Nvidia'yı kurtartıcı olarak gören kimse yok. Nvidia kesin bir tekel ancak bunun bizimle alakası yok, diğer firmalarla alakası var. Nvidia'ya bu konuda bağımlı kalmayız, AMD de benzerini çıkartacaktır nasıl olsa. Nvidia'ya bağımlı olan AI firmaları ve veri merkezleri, esas sorun orada. Oyunlar bu DLSS 5'teki neural rendering konusunda Nvidia'ya bağımlı yapılamaz, daha doğrusu bu teknoloji geldi diye oyun baştan bu neural rendering'e göre tasarlanamaz, zira konsolların tamamı AMD. AMD de aynısını çıkarttığında belki o zaman olabilir. Ama o zaman da işte iki firma da kullanıyor olacak aynı teknolojiyi. Söylediğin şeylerde haklılık payı var ancak tek taraflı. Diğer tarafa bakalım, oyun teknolojileri bu denli gelişmiş ve gitgide kolaylaşıyor olmasaydı bugün AA stüdyo diye bir şey kalmamış olurdu, indie stüdyo diye bir şey olmazdı. Evet bu teknolojilerin gelişmesi, özellikle AI insanları işinden edecek, yalnız yine bu sayede de normalde asla oyun yapamayacak firmalardan çok güzel oyunlar göreceğiz. Teknolojiler firmaların işini kolaylaştıracak şekilde gelişmeseydi ve insan bağımlılığını azaltmasaydı bugün Expedition 33 diye bir oyun görmezdik. Eskiden her firma kendi oyun motorunu yapmak zorundaydı ve sırf o motoru geliştirmesi için insan çalıştırmak zorundaydı, yıllarca o motoru geliştirmekle uğraşmak zorundaydı oyuna başlamadan önce, UE geldi, bu insanlar işlerinden oldu, ama bu aynı zamanda milyar dolarlık olmayan firmaların game of the year oyunlar çıkarmasına yaradı. UE olmasaydı bugün Expedition 33 olmazdı, çünkü zaten daha fazla insan çalıştırmaya bütçeleri yoktu, kendi motorlarını yazacak halleri de yoktu, bu oyunu yapamazlardı. Bu kendi motoru olmayan tüm firmalar için de geçerli. Indie stüdyolar için de geçerli. 3-5-10 kişinin toplaşıp çok satanlara giren oyun yapabildiğini görüyoruz artık. 15 sene önce böyle miydi? Şu an Steam'de her gün onlarca oyun çıkıyorsa bunun tek nedeni gelişen teknolojiyle birlikte çalışan sayısının azaltılabilmesi ve AAA olmayan oyunlar için geliştirme süresinin kısaltılabilmesi. Şimdi UE'nin gelip insanları işinden etmesi iyi mi oldu, yoksa kötü mü oldu? Bu yüzden diyorum, hiçbir konu tek taraflı veya siyah beyaz değildir, her şey gridir. Bunu benzer bir çok konuda geçmişte gördük. Aynısını analog kameralardan dijitale geçişte yaşadık. Aynısını el çiziminden bilgisayar destekli tasarıma geçilirken yaşadık. O zaman da "yaa bilgisayarda çiziyorlar hiç kıymeti yok çizim dediğin elle yapılır" diyorlardı. elle çizim yaparak oyun yapabilir misin bugün? Aynısını 3D modelleme yazılımlarına geçişte yaşadık. Aynısını matbaa bulunduğunda yaşadık. Aynısını traktörler geldiğinde yaşadık. Aynısını sanayileşme döneminde yaşadık. Teknoloji geliştikçe teknoloji hep insanların yerini aldı ve insanlar hep işlerinden oldu. Ama sonuçta bu teknolojiler bizi iyi yere mi getirdi kötü yere mi? Bir taraftan kötü şeylere sebep olurken bir taraftan da çok iyi şeyler sağladı. Teknolojik gelişim ve refahın devamı için insan bağımlılığı azalmak zorunda. Hollanda'da tarım sektöründe 180.000 kişi çalışıyor, bizde 5 milyon kişi. Hollanda 30 milyon ton üretim yapıyor, biz 130 milyon. Hollanda 1.8 milyon hektar alan kullanıyor, biz 38 milyon hektar. Şimdi teknolojinin gelişip tarımdaki insanları işinden etmesi mi insanlar için daha faydalı, yoksa bizdeki gibi hala gereksiz büyük toprak alanında iki çapa bir traktör ile inanılmaz verimsiz bir tarım yapmaya çalışmak ve tarım istihdamı sağlamak mı? "Hollanda sistemi gelirse insanlar işsiz kalır" diye Türkiye'yi son teknoloji tarıma geçirmemek mi doğru hareket? İnsanlar her teknolojik ilerlemeyle işinden olur, yapılması doğru olan o insanları yeni açılan başka işlere kaydırabilmektir. Çünkü hiçbir teknolojik gelişim insanların iş alanını yok etmez, başka bir iş alanına çevirir. Tarih boyunca hep böyle olmuştur. Çünkü her teknolojik gelişimle birlikte o gelişimin beraberinde getirdiği yeniliklerde yeni iş kolları açılır, işin doğası bu. Ve de bu kaçınılmaz, önünde durulabilecek bir şey değil. AI işinden zaten geri dönülemez artık. Olay sadece yatırıldığı para da değil, yol açacağı gelişim noktaları. Ama AI'dan neden bu kadar korkulduğunu anlamıyorum. Sanayi devrimi milyonlarca kişiyi birkaç yıl içinde işsiz bırakırken sonraki yıllarda kat be kat fazlası için yeni iş kolları yarattı. Çünkü her teknoloji gelişime yol açar. AI'ın da çok bir farkı olmayacak. AI sayesinde açılan sayısız yeni veri merkezi ve rekor kızda kurulan enerji santrallerinde kaç kişiye istihdam sağlandı acaba? AI firmaları kaç kişiyi işe aldı acaba? OpenAI'ın 5000 çalışanı var, yıl sonuna kadar 8000'e çıkartacaklar, çok küçük bir örnek. İnsanların işlerinden olması iyi bir şey demiyorum, ama teknolojik gelişim böyle olur. Teknolojik gelişmenin yerini aldığı iş kollarındaki insanlar işlerinden olur, o aynı teknolojik gelişmenin getirdiği yeni iş kollarında insanlar işe alınır. Eski iş kolları ölüp yerine yenileri gelmiyorsa teknolojik ve bilimsel olarak yerinde sayıyorsun demektir.

Öte yandan; AAA oyun yapımı konusundaki başka bir detay daha var ki o da bu işin artık sürdürülebilir olmadığı. Evet küçük ve orta ölçekli oyunlar çoğaldı, ancak AAA oyunların da yapımı gittikçe zorlaştı, çünkü insanların beklentisi hep artıyor. Bak kendin diyorsun "oynayıp geçiyoruz işte" diye. 15 sene öncesinin heyecanı yok. Bu oyunların kendisiyle ilgili değil, alışılan şeyin insan gözünde sıradanlaşmasıyla ilgili. 15 sene önce dibimizin düşeceği şeylere bugün burun kıvırıyoruz, tek açıklaması da alışmışlık. Aynısı film dizi sektöründe de var. Müzikte de var. Ulaşması zor ve az olan şeyler insan psikolojisinde daha değerlidir, çok kolay ve sık ulaşıyorsan ve alternatifin de sınırsızsa onu deneyimledikçe artık sıradan gelmeye başlar bu yüzden hep daha iyisini istersin. Çünkü o deneyime artık alışmışsındır. Alıştığın şey keyif vermez. Çok sevdiğin ve çok pahalı olan bir yiyeceği sana her gün bedava verseler 1 hafta bayram edersin ama 2. haftadan sonra yüzüne bakmazsın. Çıkan her yeni açık dünya oyunu GTA V ile karşılaştırıldı yıllarca, sonra RDR2 ile karşılaştırıldı. Yeni çıkan açık dünya oyunlar bunlardan daha iyisi değilse burun kıvrıldı. GTA 6 çıktıktan sonra da her oyun onunla karşılaştırılacak ve daha iyisi değilse burun kıvırılacak. Çünkü insanlar her zaman daha iyisini ister. Binlerce çalışanın neredeyse 7 senede 1,5 milyar dolara mal ettiği oyun GTA 6. Bu durum sürdürülebilir mi? Değil. Bir AAA oyun min 100 milyon dolardan ve 5-6 seneden başlıyor. Bu sürdürülemediği için zaten son yıllarda AAA oyunlar azaldı, PS3/4 döneminde konsollara oyun yağıyordu. Yok artık. Olamıyor çünkü. Yeni oyun çıkmıyor diyoruz hep aynı oyunların yenisi diyoruz, kimse bu maliyetlerle ve zamanla yepyeni bir IP çıkartma riski alamıyor çünkü. Bu konuda bir şey mutlaka yapılması gerekiyordu, hem insanların beklentisi sürekli yükseliyor hem yapım maliyeti ve süresi gitgide uzuyor. Bunu kısaltacak bir şey gerekiyordu artık çünkü AAA oyun geliştirmek sürdürülemeyecek noktada, bu da işin gerçeği. Bunu da AI yapacak, bu yüzden kaçınılmaz zaten. Oyun yapım sürelerinin kısalması gerekiyor, çalışan sayısı azalmasa bile yapım süresinin kısalması gerekiyor. AI'ın gelmesi oyun firmalarında insanları işsiz bırakmak zorunda değil, AAA geliştiriciler için sorun olan şey çalışan sayısı değil esasında, süre. Hiçbir yatırımcıya parasını 5-6-7 sene sonra alacağını anlatmak mümkün değil. Yatırılacak paranın miktarını anlatabilirsin, çünkü her zaman o parayı verecek bir zengin bulursun ama süreyi hiçbir zengine anlatamıyorsun. Sana bir yatırım anlatsalar ama paranı 6 sene sonra alacağını söyleseler yatırır mısın paranı? Hem de yatırımın tamamen batma ihtimali de varken? Bu yüzden AI'ın firmalarda insan sayısını azaltmaktansa daha çok süreyi kısaltmak için kullanılması daha olası. İnsanların yerini AI alırsa, o oyun yine 7 senede çıkar. Ama insanın yanına AI koyarsan, 7 senede yapılacak şeyi 3,5 senede yaparsan aynı sürede iki oyun çıkartmış olursun, hem kazandığın para iki katına çıkar hem yatırımcı bulmak kolaylaşır, çok daha mantıklı ve işin gideceği yön de muhtemelen bu olacaktır. Haksız da çıkabilirim, firmalar(özellikle evil corp olanlar) kısa vadeli kârı düşünüp direkt insanları işten atma eğilimine girebilirler ama mantıklı olan benim dediğim ve işin bu yönde rayına oturacağını düşünüyorum bir noktada. Yoksa bu gidişle şu an 7 sene olan AAA yapım süresi gitgide uzayıp 10 seneye çıkacak. Eh o noktada firmalar durumu görmek istemeseler bile mecburen çark etmek zorunda kalacaklar.

Son olarak şunu söyleyeyim çok uzattım yine ama, AI şu bu, bunların tartışmasını yapmak çok gereksiz. Hem kaçınılmaz olduğu için, hem de günün sonunda bir şey fark etmeyeceği için. Çıkan oyun güzelse kimse onu AI mı çizmiş insan mı çizmiş görevini kim yazmış diye bakmaz. Oyun kötüyse zaten batar, insan yapmış da olsa AI yapmış da olsa. İyiyse AI da yapmış olsa tutar insan da yapmış olsa. Öyle oyunlar var ki keşke tasarımları AI yapmış olsaydı diyorsun. Örnek Concord. Örnek Veilguard. 50 tane tasarımcı çalıştırmış da olsalar, zerre kıymeti var mı? Günün sonunda insan gözüne nasıl gözüktüğü olacak önemli olan. İnsanların sesleri çok çıkıyor sosyal medyada ama günün sonunda olacak olan bu. Bugün kalkıp Witcher 3'teki Baron görevini AI yazmıştı deseler o görevin değeri azalacak mı? Hiçbir şey değişmeyecek. Kimsenin de umrunda olmaz. Alışmak için bu ara dönemi atlatmak gerekiyor sadece, sonrasında zaten normali bu olarak kabul edilecek, aynı üst paragrafta örneğini verdiğim teknolojik gelişmelerde olduğu gibi.

Edit: Tabi tüm bu dediklerim şu anki AI ile ilgili. Bir noktada technological singularity noktasına gelinecek, bunu engelleyebileceklerini sanmıyorum. O noktadan sonrasında ne olur bilemiyorum ama "iş" diye bir şey kalmayacak muhtemelen. O durumun yanında şu an konuştuklarımız çok basit şeyler.

@automatte Benim kısa yazamama sorunum var hocam genel olarak. Genelde 4-5 satır yazayım diye başlıyorum, yazdıkça aklıma başka şeyler geliyor, şunu da ekleyeyim, bunu eklemezsem olmaz, şu örnek güzel olur destekler, bunu yazmazsam eksik kalır ya da şurası yanlış anlaşılır, şurada açık kalmış biraz falan diye diye 1 paragraf 2 paragraf 3..... diye gidiyor, genel sorunum bu, düzeltmeye çok uğraştım ama olmadı 🤣 Ortaokuldayken bile kompozisyon dersinde millet yarım sayfa dolduramazken ben 2 sayfa yazıp üstüne hocadan bir kağıt daha isteyip 1 sayfa daha yazıyordum, düzelmiyor maalesef 😁 Bu kadar uzun yazınca ben de kayboluyorum zaten içinde, AI'a verip kısalttırsam iyi olurdu belki de 😀