LEGO Gibi Ekran Kartı - Hercules Stingray 128/3D

Başlığa Lego dedim ama başka bir açıdan da kaçak kat çıkılmış gibi duran bir ekran kartı olan Hercules Stingray 128/3D bugünkü “Tozlu Raflar” serimin konuğu.

Hobisi bilgisayarlar ve bilgisayar donanımları olan herkes, yaşı yetsin yada yetmesin, 1990’ların ortaları ve sonlarında fırtınalar estiren 3DFX firmasını mutlaka duymuştur. Yaşı yetip de o yıllarda bir 3DFX ekran kartı kullanabilmiş kişiler ise o günlerini hep mutlulukla hatırlar. Üstad LP’nin bile sıklıkla tekrarladığı üzere, bilgisayar donanım dünyasında 3DFX’in insanlara yaşattığı “vayyy beee!” hissini çok az firma ve donanım gerçekleştirebilmiştir.

3D kavramının isim olarak bilindiği ve hemen herkes tarafından kullanılan ve aslında 3D hızlandıramama işlemi gören S3 Trio ve S3 Virge ekran kartlarının olduğu dönemlerde, piyasaların tartışmasız kralı 3DFX firmasıydı. Firmanın alameti farikası olan Voodoo Graphics ekran kartları aslında sadece 3D hızlandırma işlemi gören ve 2D’de bir çözüm sunamayan kartlardı. Bu sebeple de “add on” kart olarak adlandırılıp, ilave olarak başka bir ekran kartı kullanmanıza ihtiyaç duyarlardı. Bu sayede 2D işlemlerde (Windows, MS Office vs) kendi ekran kartınızı kullanırken, 3D bir oyun açtığınızda ekranda dönen 3DFX logosu ile anlardınız ki artık kumanda Voodoo ekran kartına geçmiştir. Daha öncesinde kendi ekran kartınızda göremediğiniz netlik, hız, doku ve kaplamalar, 3DFX’in Glide API’si ile bir göz ziyafeti sunardı.

Her ne kadar bir 3D şölen gerçekleştirse de 3DFX Voodoo Graphics kartların handikapı, biraz önce de bahsettiğim gibi, tek başlarına çalışamayıp, yardımcı kart gibi kullanılmalarıydı. Bu sebeple 3DFX, Ağustos 1997'de, Voodoo çipini aynı devre kartı üzerinde bulunan 2D çip ile birleştirerek ayrı bir VGA kartına olan ihtiyacı ortadan kaldıran Voodoo Rush yonga setini piyasaya sürdü. Düşünülen mantık son derece doğruydu. Bu sayede hem 2 PCI slotu harcanmayacak, hem de güç ve fiyat anlamında tasarruflu bir çözüm açıpa çıkacaktı. Kartlar Alliance Semiconductor AT25/AT3D 2D bileşeni ile yapıldı.

Voodoo Rush, Voodoo Graphics ile aynı özelliklere sahipti, ancak Rush yonga seti, 2D yonganın bellek bant genişliğini de paylaşmak zorunda olduğu için pek de iyi performans göstermedi. Tipik performans artışı, Voodoo Graphics ile karşılaştırıldığında yer yer %10 civarındaydı ve pencere modunda daha da kötüydü, hatta çoğu oyunda Voodoo Graphics daha iyi bir başarı sergiliyordu. Daha sonra, bu performans açığını kapatmak için Hercules tarafından 8 MB VRAM ve %10 daha yüksek saat hızına sahip Rush kartları piyasaya sürüldü. Ancak konumuz Rev. B olan bu kart değil, Rev A olan, lego misali PCB üzeri PCB yapıdaki Voodoo Rush.

Normalde Voodoo Rush’lar hem 2D hem 3D yonga setleri sebebiyle amiyane tabirle Fırıncı Küreği gibi kartlar olsalar da Hercüles’in bu iki katlı kart çözümü kart boyutunun %30-%40 civarında küçülmesini sağlamıştı.

6 mb edo VRAM’e sahip bu kartların sergiledikleri nisbeten düşük performans sebebiyle satışları çok zayıftı ve kartlar bir yıl içinde üretimden çekildiler. Şirket, 1998'in sonlarına doğru Voodoo Banshee'nin piyasaya sürülmesine kadar başka bir 2D/3D çözümü denemeyecekti.

Her ne kadar performansı beklenen etkiyi sağlayamasa da ekran kartı piyasasında birden çok çipset kullanan ilk örneklerden biri olması ve de bu tarz sökülebilir bir PCB ile gelmesi sebebiyle Hercules Stingray 128/3D ikonik bir koleksiyon objesi olmuştur dersek hata yapmış olmayız.