C/NC hakkinda bir kac temel bilgi...

Bu yazinin amaci bazi temel bilgileri paylasmaktan ibarettir.

  • Oncelikle CNC nedir?

CNC: Computer Numerical Control'un kisaltilmisidir, ozellestirilmis kodlar ile calisir buna da GCode denmektedir.

Gelismis urunlerde MCODE de bulunur, bu isleme esnasinda esneklik saglayan ek bir protokoldur
GCode ile Numeric Control'un ozelligi sudur.
Her ne kadar cok zeki olsalar da, bilgisayarlar yonleri bilmez, mekan, nesne gibi kavramlari anlamazlar.
Bu yuzden evrensel koordinatlar ile iletisim kurulur, bunlar da bildigimiz 3 boyutu temsil eden X, Y, Z'dir.
Bu da eger bilgisayar tarafindan yonetiliyorsa eger Computer Numeric Control olur cunki manuel olarak yonetilen NC'ler de vardir.

Bu makineler onceden hazirlanmis kodlari islerler, bu kaliplar kart olabilir, dijital hafiza olabilir, harita olabilir...

Avantajlari da vardir, dezavantajlari da vardir. Mesela NC bir makine bilgisayar yardimi olmadan durmaksizin uretim yapabilir, CNC icin surekli bilgisayardan yukleme yapmak gerekir. Bazi CNC'lerde bilgisayar makine ile butunlesik olsa da is yonetimi bilgisayardadir. Ama NC uretimde degisiklik icin butun islemin bastan yapilmasi gerekir, mudahale etmek eger makine cok gelismis degilse neredeyse imkansizdir.
Bu konuyu fazla acmaya gerek olmadigindan geciyorum.
Hafiza biriminden okuma yapan yazicilar en iyi NC ornegidir...

CNC sadece duz kaliplar uzerinde gidip gelen, kesip bicme makinesi midir?

CNC NASIL CALISIR?

Bir onceki baslikta da belirttigim gibi makineler en, boy, yukseklik, hacim, mekan, konum gibi kavramlari bilemezler. Sadece I-0'larin kombine ettigi kodlarla calisirlar.

Tabi bu kodlari insanlarin oturup yazmasi imkansizdir, bu yuzden ara bir dil gelistirilmistir buna da GCode denir. C-NC makineler bu kodu isleyebilen gomulu bir islemciye sahiptir gelen komuta gore sunlari yapabilir.

  1. Basligin eksenlerini degistirme
  2. Basligin hizini degistirme
  3. Basligin islevini degistirme
  4. Basligin donus yonunu degistirme
  5. Basligi durdurma, harekete gecirme, duraklatma
  6. Plane/zeminin 3B kontrolunu yapma
  7. Zeminin baslik ile uyumlu bir sekilde hareketini saglama
  8. Zemini belirtilmis yonlere dogru dondurme
  9. Sogutma ve isitma birimlerinin kontrolu
  10. Makine temizligi
  11. Verilen zeminde sanal zeminler olusturabilme
  12. Katman olusturma ve katmanli calisabilme
  13. Zeminde islenebilecek malzeme olup olmadigini kontrol edebilme, uygunlugunu olcme.

Bunlar artirilabilir...

GCode standart olsa da kodlarin kendisi evrensel degildir, yani bir makinede calisan GCode diger bir makinede calismayabilir. Ayni kod blogu baska gorevler icerebilir.

GCode ve MCode nedir?

GCODE

G'nin ozel bir anlami yoktur,  buyuk ihtimal ile isim kaynaginin Generic yada Generated'den geldigi dusunulmektedir. Islev kodlari G harfi ve kendisinden sonra gelen sayilarla belirtilir.
Standart GCode kaliplari oldugu gibi makinelerin kendilerine ozel kod bloklari da bulunmaktadir.
Mesela bir makine icin G90 dur demek iken bir digeri icin dongu anlamina gelebilir. Bir makine icin G100 dairesel kesim demek iken bir digeri o kodu hic calistirmayabilir bu yuzden temel GCode standarti ayrilmistir bunlarin desteklendigini uretici onceden belirtir.
Bu da size genel CAD/CAM uyumlulugu saglar, aksi halde ureticinin verdigi programi kullanmaya zorlar bu durumda tek careniz DXF gibi projelerle calismaktir.

Bu yuzden de internette bulunan GCode'larinin bu isi ogrenme anlaminda pek bir ozelligi yoktur.

MCODE

MCODE genisletilmis NC kodlaridir, makineye ek gorevler yukleyebilir. Bazi makineler bu kodlara ihtiyac duyabilirler.
Uc degistirme, is sonlandirma, baslatma, duraklatma, donguye alma, sirali yada karisik is gerceklestirme gibi fonksiyonlar barindirabilir.

Tabi her urun bunu desteklemeyebilir yada GCode'un gelistirilmis halinde bu fonksiyonlar zaten bulunabilir.
Mesela...
M0 bazi makinerde kosulsuz durmayi saglar, M6 basligi degistirme komutudur.
Fakat bazi komplike makineler bunu GCODE ile yaptirabilir yada her satirda kullanilacak basligi T11 gibi komutlarla (T11 bir kesme basligidir) belirtebilir.

MCODE bir standart degildir, GCode ile beraber kullanilabilen turu oldugu gibi ayri ayri yazilanlari da vardir.

C/NC NE ISE YARAR?

Metal isciligi, agac isciligi, PVC gibi plastik urun sekillendirmesi gibi bir cok alanda 1-2-3 eksende kesme, dograma, duzeltme, sekillendirme, eritme, yakma, delme, vida yuvasi acma, cilalama, zimparalama gibi bir cok islevi yapabilirler hatta boyama yapabilen urunler bile mevcuttur.

C/NC ile, 3 boyutlu uretimler de yapilabilir, birden cok aci ve donel parametrelerle sekil verme gerceklestirilebilir yine zemin cevirme, hareketlendirme, donderme ile bu acilar daha da genisletilebilir yine bir den cok basligin ayni anda calisabildigi CNC urunler de mevcuttur.

Hatta is o hale gelmistir ki, Axis terimi yetersiz kaldigindan CNC Lathe terimi kullanilir.
Lathe aslinda cok uzun zamandir kullanilan bir isleme teknigidir fakat C/NC ile birlikte modernlestiginden bu sektorde de kullanilir.
En basit anlatimiyla uretim istasyonu denilebilir cunki birden cok CNC basligi birden cok islevi birden cok acidan ayni anda farki hizlarda farkli yonlerde farkli sekillerde yapabilmektedir.
Ayrica birden cok robot kolun yonettigi ozel C/NC makineler de mevcuttur, bu tur urunler ile araba kalibi bile cikarilabilmektedir.

Evet...

Temel bilgiler bunlar...
Son olarak da cesitlerinden bahsedelim...

Bir cok cesit CNC ve NC turu vardir, 3B yazicilar, Ciziciler (Plotter), CNC dograma ve isleme urunleri, torna urunleri, yine bazi 2D yazicilar, lazer isleme makineleri, su basincli kazima ve isleme makineleri.

Kisaca...

GCode ve turevi parametrelerle calisan her turlu makine C/NC'dir, ayni anda hem 3B yapip hem de sekillendirebilen urunler bile mevcuttur ve bunlar da yine C/NC'dir.

Siz de kullanilmayan CD/DVD suruculerden bile kendinize C/NC yapabilirsiniz, lazim olan cerceve (frame) bir de kontrolcudur (Arduino)...

 

 

BeğenFavori PaylaşYorum yap
  • lterlemez @lterlemez

    Türlerine göre, örnek kodlar da verebilir misiniz? Basit bir üretim örneği için, merak ettiğim bir konu.

    • aMeLeDeRViS @ameledervis

      Bunun bir standarti yok ama mesela soyle bir Engraving yani Oyma/Isleme icin ornek olusturalim.
      (Merhaba) (Kod cok uzun oldugu icin sadece M harfini inceleyeyim.
      (M)
      Bu ornekte birim milimetre olarak alinmistir.

      NXX = Kod satir numarasi
      N10 G0 Z2 G0 ;Z koordinati.
      N20 G0 X0 Y0 ;X ve Y koordinatlari.
      N30 G1 Z3 ; Oyma derinligi 3mm.
      N40 G1 X0 Y30 ; X eksenini degistirmeden Y ekseninde 30 mm ilerle.
      N50 G1 X10 Y13.333 ; X ekseninde 10mm ilerlerken Y ekseninde 13.333 mm ilerle.
      N60 G1 X20 Y30; X ekseninde 20mm ilerlerken Y ekseninde 30mm ilerle.
      N70 G1 X20 Y0; X ekseninde 20mm ilerle.

      Resimde simulasyonu var 😀

      Not: Kodlar bana ait degil, asagidaki siteden uretilmistir.
      http://www.microtechstelladata.com/TextToNCcode.aspx

    • lterlemez @lterlemez

      @ameledervis Teşekkürler, sağlam bilgi sağlama için.

  • Burhan @epsilon

    İzlemesi keyifli, anlaması zormuş.

    • aMeLeDeRViS @ameledervis

      Aslinda ilgilenirseniz, ugrasmasi daha zevkli 😀

    • Burhan @epsilon

      @ameledervis Cnc freze öğrenmek için tavsiye kaynak var mı?

    • aMeLeDeRViS @ameledervis

      @epsilon
      CNC teoride ogrenilecek bir sey degil aslinda, ama GCode, Cad, Gerber ogrenerek baslayabilirsiniz.
      Isin sonunda mutlaka bir CNC Cutter (Freze) kullanmaniz gerekir.
      CNC'nin temel dili GCode olsa da ogrenmenize ilk etapta gerek yok cunki dizaynlarin bir cogu aktarilabiliyor yani oncelikle ogrenmeniz gereken CAD, buradaki cizimlerinizi GCode olarak alabilirsiniz.
      Tabi, CAD ve GCode farkli diller bu yuzden tasarimi uygun hale getirmelisiniz.
      Bunu yaparken de GCode ogrenmis olursunuz...

      Ayrica...
      Gunumuzde artik CNC makineleri 9-12 axis (yon) olabiliyor bu yuzden GCode da makineye ozel hale geldi.
      Sizin bir yerden ogreneceginiz GCode diger makinede farkli yorumlandiginda yonler disinda elinizde bir sey kalmaz...
      Fakat ise CAD ile baslarsaniz, gerisi corap sokugu gibi gelir.
      Tabi, CAD demek 2 dikdortgen ortasina bir yuvarlak degil...
      Koordinat, yukseklik, derinlik, aci, matematiksel hesaplamalar bilmek demek.
      CAD icin de bir cok kaynak mevcut...
      Ama en kolayi, kendiniz bir seyleri orada yapmaya calismaniz...
      Mesela, basit olarak TV sehpasi gibi cizimler yada ne bileyim ev cizimleri.
      Olabilecek en ilkel hallerinden baslayarak, kapsamli ve derin tasarimlara ulasirsiniz.

  • Ahmet Erken @ahmeterken

    okurken işkence çektiriyor türkçe karakter kullanılmaması haberiniz olsun.

  • boran Toprak @boorantoprak

    Merhaba ben hp plazma CNC kullanıyorum. hic kullanmadım CN/CNC kullanması kolaymı yada şöyle sorayım eğlencelimi

Tüm blog yazılarını gör