Günlerdir hem AMD, hem Intel platformunda bellek konusuyla, bellek ayarlarıyla uğraşıyorum. Okuduğum rehber vs. belki 50-60 sayfadır. Yaptığım denemeler bir kaç yüzü bulmuştur.
- Bellek hızının, bellek gecikmelerinin gerçek hayat uygulamalarına, oyun performansına etkisi çok çok az. Tek fark benchmarklarda gözüküyor.
- Tek kanal, çift kanal bellek erişiminin bile gerçek hayatta çok büyük bir etkisi yok.
- "Memory tuning" maalesef beyhude bir iş. Sayfalar boyunca anlatılan, sanki dünyayı değiştiriyormuş gibi abartılan ayarlamaların gerçek hayatta etkisi çok az, hatta yok. Belleğe yönelik her kurcalamanın, sistemin kararlılığı konusunda soru işareti yaratması da cabası.
- "Memory tuning" diye anlatılan, öğretilen ve abartılan ayarların gerçekte tam olarak ne değiştirdiğini bilen yok. Herkes bir başkasından duyduğunu tekrarlıyor. Interneti doldurmuş rehberlerde bir sürü çelişkili bilgi var, çünkü kimse ne konuştuğunu tam bilmiyor. Anakart üreticilerinin pazarlama aracı olmuş her anakarta 5 sayfa bellek ayarı koymak. O ayarların tamamına hakim birisi olduğunu sanmıyorum. İlk iki sayfa dışında hepsi AUTO diye bırakılıp geçilmek zorunda işte. 🙂
- Bellek benchmarkı diye önümüzde konulmuş şeylerin pek bir kıymeti yok çünkü ardı ardına yapılan denemelerde sonuçlar ciddi ölçüde değişiyor. Zaten böyle bir ortamda, hangi ayarın ne sonuç sağladığını anlamaya çalışmak boşuna, çünkü sonuçlar normal şartlarda da deli gibi değişmekte.
Sonuçta çok net belli ki, büyük kapasiteli bir DDR5-5600 seti, über düber gecikmelerde daha düşük kapasiteli bir DDR5-9000 setinden daha hayırlı bir alışveriş. Daha hızlı olan set benchmarklarda mutlaka yüksek çıkacaktır, ama gerçek hayatta öyle gece-gündüz gibi fark olmayacaktır. Üstelik kapasitenin hızla telafi edilebilen bir faktör olmaması da cabası.
Abi zaten genelde yani bu bellek mhz gecikme vs testlerinde millet bazı senaryolarda test ediyor. Adamın işte atıyorum işlemcisi 9800x3d bellek sallıyorum 64 gb bir 5600 birde 6400 ve 6000 mhz ondan sonra ekran kartı da 5090 ama oyunu 1080p veya 1440p'de açmış ve detaylar herşey low. Sonra diyor ki bakın işte 40 50 fps fark oldu. Yani oturup düşünüyorsun tamam bu fark oldu da kardeşim 5090 almış adamlar vs. yani kim low ayarda oyunları 1080p de oynuyor ? esporcu dediğimiz adam değilseniz saçmalık çünkü, kantırda 1200 fps aldık oley yihhu ee ? eee ne kattı ? saçmalık. O farklar eskidendi birde. Rd ram alınırdı işte dual çalışıyordu falan onda evet normal ddr ya da eski sd ramlere göre fark vardı da artık öyle bir dünya yok.
CL değerlerinin bir önemi oluyor mu peki gerçek kullanımda?
Dahili gpu kullanılıyorsa etki ediyor (özellikle dual channel). Diğer türlü profil ayarlayıp geçmek daha iyi sanki.
Fark görülecek yerler var ama bunlar azınlıkta; COD, BF 2042, BF6 gibi oyunlarda 4k'da değil de daha düşük çözünürlükte fark olur. Tabii bunu oyunu oynayan hisseder mi, sanmıyorum. Capframex ile test etmesi lazım bellekte fark olup olmadığını görmesi için. Cs2'de mesela bir kesim hâlâ düşük çözünürlükte oynuyor oyunu sistemi iyi de olsa. 1024x768, 1280x960 gibi çözünürlüklerde fark oluyor ortalama fps'te ve yüzde 1 fps'te.
Intel ve Amd olayına dönersek eğer illa Intel sistem istiyorsanız ve çok paranız varsa (özellikle şu dönemde 8000 mhz düşük gecikmeli bellek almak için zengin olmak lazım 🙂 benzer performansları yakalayabilirsiniz ama o uğraşa değer mi tartışılır. Bir de üstüne degrade durumu var.
https://youtu.be/RnMa5ipWlEo
Sonuç olarak özellikle bellek fiyatlarının tavan yaptığı dönemde böyle bir mecareya gerek yok. Param çok, zamanım da var diyen istediğini yapabilir, ona bir engel yok.
Ek: Bu arada tek kanal, çift kanala ek olarak tek rank, çift rank farkı da var ama bunlar ucuz oyuncaklar değildi zaten önceden de şu anda zaten piyasa alt üst durumda. Bunlara atacağın taş ürküttüğün kuşa değmez diye düşünüyorum.
i9 13900KF işlemci, MSI Pro Z790-A anakart ve 4x16 GB 3600 MHz bellek kullanıyorum. XMP’yi açtığımda sistem kararlı çalışmıyordu. Manuel ayarlar yapıp Memtest86 ile saatlerce kararlılık testi yaptığım günleri hatırlıyorum. Bu testlerde sorun çıkmamasına rağmen bazen yine kilitlenmeler ve yeniden başlamalar oluyordu. En sonunda varsayılan hız olan 2666 MHz’de bıraktım. Kafam rahat, zaten bana ekstra bir faydası olmuyordu. Aynen senin dediğin gibi abi.
Memtest86 değil de Testmem5, Karhu, Linpackextreme gibi uygulamalar daha iyi kararlılık testi için.
Bende de 32 gb 3200 mhz var. Xmp sıkıntı çıkarıyor. 2400 mhz sıkıntısız kullanıyorum.
Biz 3200 Mhz'de kaldık daha.
Levent hocam mhz artışı llmlerde fark yaratıyor mu? Mesela işlemci üzerinden çalıştırılan modeller var onlarda fark oluyor mu?
LLM'lerle uğraşmadım açıkçası. Zaten onlarla yapılan testlerde de sonuçlar çok oynuyor. Keza, performansları daha çok ekran kartına bağlı. Düzgün bir test yöntemi olsa uğraşırdım da şu andaki yöntemlerle biraz boşuna uğraşı.
teşekkür ediyorum paylaşımınızdan dolayı.
Bilgi yığınları arasında bu çıkarımı yapmak kolay değil. Harcanan emek ve zaman için teşekkürler. Tecrübe.