5G hakkinda bir dusunsel yazi... (Bolum 1)

Oncelikle bu yazi diger yazilarim gibi sahsi bilgilerim ve kucuk caplida olsa arastirmalarim sonucu ortaya cikan oznel goruslerimden ibarettir.
Bu yazida, dogru olmayabilecek bilgilerin, hatalarin bulundugunu dusunurseniz yorumlarda cevaplasiriz 😀
Yazida ilgili teknolojileri kisa kisa gececegim, uzun uzadiya anlatarak kimsenin beynini sisirmeye, aklini sevmeye niyetim yok.

Yaziya baslamadan once G harfinden baslayalim ki 1-2-3-4 ve su an tartisilan 5 nedir sorusuna ve neden bu kadar calkantilar yaptigina cevaplar arayalim.
G harfi "Generation" yani nesil ifade eder, sayilar ise hangisi oldugunu belirtir.

Aciklama dedigin boyle olmaz mi?

Ilk jenerasyon ise GSM, DEGILDIR 😛

GSM: GSM simdiki adiyla Global System for Mobile Communications orijinal isim adiyla "Groupe Spécial Mobile / Ozel Mobil Grubu" Mobil yani 'Hareket halinde kuresel iletisim' tanimidir.

Bu 2. nesil mobil aglarin olusum noktasi olmaktadir ayni zamanda...
Bir dakika nasil yani?
Oncelikle GSM ilk mobil iletisim yontemi degildi, GSM standartlarinin olmadigi zamanlarda da ulkesel bazda iletisim cesitleri mevcuttur ki GSM'den cok oncesine dayanir.

Fazla derinlemesine girmeden isin konuyu ilgilendiren kismi olan Internet alanina gecelim.

Internet de GSM'den cok daha once var oldugu icin aktarilmasi gereken platform tabii ki GSM idi yani Internet'in bir sekilde mobilize edilmesi gerekiyordu.
Fakat, ilk dijital iletisim methodu olan GSM sistemlerde veri tasinmasi o kadar kolay degildi, ozellikle her telefonun kendisinin bir komplike bir sekilde sinyal ileten modem oldugunu dusunursek mobil internet = kaos denilebilir.

Halk arasinda bu Internet turune WAP (Wireless Application Protocol)

GPRS:  Bu yuzden bir gelisime ihtiyac duyuldu, veri senkronize dijital bir baglantiya donusturuldu buna da GPRS denildi (General Packet Radio Service)

Bu hali hazirdaki alt yapiyi kullanan ve yine telefonlarin modem oldugu ama surekli dijital baglantinin oldugu 116Kbps hizlara kadar ulasan bir sistemdir. Bu yuzden GPRS bazi kesimler tarafindan 2.5G olarak anilir cunki GPRS'in sebeke tarafindan da desteklenmesi gerekmektedir yani her GPRS destekli telefon her agda GPRS kullanabilir denilemez.

Sorun sadece bu da degildi, GPRS bagliyken Telefon gorusmesi yapamiyordunuz bu da ayri bir kriz demekti cunki alt yapi tamamen dijital degildi.

Sonucta artik 3G'nin alt yapisi olusmaya basladi, tamamen dijital olan bu altyapida veri ve ses gorusmeleri ayri ayri kanallarda oldugu gibi ustelik goruntulu gorusme de hayatimiza girmeye baslamisti...

Oyleki 0.1mbps hizlardan 2Mbps veri hizlarina ulasmak artik bir dijital veri acligina sebep olmus, yep yeni bir cagin baslamasini saglamisti...

Tabi 3G'ye gecilmeden once bu gecisin altyapisini hazirlayan sistemi de unutmamak gerek...

EDGE: Enhanced GPRS yada Enhanced Data for GSM Evolution.

GPRS baglanti hizini yaklasik 4 katina tasiyan EDGE, LTE cikana kadar hizli verinin temelini olusturmustur.
Bugun EDGE baglantisi yaklasik 1mbps baglantiya imkan vermektedir ve temel iletisim baglantisi EDGE uzerinden yapilmaktadir yani eger 3G/4G aglarina baglanamazsaniz hattiniz varsayilan olarak EDGE baglantisi uzerinden calisir (Bazi ulkelerde GSM yada GPRS kullanilir)

3G/UMTS: Yukarida da belirttigim gibi dijital verinin dolasimi kitlesel bir dijital acliga sebep oldu, bilgiler sayisallasmaya, depolanmaya, coklu kullanima baslandi. Evrak islerinin yerini sayisal islemler almaya basladi.
Bankacilik, online alisveris, sosyal iletisim cig gibi buyudu...
Sonucta artik bazi seylerin degismesi gerekiyordu...

Bu yuzden altyapinin yerel olarak birlestirildigi bir global dijital aga donusturulmesine karar verildi.
EDGE gibi calisan ama EDGE'den daha iyi olan bir EDGE ile teorik olarak 100 mbps hizlarin onu acilmis oldu...

Fakat, bu alt yapi yorumlamaya cok acik ve evde kendin yap seklinde bile yapilabilecek kadar kolay bir baglanti turuydu.

"Sen iste yeter gulo, istersen sana telefon hatti kurayim, sabaha kadar sana alodan turki cigirayim"

Seklinde olmasa da pratikte cok da farkli olmayan bir cok Network operatorune imkan saglamistir...

Yazida belirtmeye ihtiyac duymadigim mobil ag cetesi 3GPP artik bazi seylerin tam bir standarta kavusmasi gerektigine karar vermis olsa da tipki bir zamanlar ekran kartinda yasanan "Herkesin elindeki kendine" yani standarti kendisine oyunu cilginlar gibi baslamis oldu...

Sonucta UMTS'ciler ve 'kofteci Yankiler' CDMA olarak ikiye ayrildilar...

Global olarak Avrupa, Afrika ve bir cok Asya ulkesi UMTS standartlarini secerek 3GPP tarafinda kalirken karanlik tarafa gecenler cakma konsorsiyum olan 3GPP2  ile birlikte kaldi boylece UMTS tarafi manyak gibi hizlara kavusup yeni yeni teknolojiler gelistirirken ki HSDPA, HSPA ve HSPA+ (4G'nin atasidir) kullanirken sefil tarafi secenler (w)CDMA/2000 ve EVDO hatlar ile teoride yuksek pratikte ise TTNet hizlarina mahkum kaldilar.

4G

Hal yukarida anlatilan gibi olunca global anlamda dengesizlik olustugu icin yeni bir standarta ihtiyac duyulmasi gerekiyordu...
Oyle bir standart olmaliydi ki hem UMTS hizlarini ucurmaliydi, hemde dunyanin geri kalmis kesimindeki CDMA'cilarin biraz hizla tanismalarini saglamaliydi.

Bu, mobil istemcinin birbirlerine yakin yerlestirilmis BAZ istasyonlarina kayit yaptirarak surekli bagli kaldigi veri erisiminin sunucudan kontrol edildigi bir tur baglantidir.
Yani, 4G aglarina baglanirsiniz ve bagli kalirsiniz bu sekilde baglantiniz devam eder ama bu Internet kullanabildiginiz anlamina gelmez.
Evdeki WiFi baglantisinin carsidaki halidir, ama cok ham ve ilkel bir yorumlamasi denilebilir...

Her neyse...

Beklenenin aksine bu altyapi da global bir ortak payda olusturamadi, Amerikali Coni ile Japon Tusubasa panpa olurken Hindistanli Gandhi hani bana hani bana diyordu Ingiliz Sir Lancelot'un arkasinda saklanirken...

Yani, Avrupa da, Asya da, Cin de, Amerika da ayri telden calmaya baslamisti 😀

Boylece degisime ihtiyac, dolayisiyla da LTE dogmus oldu...

LONG TERM EVOLUTION / Dört Buçuk Geee.

LTE altyapi olarak olmasa da mantiken 4G sistemini kullanan ama kendi icerisinde alt alanlara ayrilarak bir cok alt yapiyi destekleyen bir modele donustu.

4G aglarindan farkli olarak birden fazla frekans spektrumunu hucresel olarak lokal bolusturmek suretiyle hayvansal gidalari bile sasirtan hizlara ulasmaya olanak saglamisti.

Yani, ayni ag bolgesindeki herkes belirli bir bant genisliginde sebekeye katiliyordu ve bu bant genisligi dinamik olarak ag yogunluguna gore degisebiliyordu.
Tabi bu da su sorunu dogurdu...

Telefonda 5 cızıg var ama indirnedim yoh?

Cunki aslinda baglanilan sadece yerel erisim noktasi, burada kurulan her baglanti size ici bos bant genisligi olarak geri doner...

Cunki o erisim noktasinin da bir sekilde hizli internete bagli olmasi gerekiyor, eger cikis noktasi zayif ise yerel agdaki baglanti hizi pek de bir sey ifade etmez...
Her ne kadar surekli altyapi calismalari yapilsa da LTE buyuk olcude karasal dagitim agina ihtiyac duyuyor bu da bir noktadan sonra elleri, kollari baglarken telefonu tutmasini bilmeyenler yuzunden cekim sorunlari doguruyor...

Bundan sonrasi 5G ilgilendiriyor, yani 2. bolum.

O ne zaman gelir bilemedim simdi...

BeğenFavori PaylaşYorum yap
Tüm blog yazılarını gör