UNIX ile Linux'un Tarihçeleri ve Farkları
Merhabalar. Bu gece UNIX'ten konuşacağız. Belki UNIX'i değil de, Linux'u çoğunuz duymuştur. Kullananlar da çoktur içimizde. Fakat UNIX ile, hatta OS X ile Linux'u karıştıranları görüyorum ve bu konuya bir açıklık getirmek istedim.
UNIX, Dennis Ritchie ve Ken Thompson'un C dilini geliştirmesi ile canlanır. UNIX, aslında taşınabilir, hafif ama performanslı bir işletim sistemi arayışı için üretilmiş, türetilmişir. Gerçekten de öyle olmayı başarmıştır. Zamanının en iyi işletim sistemidir.
Ancak zamanla, farklı görüşler bölünmelere yol açmış, UNIX ikiye ayrılmıştır. BSD ve System (x). BSD, hala güncel olarak FreeBSD, OpenBSD ve NetBSD olarak yaşamını devam ettirmektedir. Ayrıca Apple'ın OS X'inin tabanı olan NeXTSTEP işletim sistemi de aslında BSD'yi temel alır. Bu sırada System kısmı da hala devam ettirilmektedir. Fakat BSD, yavaş yavaş adımlarla ilerlerken, System kısmı tavan yapmıştır. Firmalar tarafından özelleştirilerek donanımlarda kullanılmıştır. Fakat BSD günümüze hala güncel olarak gelirken, System kısmı artık yaygın değildir.
Gelelim Linux'a. Linux, bildiğimiz üzere Linus Torvalds'ın kısıtlı imkanlarla geliştirdiği bir işletim sistemidir. Peki ama, UNIX ile nasıl bir bağlantısı var? Linux yapılırken, adından da anlaşılacağı üzere UNIX'i esinlenerek yapılan, ama çok daha hafif ve özellik bakımından kısıtlı kalmaya çalışan bir işletim sistemi vardı : MINIX. Linus Torvalds kendi bilgisayarında MINIX kullanıyordu ve bu işletim sistemi üzerinde yazılım geliştiriyordu. Ancak daha fazlasını istiyordu. Daha sonra, MINIX'i örnek alarak kendi donanımı üzerinde kendi işletim sistemi çekirdeğini yazmaya başladı. MINIX UNIX'i örnek alıyordu. Torvalds da MINIX'i örnek aldığından, aynı zamanda UNIX'i de örnek almış oldu. (MINIX halen yaşamını sürdürmektedir)
Daha sonra ise Richard Stallman geliyor. Richard Stallman, Özgür Yazılım Vakfı (FSF) ve GNU'nun kurucusu. Bu adam, o güne kadar herkesin çılgınlık olarak gördüğü bir şey istiyordu : Özgür Yazılım. Bunu da gayet iyi niyetle, yardımlaşma amacıyla istiyordu. Kendi yazılımlarını geliştirmeye başladılar, tabii ki hepsi özgür yazılım. Adlarını ve felsefelerini tüm dünyaya duyurmak istiyorlardı. Ancak, bu yazılımları bir çekirdeğin etrafında toplayıp çalıştırmak gerekiyordu. Tam o sırada Linus Torvalds Linux'u geliştiryordu. Linux'u artık lisanslaması gerekiyordu. Ve bu özgür yazılım işini duymuştu, ve biraz da MINIX'in rahatlığından etkilenerek, Linux'u GNU Genel Kamu Lisansı (GPL) ile lisansladı. Böylece, ortaya GNU'nun kullanabileceği harika bir çekirdek çıktı. Ve iki harika fikrin birleşmesiyle GNU/Linux işletim sistemi oluştu.
Ana konuya dönecek olursak, UNIX ayrı, Linux ayrı bir yapıma, yapımcıya ve yapım tarihine sahiptirler. GNU ise, UNIX'ten hiçbir satır kod kullanmadıklarını belirtmek için açılımını GNU's Not Unix, yani GNU Unix Değildir yapmıştır. Linux ile UNIX'in karıştırılması da, felsefe dolayısıyla Uçbirimlerinin benzemesi (Terminal), dosya yollarının neredeyse aynı olması, bu nedenlerle yazılım uyumluluğu olması ve isim benzerliğinden gelmektedir.
Umarım konuyu düzgünce anlatabilmişimdir, takıldığınız konu olursa yorumlara beklerim 🙂 #GNU #Linux #UNIX #akış #GecePaylaşımları
Bu yazıyı bir diagram ile desteklemek lazım. Böylece UNIX, BSD ve Linux ilişkileri ve tarihi gidişatı görsel olarak daha da iyi anlaşılabilir.
Mantıklı teşekkür ederim 🙂 Yazımda bir yanlış var mı hocam, varsa hemen düzelteyim 🙂
Ellerine sağlık. Bir hata göremedim. Sadece şunu diyebilirim. Linux ile UNIX veya BSD sistemler benzer dosya yapısı ve komutları kullanabilirler ancak mimarilerinde farklı özellikler vardır. Linux kernel'i ile BSD kerneli farklılıklar içerir. Lisanslamada da şu an farklar mevcut. BSD sistemler daha özgürlükçüdür. GNU açık kodun açık kalmasını sağlayacak kısıtlamalar içerir. Programcı kodu açmak zorundadır. Burada ki amaç tabiki yaşayan felsefenin sürekliliği ve korunabilmesidir. BSD'de ise daha serbesttir. Mevcut kodu geliştirebilir ve kapalı olarak dağıtabilir, kullanabilirsiniz. Kimi programcılar BSD lisansını daha özgürlükçü bulur. Aslında konuşulabilecek çok şey var. Ben iki sistemi kullanan birisiyim. FreeBSD'yi sunucu sistemlerimde öncelikle tercih ediyorum. Daha oturmuş bir mimarisi var. Donanım kısıtlaması ve uygulama desteği kısmında takıldığım anda Linux'a geçiş yapıyorum. Linux dağıtımlarında ise sunucu tarafında CentOS tercih ediyorum. Çünkü Red Hat sayesinde bir standart haline geldi. Oturmuş sağlam bir sistem size kullanmanız içi sunuluyor. Masaüstü olarak da Mint kullanıyorum. Debian ile bağı olması ve güncel paket içermesi nedeniyle iyi bir masaüstü sistemi olarak tercih ediyorum. Windows'ta kullanıyorum çünkü malesef bazı sistemlerin inatla Linux, BSD desteği vermiyor. Sözün özü açık kaynak kodlu sistemler her zaman öncelikli seçimimdir. İnsan doğası gereği özgürlükçüdür. Elbette kullandığımız her şey de özgür olmalıdır.
Teşekkürler hocam. Ben de Masaüstü bilgisayarımda önceden Fedora kullanıcısıydım, dediğiniz gibi donanım uyumsuzluklarından dolayı Linux Mint'e geçiş yaptım. Bu ilk incelene ayağıydı. Daha sonra ise insanların korktuğu Terminal'in olmadığını varsayarak sorunların nasıl çözüleceğini anlatmaya çalışacağım. Bunun imkanı olduğunu göstermek istiyorum. Umarım rağbet görür 🙂
Yok canım 😀 Mac alın, Mac iyidir hoştur, üstüne bir de FreeBSD kurarsan orjinal bir UNIX makine olur 😛 GNU/Linux UNIX'in tazelenmiş halidir, bunu demeye çalıştım 🙂
12 saat içinde 2 güzel inceleme.
Güzel bir özet olmuş elinize sağlık. Ben de bir ekleme yapıyım linus torvalds ta minix ten bir tek kod almadığını söyler. Yani aslında GNU/linux ,unix ailesinin en uzak akrabasıdır
GNU nasıl okunuyor ki ben sırf okuyamadığım için kullanmam mesela 😀
GINU diye okunuyor.
Ci en yu diye telaffuz ediyordum hem.
Şöyle demişler
https://www.gnu.org/pronunciation/pronunciation.html
@cemkoc @gokcedenizyanik Dediğim gibi "gınuğ" olarak okunuyor.
o kadar konuşma geçmiş haberi yok benim 😀
İşletim sistemi çekirdeğidir, evet. GNU/Linux bir işletim sistemidir. Yanlışlarım varsa düzeltin demiştim zaten, teşekkürler düzeltme için @cmlds 🙂