33396: Yeni Sosyal Medya Yasası

Çoğunluğumuzun Yeni Sosyal Medya Yasası şeklinde andığı Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırımış Hi̇zmet Sunulmasına Ve Yaş Doğrulamaya İli̇şki̇n Yönetmelik, Resmî Gazete'de 10 Kasım 2026'da yayınlandı. Kendimce, anladığım kadarıyla yorumlamaya çalıştım.

Bilişim okuryazarlığıma güvenen biri olarak bu yönetmeliği incelediğimde kafamda oluşan bazı soru işaretlerini yazıya dökmek istedim.

• • Sosyal medya kullanıcıları ne şekilde etkiliyor?

• • Forumlar gibi topluluk sitelerini nasıl etkiliyebilir?

• • Blog yazarlarını nasıl etkiliyebilir?

Söz konusu yönetmelikle birlikte hangi yaş grubunun sosyal ağlara hangi koşullar altında erişebileceğini veya erişemeyeceğini bir çok kişi yazdı-çizdi; ben buraları es geçeceğim. Bu yazının konusu; kafamda oluşan soru işaretlerine yanıt ararken çıktığım o küçük yolculuk... ve belki de herkesi doğrudan ilgilendirmese de yanıtlanması gereken sorular.

Yeni Yönetmeliğin Kapsamı

İlk olarak SGB'nin duyurduğu yeni yönetmelik hangi yaş aralığını ve hangi sosyal ağ platformlarını kapsıyor, onu aradan çıkartayım. Cevap; herkesi ve hepsini. Evet, o adını hayatınızda sadece bir kere duyduğunuz sosyal ağ platformu ve kuvvetle muhtemel herhangi bir forum sayfasını da etkiliyor; üyelerini de, yönetenleri de.

Sosyal Ağ Kullanıcıları, 3 Farklı Yaş Kategorisine Ayrılıyor.

14 yaş ve altı için teknik olarak yasak. Çok net, dümdüz yasak. Yeni hesap (veya profil) açılamaz, mevcuttakiler de verileri silinir ve kapatılır. Yönetmeliğe göre ama'sı, fakat'ı, hiç bir koşulu yok. Tek istisna; olası bir hatalı yaş tespiti durumunda mümkün. 15 ilâ 17 yaş için de "Ayrıştırılmış Hizmet" adı altında kısıtlamalar söz konusu. Detaylı bilgileri muhtemelen diğer haber kaynaklarından çoktan okudunuz, dinlediniz.

18 ve üstü Genel Kullanım için: Yeni profil oluştururken (veya mevcut profiller için de Mart 2027 sonuna kadar) e-Devlet'ten alınacak Yaş Doğrulama Belirteci (bir çeşit token veya onay belgesi) girilmesi zorunlu olacak.

Yaş Doğrulama Belirteci nedir? Yenir mi?

Mart 2027'den itibaren sosyal ağlarda var olabilmek için platformlara beyan etmemiz gereken Yaş Doğrulama Belirteci'nin teknik yapısı, nasıl temin edileceği, kullanım koşulları, varsa sınırları ve geçerlilik süresi gibi bilgiler henüz ortada yok. e-Devlet'te "Yaş Doğrulama" veya "Belirteç" arama sonuçlarında konumuzla alâkalı bir sonuç görünmüyor henüz. Şu ana kadar belirteç için yapılan açıklamalardan yola çıkarak bildiklerimiz; isim TC kimlik numarası veya kullanıcı adı gibi hiçbir kişisel veriyi doğrudan içermeyeceği.

Aynı sosyal ağ platformunda birden çok profili kullanan kişiler için de belirsizlik söz konusu. Kullanıcıların kişisel amaçlarla kullandıkları profilleri ile meslek veya hobileri sebebiyle kişisel profillerinden ayrı tuttukları içerikleri paylaştığı profilleri birbirlerinden ayrı tutması doğal ve sık görülen bir uygulama. Gündelik yaşantısını ve çizimlerini ayrı ayrı profillerde paylaşan bir sanatçı, buna güzel bir örnek olabilir.

İnsanların internetteki yorumlarıysa anonimliğin bittiği ve 15 ilâ 17 yaşın dijital ifade özgürlüğünün baltalandığı yönünde ağırlık basıyor. Yanlış bir yorumlama da değil açıkçası. Yazı ilerledikçe, yönetmeliğin uygulanabilirliği için tanınan sürenin doğru hesaplanamadığı düşüncem daha da kuvvetleniyor.

Sadece Instagram veya Twitter değil, muhtemelen forumlar da...

Yönetmelikteki tanımları okuduğumda, bu yönetmeliğin sadece Bluesky, Facebook, Instagram, Twitter vb. yaygın sosyal ağ platformlarını değil; forumları dahi kapsadığı sonucuna varabiliyorum. Çünkü Sosyal Ağ Sağlayıcı'lar için "kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişilerdir." şeklinde bir tanım yer alıyor. Oldukça geniş bir tanım. Bir varsayımda bulunacak olursam; içerik paylaşabildiğimiz, yorum/yanıt yazabildiğimiz veya konu başlığı açabildiğimiz topluluk sitelerinin ve forumların hepsi de bu tanımın kapsamına rahatlıkla giriyor. Gene bu varsayımdan devam edecek olursam; bunların her biri için belki de tek tek Yaş Doğrulama Belirtecimizi girmemiz veya beyan etmemiz gerekecek.

Fediverse gibi merkezîyetsiz bir sosyal ağ içinse merkezî bir denetim mekanizması pratikte mümkün görünmüyor. Çünkü tek bir sitenin/platformun değil; birbirinden bağımsız binlerce sitedeki kullanıcıların birbirleriyle iletişim kurabildiği gerçek bir sosyal ağdan bahsediyoruz. Bunların kimisi çok büyük topluluklar, kimisi de sadece 10 ilâ 20 kişinin olduğu küçük topluluklar. ActivityPub protokolünü etkinleştirmiş Discourse, NodeBB vb. kullanan forumları; Lemmy, mbin, PieFed vb. özgür Reddit türevi topluluk siteleri; Mastodon, Pixelfed vb. mikroblog'ları ve hatta WordPress, Ghost vb. kişisel blog'ları bile bu sosyal ağın birer parçası sayabilirsiniz.

5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanunu'nda yabancı sosyal ağ sağlayıcılarının temsilci atama koşulu için "Türkiye'den günlük erişimi 1 milyondan fazla olan" şeklinde bir alt eşik ifade edilir. Bir diğer yandan da 2020/DK-İD/274 sayılı Sosyal Ağ Sağlayıcı Hakkında Usul Ve Esaslar kararı ile "sosyal etkileşim araçları ikincil ve yan bir hizmet olarak sunulan kişisel internet siteleri, elektronik ticaret siteleri ve haber siteleri" de Sosyal Ağ Sağlayıcıları kapsamı dışında sayılmaktadır. Ancak bu yazıda üzerine konuştuğumuz yeni yönetmelikte herhangi bir muafiyet koşulu belirtilmediği için; forumların da Sosyal Ağ Sağlayıcıları kapsamında tutulduğu varsayımında bulunabilirim.

Sosyal Ağ Sağlayıcıları için durum nedir?

İşte bu konu başlığı; yanıtlarını aradığım ve anladığım kadarıyla da ucu açık bırakılmış, belirsizlikler diyarı.

Burada aklımda soru işaretleri oluşan kategori forumlar olacak.

Belki çoğunluğumuz artık eskisi gibi forumları takip etmiyor, yazmıyor. Veya bize, size öyle geliyor. Reddit'i bir kenara koyarsak, azımsanmayacak bir kitle geleneksel forumları hâlâ aktif olarak kullanıyor, ki ben de bu kişilerden biriyim. Forumlar veya daha hibrik mekaniklerle daha kapsamlı bir deneyim sunabilen "Topluluk Siteleri", sıfırdan kendi forum yazılımlarını (veya CMS; yani içerik yönetim sistemini) geliştirmektense genellikle bbPress, BuddyPress, Discourse, Flarum, MyBB, NodeBB, phpBB gibi açık kaynak kodlu ve ücretsiz, veya XenForo gibi lisans ücreti ödeyerek kullanabildiğiniz hazır forum yazılımlarını kullanırlar. Genellikle bu forum yazılımlar için yazılmış eklentileri kullanarak ihtiyaçlarına göre sitelerine yeni özellikler kazandırırlar veya kısıtlamalar getirirler. Forumların ise söz konusu yönetmeliğin talep ettiği koşulları uygulamada doğru ve sağlıklı bir biçimde, bu kadar kısa bir sürede yerine getirebilmek için nasıl bir yol yordam izlenebileceği ise muallak. Göründüğü kadarıyla topluluk sitelerin Kullanım Koşulları'na "18 yaşın altındaki kullanıcıların kayıt olması yasaktır" veya "Sorumluluk kabul edilmemektedir." gibi kullanıcının beyanının esas alındığı ifadelerin yasal olarak bir geçerliliği olmayacak. Çünkü SGB yönetmelikte açıkça nasıl bir yöntemle (yani belirteç ile) uygulanması gerektiğini belirtiyor ama Yaş Doğrulama Belirteci'nin teknik olarak nasıl çalıştığına dair bir teknik belge veya bir rehber de yönetmelikle beraber aynı zamanda yayınlanmadı, en azından benim görebildiğim kadarıyla. Bu teknik bilgiler olmadan forum yazılımları için çekirdekten değişiklikler yapılabilmesi veya bir eklenti yazılabilmesi de haliyle hiç gerçekçi görünmüyor. Sitelerin mevcut üyeleri için son tarih Mart 2027 sonu olsa da, yeni üyeler için uygulanması gereken tarih 1 Kasım 2026 ve önümüzde kabaca üç haftalık bir süre var. İhtiyaçların yorumlanması, değişikliklerin uygulanması, test edilmesi ve olası eksiklerin veya hataların giderilmesi için ne yazık ki çok kısa bir süre sadece üç hafta.

Bir hikâye üzerinden örnek vermek gerekirse...

Durumu şöyle hayalî bir senaryo üzerinden örneklendireyim: PixelArt İstanbul Topluluğu adında üç yıldır yayın hayatına devam eden ve ortalama 100 aktif etkileşimde/paylaşımda bulunan üyeye sahip bir forumum var. Forum yazılımı olarak da dünyada yaygın olarak kullanılanlardan biri olan NodeBB kullanıyor olayım. Kiralamışım bir sanal sunucu, ara ara yazılım güncellemesini yapıyorum. Toplulukta herkes keyifle PixelArt çalışmalarını paylaşıyor. Sonra, bu yazıya vesile olan yönetmelik duyuruluyor ve görüyorum üç haftalık bir sürem var. Bugüne kadar belki de hiç iletişim kurma ihtiyacı duymadığım, kullandığım forum yazılımınınn geliştiricileriyle iletişime geçip; yakın bir tarihte ülkemde yürürlüğe girecek olan bir kanunu ve bunun için ihtiyaç duyacağım teknik özellikleri forumuma nasıl kazandıracağımı soruyorum. Geliştiriciler tabii ki de topluluğun ihtiyaçlarını dinliyor ve gözetiyor ama bire-bir hizmet vermiyorlar, çünkü öyle bir vaadleri hiç bir zaman olmadı. Ama geliştiricilerden biri ilgileniyor ve şöyle bir yanıt veriyor: "Üç hafta içerisinde bu yönde iş gören deneysel bir eklenti yazmamız zor, biraz daha da uzun sürebilir. Ama sözünü ettiğin yaş denetim sistemininin nasıl çalıştığını bilmiyoruz, bir belge bulamadık. Sen de niye bu kadar geç haber veriyorsun bize dostum?" Ben, bu yanıtı aldıktan sonra topluluk sayfasını yöneten kişi olarak forumlara yeni üye alımını kapatmak zorunda kalıyorum. Çünkü elimde yaş doğrulaması için bir mekanizma yok. Yasal olarak bu kadar büyük bir sorumluluğun altına girmeyi göze alamıyorum. Gelenin beyanını esas alamıyorum. Üstelik, bu tarihten itibaren altı ay içerisinde bir çözüm yolu keşfedebilmeyi umuyorum ki, topluluk dağılmasın.

Örnek bitti, bu kadardı.

Blog'lar bundan nasıl etkilenecek?

Eğer yanılmıyorsam, enteresan bir şekilde blog'lar bu kapsamın dışında kalmaya devam ediyorlar. Yazının ortalarında bir yerde detay vermeden bahsetmiştim ama bu noktada daha da detaylandırmam gerekirse;

2 Ekim 2020 tarihli ve 31262 sayılı Resmî Gazete'de 2020/DK-İD/274 numaralı Sosyal Ağ Sağlayıcı Hakkında Usul Ve Esaslar kararında; "Kişisel internet siteleri, elektronik ticaret siteleri ve haber siteleri gibi sosyal etkileşim amaçlı içeriğin ikincil ve yan bir hizmet olarak sunulduğu platformlar kapsam dışındadır." ifadesi yer alıyor ve bu da yönetmeliğin mevcut haliyle hâlâ bireysel blog sayfalarını bu sorumluluğun dışında tutuyor.

Eğer bir kişisel blog sahibi -benim de yaptığım gibi- blog sayfasını biraz daha özelleştirip; ActivityPub protokolüyle merkeziyetsiz federal sosyal ağa bağlarsa işler daha da karmaşık bir hâl alır mı? Gene yönetmelikten yorumladığım kadarıyla (ve garanti edememekle birlikte); hayır. Çünkü hâlâ kişisel bir site ve sosyal ağ etkileşimleri önplanda olan bir site değil. Eğer kişisel sitenize kimse üye olamıyorsa, tek kullanıcısı / yazarı site sahibiyse, dışarıdan etkileşim alabiliyor olması bir sorun teşkil etmiyor.

Yazının sonuna geldiğime göre şu şekilde bitirmek istiyorum:

İnsanların hobileri ve keyifleri için ortak paylaşımda bulunabileceği bir platform kurabilmenin ve bu platformun bir parçası olabilmesinin bu kadar zorlaştırılmaması gerektiğine inanıyorum. İnternette insanların toksikleşebildiği bir gerçek. Toksikliğe ve hatta kanunsuzluğa bir yaptırım uygulanması; caydırıcı bir çözüm ihtiyacına inanıyorum. Ancak bunun için internetin daha da karmaşık, zorlaşmış ve kısıtlanmış bir biçime sokulmasına da karşı çıkıyorum. İnanıyorum ki daha mantıklı çözümler muhakkak vardır ancak bir acelemiz varmışcasına böyle bir uygulamaya gidiyoruz.