Dillerin gelişiminde çok sık rastlanan ve dilbilimde *yanıltıcı adlandırma* (İngilizce adıyla _misnomer_) denilen evrensel bir olgudur.
Kurşun kalemin hikâyesi tamamen bilimsel bir yanılgıya dayanır: 1564 yılında İngiltere’nin Borrowdale bölgesinde devasa bir grafit rezervi keşfedildi. O dönemde kimya henüz gelişmediği ve grafit de yumuşak, parlak ve koyu renkli olduğu için insanlar bunu bir tür kurşun madeni (_plumbago_ / kara kurşun) sandılar. Bu madde tahta çubukların içine yerleştirilerek yazı aracına dönüştürüldüğünde adı "kurşun kalem" kaldı. 1779'da kimyager Carl Wilhelm Scheele bunun aslında saf karbon (grafit) olduğunu kanıtlasa da yüzyıllardır kullanılan isim değişmedi.
Bu adlandırma neredeyse tüm dünyada aynı hatayla yayılmıştır:
- *İngilizce:* Kalem ucuna hâlâ _pencil lead_ (kurşun) denir.
- *Almanca:* Kalemin adı doğrudan _Bleistift_ ("kurşun çubuk / kalem") kelimesidir.
- *Felemenkçe:*_Potlood_ (kurşun lehim) olarak adlandırılır.
Farklı dillerde nesnenin içeriği veya kökeniyle çelişen diğer popüler örnekler:
- *Denizanası / Starfish (İngilizce):* İngilizcede denizanalarına _jellyfish_, denizyıldızlarına _starfish_ denir. Ancak her ikisi de biyolojik olarak balık (_fish_) değildir.
- *Fıstık / Peanut (Küresel):* Yer fıstığı teknik olarak bir sert kabuklu kuruyemiş (_nut_) değil, mercimek ve fasulye gibi bir baklagildir (_legume_).
- *Arap sabunu (Türkçe):* Kökeninin Araplarla ya da Arap Yarımadası'yla bir ilgisi yoktur; Osmanlı döneminde geleneksel sabunlara kıyasla yumuşak ve koyu renkli potasyum sabununa halk arasında yakıştırılan bir addır.
- *Hint domuzu / Guinea pig (İngilizce & Türkçe):* Kobay olarak bilinen bu hayvanlar ne Gine'den (_Guinea_) gelir ne de domuzgillerle (_pig_) bir akrabalığı vardır; Güney Amerika kökenli kemirgenlerdir.
- *Koala ayısı / Koala bear (İngilizce):* Halk ağzında sıklıkla ayı sanılsa da koalalar plasentalı bir memeli/ayı türü değil, keselidir.
- *French fries (İngilizce):* Dünya genelinde Amerikan/İngiliz kültürünün "Fransız kızartması" dediği patates kızartmasının kökeni aslında Belçika'dır.
Diller mantık kurallarıyla değil, kullanım alışkanlıklarıyla yerleşir. Bir kavram halk arasında kabul gördükten sonra arkasındaki bilimsel gerçek değişse bile dili geriye dönük düzeltmek neredeyse imkânsız hale gelir.
mesela mısır dediğimiz bitkinin de mısırla alakası yok 😀 amerika kökenli bir bitki.