Hazır bugüm iş yüküm hafifken elektrikli araçlarla alakalı meşhur soruyu cevaplandırmaya çalışayım bu meşhur soru da ''Batarya değiştirme ücreti ne kadar abi?'' 🙂
Şimdi öncelikle bu sorunun ana çıkış kaynağının sebebi olası bir batarya ölümünde ne kadara mal olacağını insanların bilmek istemesi. Bakıldığında çevremizde kullandığımız telefonların ve çoğu eşyanın pillerinin çabuk bittiği, yani sağlıklarının düşüp kullanılamaz hale geldiği düşünülürse bu soru mantıklı olsa da Elektrikli Araç sektörü için çokta mantıklı bir soru değil.
Peki neden mantıklı değil? Şimdi elektriki araç bataryaları sağlık durumlarını kaybetmez demek gerçekçi değil. Evet elektrikli araç bataryaları da sağlıklarını kaybediyor ve bataryaların kullanım ömürleri 30 yıl olarak ortaya çıktı ancak burada ikinci soru işareti mesela 10. yılda ne olacak?
Elektrikli araç bataryalarındaki kimya telefonlardaki gibi bir degredasyon değerine sahip değiller öncelikle onun bilinmesi çok önemli. Evet araçlardaki bataryaların ilk %5 hatta %10 sağlık değerleri çabucak bitiyor ancak sonrasında bu degredasyon matematiksel olarak hesaplanamayacak kadar ufak hale geliyor. Bu düşüşte aracın 500km gidecekken 450km gitmesini sağlıyor. Araç kullanılamaz duruma kesinlikle gelmiyor. Bununla alakalı sektörden çekilen videoları ve araştırmaları aşağıda paylaşıyorum.
https://electrek.co/2020/06/06/tesla-battery-degradation-replacement/
Yukarıdaki link Tesla araçların %90'dan aşağıya pek düşmediğini gösteriyor. İçlerinde 250.000km'de bulunan teslalar bile var. Sağlığı %85 çıkan Tesla modellerinin de sürekli hızlı şarj yani DC ile şarj edildiği özellikle belirtiliyor.
https://www.youtube.com/watch?v=S2jSJCvH2iE
Yukarıdaki videoda 88.000km'de bulunan Tesla Model 3'ün bataryasının %8 sağlık kaybettiğini söylüyor ancak hava soğuk %2 ve %3 değer soğuktan kayboluyor onu da aklınızda bulundurun diyor Bjorn abimiz. Yani gerçek sağlık değeri kaybı %5-6 dolaylarında.
Bu zamana kadar hep Tesla paylaştım peki diğerleri ne oluyor derseniz:
https://www.youtube.com/watch?v=h9Z5WVwniog
Yukarıdaki videoda da 240.000km'de ve taksici tarafından kullanılmış eski Zoe ZE40 modelinin sağlığının %79 olduğu görülüyor. Bu çok önemli video çünkü hiç bir şekilde şarj aralıklarına dikkat edilmeyen en kötü senaryoda aracın taksici tarafından kullanıldığını tahmin edersiniz bu durumda bile araç kullanılabilir durumda hatta daha önemlisi araç eski. Yani teknoloji ve BMS ise çok daha iyi durumda artık bataryalar.
Peki şimdi bunun önemsiz olduğunu açıkladığıma göre gene de üstteki ilk soruyu cevaplamak isterim ''Değiştirme ücreti ne kadar?''
Araç bataryaları şu an elektrikli araçların en büyük kalemlerinden ve pahalı olma sebebi de aynı zamanda.
https://about.bnef.com/blog/battery-pack-prices-cited-below-100-kwh-for-the-first-time-in-2020-while-market-average-sits-at-137-kwh/#:~:text=Partnership-,Battery%20Pack%20Prices%20Cited%20Below%20%24100%2FkWh%20for%20the%20First,Average%20Sits%20at%20%24137%2FkWh
Yukarıdaki linkte bataryaların maliyet düşüşünü görebilirsiniz. Talep arttıkça ve paketleme maliyetleri Cobalt gibi pahalı madenlerin kullanımı azaldıkça bataryaların fiyatları düşüyor hatta biz ekstra vergilerden bunu göremesekte içten yanmalı araçlar ve elektrikli araç fiyatları ilk defa kafa kafaya gelmiş durumda. ve KW maliteti 100 Doların altına indi dünyada.
İleride ama çok uzak olmayan tarihlerde avrupada insanlar takır takır araç bataryalarını çok uygun fiyatlara modifiye edebilecekler. Büyültüp, küçültüp, değiştirebilecekler ve bunlar bize de gelecek eninde sonunda. Hatta bu işleri yapan Avrupa'da ciddi manada servisler mevcut. İşleri elektrikli araç dönüşümü adamların tamamen.
Yani bu Elektrikli Araç dediğimiz şey ileride LPG'den farksız hale gelecek. Çok ufak harcamalar ile mesela 50.000₺ ile araçlarımıza 50-60kw bataryalar takıp 300-400km giden elektrikli araçlara çevirebileceğiz. İleride bu 50.000₺ çok daha uygun da olacak.
Umarım açıklayıcı ve faydalı bir yazı olmuştur.
EKLEME: Bir ikinci konuda bu EV muhabbetine şüpheyle yaklaşan insnaları da anlayışla karşılıyorum. Kapitalist düzendeyiz ve paramızı sağacak yeni kapı olarak görmeleri çok mantıklı ancak yaptığım araştırmalar sonucunda insanlığın kollektif olarak aldığı nadir iyi kararlardandır EV dönüşümü dünyada.
Bir sonraki yazım da Elektrikli Araçlar havada karada neden içten yanmalılardan daha çevreci o olacak 🙂
Hibrit araçlarda da durum aynı şekilde mi acaba? Benim şu anki kullanımımla PHEV bir araç daha mantıklı gibi geliyor. Yaşadığım binada şarj imkanım yok ama işyerinde haftada 2-3 kez şarj edip günlük 20-30 km'lik iş yolunu 100% elektrikle alabilirim. Uzun yolda da sabit hızlarda seyrederken coasting v.b avantajları kullanılabilir. (Not: TR'de değilim)
PHEV mantıklı ama hibrit değil benim şahsi görüşüm bu.
Hibrit bataryaları genelde tırt oluyor ve doldur boşalt çok daha sık olduğundan çabuk ölüyor hibrit bataryaları. Attığın taşta ürküttüğün kuşa değmiyor sağladığı yakıt avantajı 1,5-2 litre.
Phev iyi bir şey ama “şimdilik”. Dediğini gibi şarj imkanı kısıtlı yerlerde.
Hibrit in mantıklı olduğuyla ilgili bir mühendis açıklama yapıyordu videoyu bulamadım şimdi.
@orcun - Evet hibriti ilk yaygınlaştıran eski Prius'larda durum öyleydi ama yukarıda da bahsedildiği gibi hem pil teknolojisi hem de hibrit/ICE etkileşimi o zamandan beri çok değişti. İlla ki etkisi olmuştur diye düşünüyorum.
@orcun - İlk nesil hibritlere kıyasla PHEV'lerin bataryaları kapasitör mantığıyla çalışmıyor diye biliyorum. YouTube'da Harry Metcalfe uzun dönem testinden sonra kendi kullanım senaryosu için olan avantajlarını açıklamıştı, beni ikna eden video bu oldu diyebilirim. https://www.youtube.com/watch?v=RtpF4M6UDDE
Ben de bir ekleme yapayim, tam 200,000 km'de 5.5 yillik bir teslanin pil kaybi %10 civarinda.
İşte o süreden sonra düşüş çok daha az biteceği bitmiş.
@electric bakalim bir 200binden sonra ne olacak. soyle soyleyeyim, ortalam 400km olsa bir tam sarj 500 sarj dongusu olmus oluyor. telefonlarda 500 sarj dongusunun olusturdugu yipranma %20 civarlarinda yani elektrikli araclar biraz daha iyi diyebiliriz bu konuda. linus bir videosunda neden chevy volt aldigini anlatiyordu ve bir seyden bahsetmisti bataryanin icinde bir miktar fazla varmis pil eskidikce ordan telafi ediyormus yani pil %5 azalinca o bufferdan aliyormus ve kullaniciya hissettirmiyormus pilin eskidigini. bence teslada'da boyle bir mekanizma var cunku eski 70 75ler zamaninda bir dogal afet gibi bir sey olmustu amerikada tesla yazilimla bu araclarin menzilini arttirmisti.
@omerf97 bakalım 200.000’den sonra ne olacak sorusu kullanılmaya devam ediyor ve edecek olacak.
İçten yanmalı araçlarda 400.000km konuşamazken EV’de konuşuyoruz bu bile güzel bir şey 😉
%79 batarya sagligina sahip Zoe ne kadar kullanilabilir durumda acaba? Cunku bence bu linear bir oran degil %80 altina dusunce telefon icin performans dusuyor ve bariz sekilde kullanimi tatmin etmiyor. Laptop icin de neredeyse yari yariya dusuyor o seviyede pil omurleri.
Bence elektrikli araclarin yayginlasmasi onundeki en onemli sebep sarj sureleri. Diyeceksiniz ki hizli sarj var. Fakat markalarin kendi bile hizli sarj onermiyor: https://www.kia.com/tr/kia-dunyasi/sss/elektrikli-araba-bataryasinin-omru-ne-kadardir.html#:~:text=Elektrikli%20araba%20bataryas%C4%B1n%C4%B1n%20kullan%C4%B1m%20%C3%B6mr%C3%BC,mil%20batarya%20kapasitesi%20garantisi%20sunar.
"Hızlı şarja çok başvurmayın DC şarj istasyonlarına sık sık gitmeyin, çünkü hızlı şarj çok fazla kimyasal reaksiyona yol açar ve aşırı ısı enerjisi ürettiği için pilin şarj tutma kapasitesini zayıflatır."
Yok EV’de durum öyle değil işte performans kaybın yok menzil kaybın var videoda açıklamalar hep var.
O hızlı şarj uyarısı her EV’de var. Regülasyonla alakalı yazmak zorundalar ki gerçekte o. Üretici kullanmayın demiyor yazmak zorunda sadece 🙂 telefonlardaki garip gurup çöpe atmayın sembolleri gibi.
Yani demek istedigim pil sagligi cok fazla etkene bagli ve hepsine dikkat etmek icin titiz bir kullanim istiyor. Elektrikli araclarin yayginlasmasi icin ayni zamanda 2.elde de piyasa degerinin olmasi lazim (>150 000 km icin).
@jpage var. EV araçlar dünyada içten yanmalılardan daha uzun ömürlü görüldüğünden KM’ye bakma durumu EV araçlar için yok pek dünyada. Bizim gibi vu EV’ler konusunda öncül kullanıcılar da KM’ye bakmıyorlar hiç.
Biraz bakarsan dediğimde haklı olduğumu görürsün. İçten yanmalı araçlar 100.000km’de falan rektifiyeye girer, neler neler yapılır arabaya. %10 kayıplı EV cayır cayır çok iyi fiyatlara satılıyor yurtdışında.
@electric Hocam aslinda sandiginiz gibi degil 2.el elektrik piyasasi yurtdisinda da. Finlandiya'da yasiyorum, yakin zamanda 2.el araba aldim: 5500 euroya Renault Megane 3 Sport Tourer (SW gibi olan kasa). Ben de aslinda yeniliklere acik biri olarak ve gelecegi gordugum icin elektrikli arac dusunuyordum ama ancak butceyi iki katina cikartirsam orta durumda Nissan Leaf alabiliyordum ki ayni klasmanda degiller. Yani kullanim ihtiyaci olarak SW tercihimdi zaten o kadar butceye cikamazdim. Demek istedigim 2.el'de hala yayginlasmasi yakin vadede zor gozukuyor.
@jpage hee sen yaygınlık diyorsun. Dur sektör çok yeni gelecek araçlar daha 😂
LED geçişindeki devrimsel yenilik gibi bir olay için bütün dünyanın 4 gözle beklediği o büyük batarya devriminin gerçekleşmesi lazım 😀 Ne zaman olur, nasıl olur, fiyatı ne kadar olur vs bir çok unsur tartışılmaya başlayacak o zaman.
Ayrıca Kia ve Hyundai en son çıkardıkları elektrikli otomobillerde menzilden çok şarj hızına odaklandılar mesela. 2 saatlik şarjla menzili 500 km'den 1000 km'ye çıkarmaya uğraşmak yerine o 500 km'lik menzili 15-20 dk'da sağlayabilecek altyapı için uğraşıyorlar şu an.
Pilin kimyasal yapisi gereki soguk sicakliklarda elektrik tutabilme kapasitesi ciddi anlamda kisaliyor. Yani o konuda suan ki teknolojiyle yapabilecek cok fazla bir sey yok.
@jpage orda volt devreye giriyor sıcaklık kontrolü için. Amper sıcaklığı arttırır ama 400v yerine 800v bataryalar direk şarj hızını 2 katına çıkararak mis gibi soğuk şarj hızı sağlıyor.
Bir de mesela Battery Swap gibi bir olay var. Mesela şu videoda eleman 70 kwh bir Nio modeli alsanız bile bu battery swap istasyonlarında 100 kwh bir pil kiralayıp taktırabilirsiniz demiş: https://youtu.be/3HQgAxUDYB0?t=280 . Tabi bu sistemde işleyiş tam olarak nasıl çok bilgi sahibi değilim.
Benim merak ettiğim genel sağlık durumundan çok batarya paketindeki hücrelerin durumu Bu batarya binlerce hücreden oluşuyor Aralarından 3-5 tanesi ölünce ne oluyor acaba
Eski laptop bataryalarındaki Li-ion 18650 pillerden iki tanesi (6 pilden) ölünce kullanılmaz hale geliyor (3s2p kurulumundan)
Bu araçlarda durum nasıl acaba
Hücrelerden bir taneside ölünce 1-2 kWlık paketi komple kullanılmaz mı oluyor (Seri bağlanmış 100 pilden 1 tanesi ölürse durum nasıl oluyor)
Batarya paketlemede firmaların gittiği 2 adet yol var modüllü yapı ve şasiye tümleşik hatta şasiyi batarya oluşturuyor.
Bmw kullandığı çoğu elektrikli aracında modüllü batarya dizilimi kullanıyor ve hangi modül sıkıntılıysa direk o değişiyor.
Teslaysa ikincisini komple batarya değişiyor.
@electric teslanin bataryasini kople sokup tamir eden birinin videosunu izlemistim, cok oldu ama yanlisim yoksa Tesla nin bataryasi da kendi icinde modullerde olusuyor. En azindan benim aklimda oyla kalmis. Adam sorunlu pilleri degistirip toplamisti.
@orcun şu durumda Tesla'nın paylaştığı bir videoyu paylaşmıştım: https://teknoseyir.com/durum/1371448 . Altına 4680 yazmıştı arkadaş. Galiba kullanılan yeni pil bu.
@orcun evet oyle, bir acidan guzel videodaki gibi acip sorunlu olanlari degistirmek kolay oluyordur. 🙂 Tesla Panasonic ile calisiyordu pil konusunda, Panasonic'e guzel kar sagliyordur.
Benzinli araçlarda asıl problemler sürekli sanayiye gitmeler 200-250binden sonra başlıyor bakalım elektriklilerde durum ne olacak. Bu elektrik motorunun performans değişimine vs. de bakılması lazım.
Bu arada bir cok kobalt ve benzeri degerli metalin atik sistemlerinden toplanmasi yontemi var. Bunlar genelde maliyeti kurtarmayan sistemler. Mesela benim eskiden parcasi oldugum bir firma (Sulfator Oy) maden atik sularindan bu tarz metallerin kazanimini yapacak bir sistem gelistirmisti. Sorun isletme-kurulum maliyetlerinin kar oranlarindan dusuk olmasi.
Eger talep artarsa, bu yontemler makul hale gelir ve talebi karsilar. Ayni sekilde her taraf batarya oldugu zaman batarya geri donusumu firmalari icin de olay karli bir is olabilecegi icin cozumler gelecektir.
Soru artik elektrik vs icten yanmali motor degil. O konu kapandi bitit, icten yanmali motorlar 10-15 sene sonra geri kalmis ulkelere ait durum olacak gibi. Su anda soru elektrik motoru mu yoksa hidrojen mi? Hidrojen su anda cok cok cok pahali. Bakalim o ucuzlayacka mi...