BABA OLMAK MI, ÇOCUĞUNUN YANINDA OLMAK MI?
Uzun yıllar boyunca çocuk bakımında annenin daha etkin rol oynadığı ve babanın sadece biyolojik bağı olduğu konusu sorgulanmayan bir olgu olarak kabul ediliyordu. Hatta araştırmacılar için bu konuda bilgi bulmak samanlıkta iğne aramaktan farksız bir durumdu. Günümüzde ise yapılan araştırmalar neticesinde bunun bilimsel bir yaklaşım olmadığını biliyoruz. Psikolojinin vurguladığı konulardan biriyse hayatın erken dönemlerinden itibaren bir çocuğun zihinsel ve bilişsel gelişiminde etkili olan pek çok iç ve dış etken bulunuyor olması. En önemli etkenlerden biriyse çocuğun yetiştiği aile ortamı. Çekirdek bir aileden bahsedildiğinde akıllara gelen tablo; anne, baba ve çocuklardan oluşan bir topluluk olsa da bu durumun değişmekte olduğunu göz önünde bulundurarak yazımızda baba ve anneden çok, baba ve anne figüründen bahsediyor olacağız.

Geleneksel çekirdek aile dinamikleri gereğince baba çalışan, anne ise evde çocuk yetiştiren kişi olduğu için babanın etkisi uzun yıllar boyunca göz ardı edilen bir konu oldu. Son yüzyılda yapılan pek çok çalışma ise etkin rol oynaması durumunda babanın da kayda değer etkisinin olduğunu ortaya koyuyor. Bugün ise çocuk yetiştirmede etkisi yeni yeni anlaşılan babaların çocukların genel psikolojisinde nasıl fark yaratabileceği konusunu masaya yatıracağız.
İnsanlık tarihinin başından beri pek çok mit ve hikâyede toplumların gelişimi açısından önemi vurgulanan çocuk yetiştirme, farklı toplumlarda ve dönemlerde farklı yorumlandı. Geçmişte baba, daha çok ailenin korunma ve gözetimini sağlamakla ilişkilendirilirken anne ise birincil anlamda çocuğun gelişimini sağlamakla yükümlü olan taraftı. Değişen zaman, endüstri devrimi ve kadının iş hayatında aktif rol oynamasıyla birlikte dünya genelinde aile dinamikleri de önemli ölçüde değişti ve çocuk bakımında çoğu görevi tek başına yapan annelerin yerini daha eşit görev paylaşımı yapan anneler ve babalar aldı [1]. Oldukça olumlu karşılanan bu gelişme hâlâ istenen düzeyde bir baba katılımını kapsamasa da de her geçen gün ebeveynlerin bu konuda daha bilinçli duruma gelmeleri çocukların geleceği için umut vadediyor.

Baba olmak bazı yükümlülükleri ve şartları beraberinde getiriyor. Maddi olarak çocuğun ihtiyaçlarını karşılamak önem arz etse de psikolojik anlamda bir babanın çocuğuna katabilecekleri çok daha fazla. Üstelik genel kanının aksine baba ve çocuk arasında kurulabilecek bağ sadece gen aktarımından ibaret değil. Araştırmalar, çocuklarıyla ilgilenen, oyunlar oynayan ve etkin bir şekilde iletişim kuran babalarda biyolojik bağdan bağımsız olarak bağlanmayı sağlayan oksitosin hormonunun salgılandığını gösteriyor [2]. Babaların ise çocuklarına katabilecekleri sadece bunlarla sınırlı değil. Yapılan bir araştırmada çıkan çarpıcı sonuçlar olumlu bir baba figürüyle büyüyen çocukların ileride hapse girme ihtimalinin %80 daha az ve sınıf tekrarı yapma ihtimalinin %45 daha düşük, okulda başarılı olma ve iş bulma şanslarının ise neredeyse iki kat daha yüksek olduğunu gösterdi [3]. Sadece annesi tarafından büyütülen çocukların çevreyi tanımasıysa daha kısıtlı düzeyde gerçekleşiyor ve duygusal açıdan daha bağımlı hâle geliyorlar [4].
Babanın çocuk bakımına katılımı sadece çocukları değil aileyi de bir bütün olarak olumlu etkiliyor. Çalışan annelerin yükünün hafiflemesi ve kariyerlerine daha rahat odaklanmalarını sağlamasının yanı sıra, eşlerin evlilikten memnuniyetlerini artırıyor ve eşler arası iletişimi daha sağlıklı bir hâle getirerek çocukların da olumlu rol modellere sahip olmasını sağlıyor. Yine de ülkemizde hâlâ bu konuda tabuların var olduğu yadsınamaz. Dostoyevski’nin de söylediği gibi, "Sağlam çocuklar yetiştirmek, bozulmuş yetişkinleri düzeltmekten daha kolaydır.". Sağlıklı yetişkinleri örnek alan çocukların da çocuklarını doğru şekilde yetiştirmeleri kaçınılmaz olacaktır.

REFERENCES
[1] https://www.pewresearch.org/social-trends/2013/03/14/modern-parenthood-roles-of-moms-and-dads-converge-as-they-balance-work-and-family/
[2]Li T, Chen X, Mascaro J, Haroon E, Rilling JK. Intranasal oxytocin, but not vasopressin, augments neural responses to toddlers in human fathers. Horm Behav. 2017 Jul;93:193-202. doi: 10.1016/j.yhbeh.2017.01.006. Epub 2017 Feb 1. PMID: 28161387; PMCID: PMC5565399.

[3] https://childandfamilyresearch.utexas.edu/5-things-you-should-know-about-importance-fathers
[4] Rossi, A. S. (2018). Gender and parenthood. In Gender and the life course (pp. 161-191). Routledge.

Twitter İçin
(1)Bir baba çocuğuna nasıl etki eder?
Geleneksel çekirdek aile dinamikleri gereğince baba çalışan, anne ise evde çocuk yetiştiren kişi olduğu için babanın etkisi uzun yıllar boyunca göz ardı edilen bir konu oldu. Son yüzyılda yapılan pek çok çalışma ise etkin rol oynaması durumunda babanın da kayda değer etkisinin olduğunu ortaya koyuyor. Görsel 1

(2)
Araştırmalar, çocuklarıyla ilgilenen, oyunlar oynayan ve etkin bir şekilde iletişim kuran babalarda biyolojik bağdan bağımsız olarak bağlanmayı sağlayan oksitosin hormonunun salgılandığını gösteriyor[2] Görsel 2

(3)
Babaların ise çocuklarına katabilecekleri sadece bunlarla sınırlı değil. Yapılan bir araştırmada çıkan çarpıcı sonuçlar olumlu bir baba figürüyle büyüyen çocukların ileride hapse girme ihtimalinin %80 daha az ve sınıf tekrarı yapma ihtimalinin %45 daha düşük, okulda başarılı olma ve iş bulma şanslarının ise neredeyse iki kat daha yüksek olduğunu gösterdi.[3] Görsel 3.

(4)
Sadece annesi tarafından büyütülen çocukların çevreyi tanımasıysa daha kısıtlı düzeyde gerçekleşiyor ve duygusal açıdan daha bağımlı hâle geliyorlar [4]. Görsel 4

(5)
Dostoyevski’nin de söylediği gibi, "Sağlam çocuklar yetiştirmek, bozulmuş yetişkinleri düzeltmekten daha kolaydır.". Sağlıklı yetişkinleri örnek alan çocukların da çocuklarını doğru şekilde yetiştirmeleri kaçınılmaz olacaktır. Tüm babaların babalar günü kutlu olsun! Görsel 5