcıyorsun, onu otomatik yapacak bilgisayar varken. Veya bilgisayarda artık her şey UI ile yapılabiliyorken eski kod yazarak bilgisayarı yönetme dönemine devam etmek gibi. Bugün öyle bir şey mümkün değil çünkü bilgisayar sistemleri o kadar karmaşıklaştı ki o kodları öğrenmek değil tek tıkla o kodu çalıştıracak butonlara basmak zorundasın, temel bilgi olan o kodların sayısı o kadar arttı ki öğrenmek mümkün değil artık hepsini, o yüzden hazır olarak gelmek zorunda. Yorumumda demek istediğim buydu; zaman içinde, nesiller geçtikçe, teknoloji ilerledikçe bir önceki neslin gelişmiş bilgi seti; sonraki nesil için basic bilgi seti olmak zorunda, bunun için de o setin yeni nesle hazır olarak sunulması gerekir ki Amerika'yı baştan keşfetmek gerekmesin. O excel formüllerini zaten ezberlemene bile gerek olmaması gerekir, benim demek istediğim o, ne gerek var Excel formüllerini ezbere bilmeye? Bugün biz bilgisayar destekli olarak yapılan her şeyi normal ve olması gereken olarak kabul ediyoruz. 20 sene önce bilgisayarı "beyniniz çalışmayacak" diye lanse ediyorlardı. Ama öyle olmadı, bilgiye erişim kolaylaştıkça, öğrenmemiz gereken zemin level yükseldikçe öğrenmemiz gereken daha üst seviye şeyler açıldı. Yani bilişsel kaslarını ona harcamazsın, başka bir şeye harcarsın, yerini dolduracak bir şey mutlaka gelir. Bilemiyorum tabi, herkesin deneyimi farklı olabilir bu konuda ama ben şahsen AI'ı çok sık kullanıyorum günlük hayatımda ve bu bana daha "üst seviye" bilgilere erişmemi sağladı, AI'a yaptırdığım bazı şeylerin yerine de kendim yapacağım başka şeyler geldi. Ha bir gün AI yüzünden hiçbir şey yapmamız gerekmese, oturur kitap yazarım, müzik aletleri öğrenirim, oyun yapmaya girişirim, dünyayı internetten izlemek yerine 1-2 sene dünya turu yaparım. Boş durulmaz yani, gereksiz şeyleri öğrenmeye harcayacağım zamanı başka şeylere harcarım. Maslow'un ihtiyaçlar hiyerearşisine çıkıyor bu durum biraz. Tarih boyunca ve de günümüzde en büyük düşünürler, bilim insanları, sanatçılar, yazarlar her zaman babadan zenginlerden çıkmıştır çünkü hiçbir zaman çalışmaları gerekmediğinden hem her şey önlerine hazır konmuş hem de çalışmak yerine kendi hobilerinin ve onlara zevk veren konuların peşinden koşmaya vakit bulmuşlardır. Maslow'un piramidi işte.
Teknolojinin bazı lüksleri ucuzlatmış olması, sınıfsal farkları ortadan kaldırmıyor; sadece bazı tüketim mallarında makası daraltıyor.
20 yıl önce Koç’un ChatGPT’si yoktu diye bugün ChatGPT kullanan orta sınıf Koç’la aynı hayatı yaşamıyor. Çünkü zenginlik sadece “hangi ürüne erişebildiğin” değil; ne kadar paran olduğu, zamanının ne kadarının sana ait olduğu, kötü bir ayda ne kadar güvende olduğun ve ne kadar seçenek satın alabildiğinle ilgili.
Mounjaro örneği de aynı. Orta sınıf bugün ilaca ulaşabiliyor olabilir; ama zenginlik farkı sadece ilacı satın alabilmekten ibaret değil. Sağlık hizmetinin kalitesi, doktor seçimi, hızlı erişim, özel hastaneler, check-up’lar, bakım imkânları ve gerektiğinde dünyanın başka bir yerinde tedavi olabilmek hâlâ ciddi bir sınıfsal avantaj.
Elektrikli araba da “özel şoför” değil. Aslında otomobilin bazı özellikleri demokratikleşti. Ama zengin adamın asıl avantajı arabasının sessiz olması değil; arabaya gerçekten ihtiyacı olmamasıdır. İster şoför kullanır, ister uçakla gider, ister 3 ay başka ülkede yaşar. Orta sınıf ise çoğu zaman işe gitmek, çocuk taşımak, faturayı çevirmek zorunda.
ChatGPT de özel asistanı eşitlemiyor. Zengin insanın asistanı sadece bilgi vermez; telefonlarını açar, toplantı ayarlar, seyahati organize eder, rezervasyon yapar, insanlarla pazarlık eder, iş takip eder. Yani “bilgiye erişim” ile “işlerin senin adına yapılması” arasında küçük bir fark yok.
En önemlisi de bugün orta sınıfın satın alabildiği şeylerin büyük bölümü tüketim teknolojileri. Zenginliğin büyük kısmı ise tüketmekten değil, varlık sahibi olmaktan geliyor.
Ev, arazi, şirket, hisse, sermaye, miras, network, eğitim, zaman ve risk alabilme kapasitesi.
20 yıl önce 100 milyon TL’si olan birinin ChatGPT’si yoktu. Ama o parayı bugün hâlâ değerlendirebiliyorsa, aradaki fark ChatGPT’den çok daha büyük.
Dolayısıyla “ultra zenginle orta sınıf arasındaki tek fark yat” demek, Ferrari’nin artık kiralanabiliyor olmasından dolayı otomobil sahibi olmakla milyoner olmanın aynı şey olduğunu söylemek gibi.
Evet, teknoloji bazı lüksleri demokratikleştirdi. Bu çok önemli ve muhtemelen tarihin en büyük tüketim demokratikleşmelerinden biri.
Ama lükslerin demokratikleşmesi ile sınıfların ortadan kalkması aynı şey değil.
Hatta biraz ironik biçimde, bugün orta sınıfın erişebildiği şeylerin çoğu “zenginlerin sahip olduğu şeyler” değil, zenginlerin kullandığı ürünlerin kitlesel pazara inmiş versiyonları.
Zenginlik hâlâ esas olarak şu soruda gizli:
“Bunu satın alabiliyor musun?” değil, “Bunu satın almak için çalışmak zorunda mısın?”
Aradaki fark tam olarak burada.
ps: yapay zekayı düzgün kullanmış olsa yukarıdaki cevabı alır, böyle saçmalıkları ortalığa dökmezdi.
Bu bakış açısı o kadar hatalı ki. Bunu düşünen insanlar hayatlarında hiç yoksulluk veya tam yokluk görmemiş veya varlıklı insanlarla arasındaki tek farklın cebindeki paranın telefonun kullandığı arabanın daha iyi olduğunu zannediyor. Çok zengin birinin evine gittiğinde bile elini yıkadığın sabunun bile kalitesi çok başka oluyor. Yazık kendini varlıklı zannetmiş.
Chatgpt ile hayatını yönetiyor.
Mutluysa sıkıntı yok, hem paran yok hem kafan çalışıyorsa daha kötü.
Öyle ama çok kırılgan bir mutluluk. Bir krize bakar, chatGPT aboneliğini ödeyemez hale gelir. Aynı hayatı yaşadığını sandığı ultra zenginlere hiç bir şey olmaz.
Kesinlikle öyle. Çok basit düşünce aktivitesi gerektiren şeyleri bile yapay zekaya hallettirme alışkanlığı kazandık. Yakında beyni boşa taşıyacağız.
O kadar basit bir ayrım yapabileceğimizi sanmıyorum. İnsanların bilgiye ulaşımı kolaylaştıkça daha fazlasını da öğrenebilirler ve farklı şeylere zaman harcayabilirler. Bir insanın her şeyi öğrenebilmesi, her şeye zaman harcaması mümkün değil.Seni zamandan tasarruf ettirecek şeyler kötü şeyler değildir. Bugün AI geldi diye herkesin çok boş zamanı mı oldu? Hayır, oradan tasarruf ettiği zamanı başka bir şeye harcıyor herkes. Bu yüzden zaten bilim, toplum üstüne koyarak ilerler, senden öncekilerin yaptıklarını kendine zemin olarak kullanırsın ve o şekilde ilerlersin, böylelikle her nesilde zemin seviyesi yükselmiş olur. Her neslin elinde öncekilerden daha fazla hazır ve üst seviyede bilgi olur. Yoksa hep yerimizde sayardık. Yoksa şu senin söylediklerinin aynısını ben ortaokulda/lisenin başındayken ödevlerimizi internetten araştırarak yapmaya izin vermeyip ansiklopedilerden yapmayı mecbur bırakan öğretmenlerimiz de söylüyordu. İnternetten öğrenemezmişiz çok kolaymış. Bunun ne kadar anlamsız ve saçma olduğunu bugün biliyoruz, o zaman kimse öyle düşünmüyordu. İnternetten 5 dakikada öğreneceğin bilginin çok daha azını ve tarihi geçmiş versiyonlarını kütüphaneye gidip 50 katı zaman harcayarak bulmanın bir anlamı var mı? Onun ne kadar anlamı varsa AI'ın 1 dakikada sana vereceği bilgiyi 1 saat araştırmanın da o kadar anlamı var. İnsanın hayatında o kadar az zamanı ve uğraşması gereken o kadar çok şey var ki o düşünce aktivitesini kullanacağı başka yerler hiç bitmez merak etmeyin.
@protego Yok hocam, kastettiğim yapay zekanın bilgiye ulaşmak konusunda kazandırdığı zaman değil, bu konudaki faydasını inkar edemem. Ancak kendi açımdan örnek vermek gerekirse, en basitinden bir excel formülünü kendim elle yazmak için artık çaba sarfetmiyorum ya da kendi yazdığım bir metindeki anlatım bozukluklarını düzeltmeye çalışmıyorum. Zihne egzersiz yaptıracak ufak tefek problemleri çözme fırsatlarını yapay zekaya devretmiş durumdayım. Bu da bilişsel kasların körelmesine sebebiyet veriyor.
@iaiauu Hocam işte orası biraz karmaşık yani her şeyi ayrı değerlendirmek gerekebilir. Excel'de 500'e yakın formül var. Bunu senin için yapacak bir şey varsa, neden o formülleri ezberlemekle hem vakit hem enerji harcayıp beynini doldurasın ki? Hem ezberlemek için zaman harcıyorsun, hem de sonra elle yazmak için. Ona harcanacak zaman başka bir şeye harcanır. Yani bu biraz şey gibi, muhasebecisin, bilgisayarlı muhasebe kullanmak yerine her şeyi tek tek elinle yazıyorsun. Veya mimarsın/mühendissin, tüm matematik ve geometri formüllerini ezberlemekle yıllarını harcıyorsun, onu otomatik yapacak bilgisayar varken. Veya bilgisayarda artık her şey UI ile yapılabiliyorken eski kod yazarak bilgisayarı yönetme dönemine devam etmek gibi. Bugün öyle bir şey mümkün değil çünkü bilgisayar sistemleri o kadar karmaşıklaştı ki o kodları öğrenmek değil tek tıkla o kodu çalıştıracak butonlara basmak zorundasın, temel bilgi olan o kodların sayısı o kadar arttı ki öğrenmek mümkün değil artık hepsini, o yüzden hazır olarak gelmek zorunda. Yorumumda demek istediğim buydu; zaman içinde, nesiller geçtikçe, teknoloji ilerledikçe bir önceki neslin gelişmiş bilgi seti; sonraki nesil için basic bilgi seti olmak zorunda, bunun için de o setin yeni nesle hazır olarak sunulması gerekir ki Amerika'yı baştan keşfetmek gerekmesin. O excel formüllerini zaten ezberlemene bile gerek olmaması gerekir, benim demek istediğim o, ne gerek var Excel formüllerini ezbere bilmeye? Bugün biz bilgisayar destekli olarak yapılan her şeyi normal ve olması gereken olarak kabul ediyoruz. 20 sene önce bilgisayarı "beyniniz çalışmayacak" diye lanse ediyorlardı. Ama öyle olmadı, bilgiye erişim kolaylaştıkça, öğrenmemiz gereken zemin level yükseldikçe öğrenmemiz gereken daha üst seviye şeyler açıldı. Yani bilişsel kaslarını ona harcamazsın, başka bir şeye harcarsın, yerini dolduracak bir şey mutlaka gelir. Bilemiyorum tabi, herkesin deneyimi farklı olabilir bu konuda ama ben şahsen AI'ı çok sık kullanıyorum günlük hayatımda ve bu bana daha "üst seviye" bilgilere erişmemi sağladı, AI'a yaptırdığım bazı şeylerin yerine de kendim yapacağım başka şeyler geldi. Ha bir gün AI yüzünden hiçbir şey yapmamız gerekmese, oturur kitap yazarım, müzik aletleri öğrenirim, oyun yapmaya girişirim, dünyayı internetten izlemek yerine 1-2 sene dünya turu yaparım. Boş durulmaz yani, gereksiz şeyleri öğrenmeye harcayacağım zamanı başka şeylere harcarım. Maslow'un ihtiyaçlar hiyerearşisine çıkıyor bu durum biraz. Tarih boyunca ve de günümüzde en büyük düşünürler, bilim insanları, sanatçılar, yazarlar her zaman babadan zenginlerden çıkmıştır çünkü hiçbir zaman çalışmaları gerekmediğinden hem her şey önlerine hazır konmuş hem de çalışmak yerine kendi hobilerinin ve onlara zevk veren konuların peşinden koşmaya vakit bulmuşlardır. Maslow'un piramidi işte.
Yıllardır, şu köyden İstanbul'a gelip.. Cebine iPhone, altına 2.el BMW çekenlerin kendini CEO falan zennetmesi öyle böyle yarmıyor 😁
e ceo değil mi canım? kos koca lokmacının sahibi kim?
oo tam hükümetlerin istediği tip, gerizekalı ve itaatkar.
Zenginlerin en iyi yaptığı şey zenginliğin nasıl bir şey olduğunu fakirlerini anlamamasını sağlamak.
😀
Ragebait.
Mavi tikliymiş bilsem okumazdım bile.
Teknolojinin bazı lüksleri ucuzlatmış olması, sınıfsal farkları ortadan kaldırmıyor; sadece bazı tüketim mallarında makası daraltıyor.
20 yıl önce Koç’un ChatGPT’si yoktu diye bugün ChatGPT kullanan orta sınıf Koç’la aynı hayatı yaşamıyor. Çünkü zenginlik sadece “hangi ürüne erişebildiğin” değil; ne kadar paran olduğu, zamanının ne kadarının sana ait olduğu, kötü bir ayda ne kadar güvende olduğun ve ne kadar seçenek satın alabildiğinle ilgili.
Mounjaro örneği de aynı. Orta sınıf bugün ilaca ulaşabiliyor olabilir; ama zenginlik farkı sadece ilacı satın alabilmekten ibaret değil. Sağlık hizmetinin kalitesi, doktor seçimi, hızlı erişim, özel hastaneler, check-up’lar, bakım imkânları ve gerektiğinde dünyanın başka bir yerinde tedavi olabilmek hâlâ ciddi bir sınıfsal avantaj.
Elektrikli araba da “özel şoför” değil. Aslında otomobilin bazı özellikleri demokratikleşti. Ama zengin adamın asıl avantajı arabasının sessiz olması değil; arabaya gerçekten ihtiyacı olmamasıdır. İster şoför kullanır, ister uçakla gider, ister 3 ay başka ülkede yaşar. Orta sınıf ise çoğu zaman işe gitmek, çocuk taşımak, faturayı çevirmek zorunda.
ChatGPT de özel asistanı eşitlemiyor. Zengin insanın asistanı sadece bilgi vermez; telefonlarını açar, toplantı ayarlar, seyahati organize eder, rezervasyon yapar, insanlarla pazarlık eder, iş takip eder. Yani “bilgiye erişim” ile “işlerin senin adına yapılması” arasında küçük bir fark yok.
En önemlisi de bugün orta sınıfın satın alabildiği şeylerin büyük bölümü tüketim teknolojileri. Zenginliğin büyük kısmı ise tüketmekten değil, varlık sahibi olmaktan geliyor.
Ev, arazi, şirket, hisse, sermaye, miras, network, eğitim, zaman ve risk alabilme kapasitesi.
20 yıl önce 100 milyon TL’si olan birinin ChatGPT’si yoktu. Ama o parayı bugün hâlâ değerlendirebiliyorsa, aradaki fark ChatGPT’den çok daha büyük.
Dolayısıyla “ultra zenginle orta sınıf arasındaki tek fark yat” demek, Ferrari’nin artık kiralanabiliyor olmasından dolayı otomobil sahibi olmakla milyoner olmanın aynı şey olduğunu söylemek gibi.
Evet, teknoloji bazı lüksleri demokratikleştirdi. Bu çok önemli ve muhtemelen tarihin en büyük tüketim demokratikleşmelerinden biri.
Ama lükslerin demokratikleşmesi ile sınıfların ortadan kalkması aynı şey değil.
Hatta biraz ironik biçimde, bugün orta sınıfın erişebildiği şeylerin çoğu “zenginlerin sahip olduğu şeyler” değil, zenginlerin kullandığı ürünlerin kitlesel pazara inmiş versiyonları.
Zenginlik hâlâ esas olarak şu soruda gizli:
“Bunu satın alabiliyor musun?” değil, “Bunu satın almak için çalışmak zorunda mısın?”
Aradaki fark tam olarak burada.
ps: yapay zekayı düzgün kullanmış olsa yukarıdaki cevabı alır, böyle saçmalıkları ortalığa dökmezdi.
Herkes Japonya'ya gidiyormuş. 😀
beyin neydi, ne ise yarardi, nasil kullanilirdi....