En başından beri böyle zaten. Binlerce distro var, hatta geçmişte Teknoseyir'de de kendi distrosunu toparlayan biri vardı, kimdi hatırlamıyorum. Açık kaynak kodunun güzelliği burada zaten, herkesin ihtiyacına göre bir şeyler var, yoksa bile üretebiliyorsun. https://distrowatch.com
Ama en büyük probleme çözüm üretilmediği için hiçbirisi tutturamıyor: Ortak sistem alt yapısı (uygulama yükleme çalıştırma prensipleri, temel sistem ve pencere ayarları) ve sürücü desteği...
@lterlemez Nvidia, sürücülerinde kaynak kodunu kapalı tutmayı ve yeni özellikleri geç getirmeyi “tercih ediyor”. Kaynak kodu kapalı olunca birçok distro Nvidia'yı kendi içinde sunamıyor. Nvidia, Wayland desteğini sağlayalı bile ne kadar oldu ki?.. Intel ve AMD ise açık, mikrokod ve grafik sürücüsü ya mevcuttur veya sonraki çekirdekte gelecektir
@ugurcansayan: O zaman NVidia'yı karşına alacaksın arkadaş, senin amacın kullanıcıya göre işletim sistemi çıkartmak donanıma göre değil. Kullanıcı seçecek, işletim sistemcisi değil. Niye Linux üreticileri ve kullanıcıları uğraşıyor, donanımcı uğraşsın (NVidia'nın kendisi bilir). Bu kadar probleme rağmen neden hala herkes W'de, A'da L'de değil de W'de? Sadece kullanım kolaylığı değil, sürücü kolaylığı da sunuyor. Standart, tıkla kur, bitir. L öyle mi, değil, bin bir çeşit sürücüyü geçtim, kurma paketi, masaüstü ayar düzeni vs var. E, tabi ki kimse kullanamaz ve Linuxçu da para kazanamaz.
@lterlemez Nvidia'nın bu tutumunun hayranı değilim. Belki birkaç yıla, tıpkı Microsoft gibi, GNU/Linux'a köstek değil destek olmayı seçer; belki böyle kapalı kutuda kalıp oyuncularla ve tasarımcılarla geçimini sürdürür; belki Valve gibi şirketlerin girişimleriyle yavaş yavaş adım atar.
GNU/Linux tarafında, sürücü kurmak genelde gerekmiyor, kapalı kaynak kodu olan sürücülerin yönergelerini izlemek de yeterli. Gerçi en başında donanımı satın alırken iki dakika ayırıp Linux uyumuna bakmak daha makul olabilir. Çay kaşığıyla kazan karıştırmaya gerek var mı?
Pencereler ve masaüstü için tek bir ortam değil birçok seçenek var, açıkçası bu bir kusur olmaktan çok tercih özgürlüğü olarak düşünülmeli.
Gerçi sizin betimlediğiniz senaryolar ve sorunlar için de distrolar var: Linux Mint, Pop_OS, Manjaro, Archman, Zorin bunlardan birkaçı.
@ugurcansayan: Yanlış anlaşılıyorum; benim problem ettiğim şey pencere ve/veya masaüstü tercihi yapmam gerekmesi değil. Bu tercihleri yaptığım zaman, diğer bazı şeylerin de standart olmayıp, değişiyor olmasıdır. Zaten, son kullanıcı yaygınlığı bu yüzden düşük. Anlatamadığım veya anlattığım ama yanlış anlaşılan konu bu. Beni bahis ettiğim ve istediğim şey, hangi dağıtımı, masaüstünü ve/veya pencere sistemi vb şeyleri seçersem seçeyim; örneğin, ekran kartı sürücüsü için tek bir kurulum paketi indirebileyim, aynı şekilde masaüstü kısa yolu atabileyim, aynı programı aynı şekilde indirebileyim ve/veya kurabileyim, aynı sistem ayarları menüsüne aynı ayar seçenekleri ile ulaşabileyim. Anlatabilmişimdir umarım, çok daha kaba bir örnek vereyim; Windows'a geçince her uygulamanın kendi penceresinde menü çubuğu ile Mac OS'a geçince ortak tek menü çubuğu ile karşılaşmayayım da W'de uygulamaya özel kendi penceresinde menü çubuğu ile karşılaşıyor isem Linux'ta da aynı şekilde uygulamaya özel kendi penceresinde menü çubuğu ile karşılaşayım.
Benim ve çoğu kullanıcının derdi bu; bir problem çıktığında bile, bakınız, dağıtıma özel oluyor ya. Linux dışında hangi İS'de böyle sıkıntılar var?
@ugurcansayan; Program indirip,kuruyorsunuz. Bir tanesi başlat menüsünün her hangi bir noktasına, bir başkası medya grubunun içine, diğer bir başkası ise bilimsel yazılımlar grubunun içine yerleştirebiliyor kısa yolları. Bu paket yönetimi, arkadaş, bunların hepsi Linux değil mi?
Debian ve Ubuntu için: dpkg, aptitude, apt, dselect.
Fedora, Redhat, CentOS için: RPM, YUM, DNF.
OS X için: homebrew, MacPorts.
Pisi Linux için: PiSi.
@lterlemez “hangi dağıtımı, masaüstünü ve/veya pencere sistemi vb şeyleri seçersem seçeyim; örneğin, (...) aynı şekilde masaüstü kısa yolu atabileyim, aynı programı aynı şekilde indirebileyim ve/veya kurabileyim, aynı sistem ayarları menüsüne aynı ayar seçenekleri ile ulaşabileyim” O zaman sizin önünüzdeki seçeneklerin bir farkı, anlamı ve önemi kalmıyor, bu durumda neden seçim yapmakla uğraşasınız ki?
Masaüstü ve pencere ayarlarını, eğer aynı masaüstü ortamı veya pencere yöneticisini kullanacaksanız "config" dosyasını alıp taşımanız yeterli. Mesela i3'ün tüm ayarları tek bir dosyada duruyor, bir kopyala-yapıştıya bakıyor.
MacOS ve Windows'ta da menü çubuğuyla ilgili tek bir ölçün yok, UWP, Win10, NT ve önceki uygulamalar bir arada ve tasarımsal bir bütünlük olmadan çalışıyor. MacOS'te düğmelerin yerleri ve kuralları programdan programa değişebiliyor. GNU tarafında herhangi bir uzlaşı olmamakla birlikte en yaygın olan qt ve GTK, tasarım dillerini de etkiliyor, bunların sayıları çok olduğu için farklılık kolayca ayırt edilebilir. Hele GTK 2, GTK 3 ve QT bir arada olduğu birkaç dağıtım ve masaüstü ortamı var ki tam bir görsel kaos olabiliyor (ör. Xfce), fakat bazı masaüstü ortamları güzel makyajlandığı (ör. Cinnamon) için göze çarpmıyor.
Paket yönetim sistemlerinden yaygın olanları üç şekilde: biri Debian'ın apt, biri Arch'ın pacman, biri Redhat'in dnf. Bunlar programların paketlenmiş, kullanıma hazır hâlleri. Eğer bu üçünden birine bağlı bir sistem veya yöntem istemiyorsanız da paketler için gene birçok seçenek var, bunlardan en yaygın olanları flatpak, AppImage ve snap. Eğer "paket" olmasını da yeterince standart bulmuyorsanız iki üç komut kirerek programın kendisini derlemek de mümkün tabii kaynak kodu açıksa veya elinizdeyse. Genelde özgür/açık olmayan sürücülerin kurulumundaki farklılıklar da kendilerini burada belli ediyor.
Eleştirilerinizin çoğu "tek bir" "uzlaşının" olmamasıyla ilgili. Tam bu arada, Linux çekirdeğinin de tek bir edisyonu yok ve dağıtımdan dağıtıma değişebiliyor, isteyen Ubuntu çekirdeğini, isteyen Liquorix çekirdeğini de kurabiliyor. Tek bir kişi, kurul veya kurumun dediğinin olmaması, herkesin kendi tercihine göre hareket edebilmesi, istediğine istediği kadar müdahale edebilmesi açık kaynağın ve özgür yazılımın hamurunda var, vazgeçilmesi imkânsız.
Eleştirilerinizle ilgili, “işini” ciddiye alan ve kalite kontrolü sıkı tutan birkaç dağıtıma göz gezdirmenizi önerebilirim ki bunların başını Debian ve Fedora çekiyor.
@ugurcansayan MacOS-Windows sadece kaba bir örnek, anlatmak istediğim şey için. W yerine Fedora'yı M yerine de başka bir Linux dağıtımı, mesela Pardus'u ya da ne bileyim Ubuntu'yu koyun.
Bakın ben yine tekrar edeyim; ben (ben sıradan bir kullanıcı değilim tabiki ama bu konuda öyle adlediyorum -derdimi anlatabilmek için-) ve benim gibilerin sıkıntı ettiği şey, dağıtım, kullanılan masaüstü, pencere yöneticisi falan değil. Sıradan bir kullanıcı için standartlaşmış bir çok işlemin Linux'da standartlaşmamış olması; yani, sıradan bir son kullanıcı olarak hangi paket yöneticisinin yaygın olduğu benim için önemli değil ya da herhangi bir pencere yöneticisinin görselliği ya da QT veya GTK xx ile yazılmış olması falan değil. Ortaya çıkan problemlerde de durum aynı, sıradan bir kullanıcı bir problem yaşadığı zaman bire bir aynı problemi yaşamış birinden çözüm bulmak zorunda kalabiliyor (standart donanım, yazılım problemlerinde bile); halbuki, mesela Windows'ta, çok özel bir donanım ve/veya yazılım kullanmadığınız sürece herhangi tecrübeli bir kullanıcı size çözüm önerebiliyor.
Dolayısı ile tam tersine, aslında seçim yapmamam gerekir (buradaki seçimden kasıt, dağıtım, pencere yöneticisi veya paket yöneticisi seçimi değil). Kendi ağzınız ile söylüyorsunuz "Masaüstü ve pencere ayarlarını, eğer aynı masaüstü ortamı veya pencere yöneticisini kullanacaksanız 'config' dosyasını alıp taşımanız yeterli. Mesela i3'ün tüm ayarları tek bir dosyada duruyor, bir kopyala-yapıştıya bakıyor."; hem aynı masaüstü yöneticisi olacak hem de "config" dosyasını kopyala yapıştır yapacaksınız. Her son kullanıcı (yapabilecek kapasitede olsa bile) böyle şeyleri istemez (istemeyebilir) ve bu yüzden Linux'u "seçmiyor" ve gidiyor Windows veya Mac ve Mac OS "seçiyor".
@lterlemez aslında bu standartlaştırılmış süreç Windows tarafında da bir sorun. Daha doğrusu tüm PC'ler (kişisel bilgisayarlar) için geçerli denebilir. Kişisel bilgisayarın tamamını bir üreticiden (örneğin Lenovo veya Dell) paket hâlinde almıyorsanız her bir parçanın uyumluluğu, işletim sisteminin ve sürücülerin kurulumu teker teker bakılan şeyler. Ama Lenovo'dan veya Dell'den satın aldığınızda içindeki bir program veya destek sitesindeki bir düğmeyle tüm sürücüleri ve güncelleştirmeleri yükleyebiliyorsunuz. Böyle olmazsa yani PC'yi toplamayı seçerseniz bunu "tecrübesi veya ilgisi olmayan" hiçbir kimse ne montajını, ne kurulumunu, ne kullanımını gerçekleştiremeyebilir. Benzer durumlar GNU/Linux'ta da böyle. Windows'un ve MacOS'un masaüstü/dizüstü kullanıcı sayısı çok olduğu için "foolproof" (herkesin kolayca kullanabileceği) yöntemlerin geliştirilmesi daha ön planda oluyor. Bunu GNU/Linux tarafında yapan birkaç dağıtım var yukarıda da Mint, Pop, Zorin vb. örneklerini vermiştik, diğerleri az çok tecrübesi olan kullanıcıların ilgisine sunulmuş. Birinden diğerine geçerken tamamen aynı tecrübeyi beklemek aslında kendi içinde çelişkili bir fikir, ama kişisel dosya ve ayarların taşınması mümkün. Belki bir araç veya sihirbaz (GUI/TUI/CLI) yazılabilir, acemilere yönelik dağıtımların forumlarına taşımak lazım bu fikri.
@ugurcansayan: Tam olarak aynı değil; standartlaşmış süreci (örneğin; Dell PC satın alındı, bir iki kere satıcının sağladığı sürücü indirilip kullanıldı ama bazı donanımlarda, donanım üreticisinin de sürücü sunduğu öğrenildi. İndirilerek, denendi çalıştığı görüldü ama satıcının desteği bittiği halde donanımcıdan sürücü indirilerek kullanılmaya devam edildi.) öğrenildiğinde, diğer benzer durumlarda da aynı sürecek, belki bir iki değişiklik ile tekrar edilebilir. Ama, Linux'da böyle olmuyor işte, dağıtım değiştiği zaman, mesela, örnek sürecimizin aynı şekilde olacağını kimse garanti etmiyor. İndirmenin sürümü dağıtıma göre değişiyor, paket yöneticisine göre değişiyor, pencere yöneticisine göre değişiyor, değişiyor da değişiyor. Hatta, bazan öyle bir hale geliyor ki istemediğiniz halde, sırf donanımınıza/yazılımlarınıza uyuyor diye sürüm değiştirmek zorunda kalabiliyorsunuz. Yani, bu nasıl bir işletim sistemi planlamasıdır.
Size katılıyorum, seçim yapabilmek çok güzel bir şey ama seçim yapılabilecek şeyler var yapılamayacak (yada seçime gerek kalmaması gereken) şeyler var.
@ugurcansayan: Linux, işte, seçime gerek kalmaması gereken şeyler kısmını aşamadı. Aşamadığı için de sıradan son kullanıcıya ulaşamıyor. Ulaşamadığı için de hem böyle arada derede kalıyor hem de meraklılarının ya da aşırı uzmanlaşmış kullanıcıların kullandığı İS olarak %1-2'ler de gezinip, duruyor.
@systemnet, @lterlemez mesajlarınızı baya okudum, Window 98Se beri windows sürümlerini gelecek linux 3'den beride bir çok linux dağıtımı kullanmış birisi olarak izninizle kendi fikirlerimide katmak istiyorum. Gündelik hayatımda birincil sistem olarak ubuntu güncel sürümlerini kullanıyorum ama kişiselleştirmelerim çok fazla.
İnsanlar linux dağıtımlarına sürücü deskteği konusunda 2 yüzlü davranılıyor. Galiba nvidia idi gecenlerde sürücülerinde bir hata vardı ve windows'ta bir soruna yol açıyordu millet nvidia'yı hatalı sürücü sikayet edip durdu ki bu normal bir durum ama durum linux dağıtımları olduğunda sürücü hataları linux dağıtımlarına patlıyor bir teknoloji windowsta çalışıyor linuxte niye yok diye, yok çünkü firma linux dağıtımı için o desteği saylamıyor, yanlış anlaşılmasın burada firmaya falan kızmıyorum müsteri kitlesi linux kullanmıyor. İnsanların biraz araştırması lazım.
Birde şu durum var linux dağıtımlarında son kullanıcıların sorun olarak gördüğü bir çok şey o dağıtımı kullananlar için sorun olarak karşılanmıyor normal olarak karşılanıyor şu apple farelerinin ters sarj edilmesi gibi apple onu sorun olarak görmüyor.
Bütünlük konusunda her ne kadar kullanmasamda elemantary üstüne bir işletim sistemi tanımam mac dahil, dahili yazılımlarının hepsi birbiri ile uyumlu.
Windows'taki kolaylık büyük oranda çoğunluğun onu kullanmasından geliyor. Ben uzun süreler ubuntu kullandıktan sonra windows 10 yükledeğimde çok bocalamıştım şimdi win11 daha kötü bocalarım diye düşünüyorum he elinde sonunda yolumu bulurum. Mac sistemde daha çok bocalarım çünkü tecrübem yok.
@recepchakan: Bahis ettiğiniz şeylerde çok haklısınız ama bahis ettiğiniz şeylerde biraz Linux dağıtımcılarının da suçu var. Benim bakış açımdan, aralarında benim dağıtımım kabul görsün ve herkes benim dağıtımıma göre kendi dağıtımlarını standartlaştırsın vb. kavgalar var. Bu kavgalar sona ermeden de Linux da son kullanıcının lehine bir gelişme olmayacak.
@lterlemez oradaki bakış açısı biraz şu ben A kişisiyim ben a teknolojisini seviyorum ve onu dağıtımda varsayılan olarak getiriyorum ama b teknolojisine destek veriyorum c teknolojisinde gelecek görmüyorum o yüzden ona iş gücümü ayırmıyorum bu şeklinde dağıtımlar oluşuyor birazcık.
Mesela ben ubuntu'yu kullanma sebebim linux dünyasında yaygın kullanılmasından ve deb paket sistemini kullanmasında dolayı firmalar linux desteklerini genelde rpm veya deb üzerinden veriyorlar.
ama mesela arch kullanan kisilerde genelde aur denen sistemin otomatikliğini çok seviyorlar bana ise biraz alienvari geliyor aur.
Bir açıdan da dediğinz gibi standartlatırmak için yapılan girisimler bile parçalanıyor linux ortamlarında mesela appimage paketleri kde tarafında desteklenmekte bütün programlar tek dosya halinde dağıtılıyor. flathub depoları var gnome girişimine ait bir diğer girisimde snap paketleri ki kendisi ubuntu destekcisi olan carnonical tarafında desteklemekte hatta adamlar bütün paketleri ben dağıtıcam parçalanma olmaz diyor diye tepki topladılar ki snap serverlari kapalı kaynaklı olsada istemci kısmı acık kaynak. ama bunu kötü bir şey olarak görmüyorum ben.
En başından beri böyle zaten. Binlerce distro var, hatta geçmişte Teknoseyir'de de kendi distrosunu toparlayan biri vardı, kimdi hatırlamıyorum. Açık kaynak kodunun güzelliği burada zaten, herkesin ihtiyacına göre bir şeyler var, yoksa bile üretebiliyorsun.
https://distrowatch.com
Ama en büyük probleme çözüm üretilmediği için hiçbirisi tutturamıyor: Ortak sistem alt yapısı (uygulama yükleme çalıştırma prensipleri, temel sistem ve pencere ayarları) ve sürücü desteği...
Flatpak'ler uygulama/paket için ortak bir çözüm olabilir, ancak pencere yöneticisi ve sürücüler için birçok felsefi engel var
@ugurcansayan: Niye felsefi engel olsun ki? AMD ve NVidia için ekstra eziyet oluyor. Diğer donanım üreticileri için de...
@lterlemez Nvidia, sürücülerinde kaynak kodunu kapalı tutmayı ve yeni özellikleri geç getirmeyi “tercih ediyor”. Kaynak kodu kapalı olunca birçok distro Nvidia'yı kendi içinde sunamıyor. Nvidia, Wayland desteğini sağlayalı bile ne kadar oldu ki?.. Intel ve AMD ise açık, mikrokod ve grafik sürücüsü ya mevcuttur veya sonraki çekirdekte gelecektir
@ugurcansayan: O zaman NVidia'yı karşına alacaksın arkadaş, senin amacın kullanıcıya göre işletim sistemi çıkartmak donanıma göre değil. Kullanıcı seçecek, işletim sistemcisi değil. Niye Linux üreticileri ve kullanıcıları uğraşıyor, donanımcı uğraşsın (NVidia'nın kendisi bilir). Bu kadar probleme rağmen neden hala herkes W'de, A'da L'de değil de W'de? Sadece kullanım kolaylığı değil, sürücü kolaylığı da sunuyor. Standart, tıkla kur, bitir. L öyle mi, değil, bin bir çeşit sürücüyü geçtim, kurma paketi, masaüstü ayar düzeni vs var. E, tabi ki kimse kullanamaz ve Linuxçu da para kazanamaz.
@lterlemez Nvidia'nın bu tutumunun hayranı değilim. Belki birkaç yıla, tıpkı Microsoft gibi, GNU/Linux'a köstek değil destek olmayı seçer; belki böyle kapalı kutuda kalıp oyuncularla ve tasarımcılarla geçimini sürdürür; belki Valve gibi şirketlerin girişimleriyle yavaş yavaş adım atar.
GNU/Linux tarafında, sürücü kurmak genelde gerekmiyor, kapalı kaynak kodu olan sürücülerin yönergelerini izlemek de yeterli. Gerçi en başında donanımı satın alırken iki dakika ayırıp Linux uyumuna bakmak daha makul olabilir. Çay kaşığıyla kazan karıştırmaya gerek var mı?
Pencereler ve masaüstü için tek bir ortam değil birçok seçenek var, açıkçası bu bir kusur olmaktan çok tercih özgürlüğü olarak düşünülmeli.
Gerçi sizin betimlediğiniz senaryolar ve sorunlar için de distrolar var: Linux Mint, Pop_OS, Manjaro, Archman, Zorin bunlardan birkaçı.
@ugurcansayan: Yanlış anlaşılıyorum; benim problem ettiğim şey pencere ve/veya masaüstü tercihi yapmam gerekmesi değil. Bu tercihleri yaptığım zaman, diğer bazı şeylerin de standart olmayıp, değişiyor olmasıdır. Zaten, son kullanıcı yaygınlığı bu yüzden düşük. Anlatamadığım veya anlattığım ama yanlış anlaşılan konu bu. Beni bahis ettiğim ve istediğim şey, hangi dağıtımı, masaüstünü ve/veya pencere sistemi vb şeyleri seçersem seçeyim; örneğin, ekran kartı sürücüsü için tek bir kurulum paketi indirebileyim, aynı şekilde masaüstü kısa yolu atabileyim, aynı programı aynı şekilde indirebileyim ve/veya kurabileyim, aynı sistem ayarları menüsüne aynı ayar seçenekleri ile ulaşabileyim. Anlatabilmişimdir umarım, çok daha kaba bir örnek vereyim; Windows'a geçince her uygulamanın kendi penceresinde menü çubuğu ile Mac OS'a geçince ortak tek menü çubuğu ile karşılaşmayayım da W'de uygulamaya özel kendi penceresinde menü çubuğu ile karşılaşıyor isem Linux'ta da aynı şekilde uygulamaya özel kendi penceresinde menü çubuğu ile karşılaşayım.
Benim ve çoğu kullanıcının derdi bu; bir problem çıktığında bile, bakınız, dağıtıma özel oluyor ya. Linux dışında hangi İS'de böyle sıkıntılar var?
@ugurcansayan; Program indirip,kuruyorsunuz. Bir tanesi başlat menüsünün her hangi bir noktasına, bir başkası medya grubunun içine, diğer bir başkası ise bilimsel yazılımlar grubunun içine yerleştirebiliyor kısa yolları. Bu paket yönetimi, arkadaş, bunların hepsi Linux değil mi?
Debian ve Ubuntu için: dpkg, aptitude, apt, dselect.
Fedora, Redhat, CentOS için: RPM, YUM, DNF.
OS X için: homebrew, MacPorts.
Pisi Linux için: PiSi.
Kaynak: Wikipedia
@lterlemez “hangi dağıtımı, masaüstünü ve/veya pencere sistemi vb şeyleri seçersem seçeyim; örneğin, (...) aynı şekilde masaüstü kısa yolu atabileyim, aynı programı aynı şekilde indirebileyim ve/veya kurabileyim, aynı sistem ayarları menüsüne aynı ayar seçenekleri ile ulaşabileyim” O zaman sizin önünüzdeki seçeneklerin bir farkı, anlamı ve önemi kalmıyor, bu durumda neden seçim yapmakla uğraşasınız ki?
Masaüstü ve pencere ayarlarını, eğer aynı masaüstü ortamı veya pencere yöneticisini kullanacaksanız "config" dosyasını alıp taşımanız yeterli. Mesela i3'ün tüm ayarları tek bir dosyada duruyor, bir kopyala-yapıştıya bakıyor.
MacOS ve Windows'ta da menü çubuğuyla ilgili tek bir ölçün yok, UWP, Win10, NT ve önceki uygulamalar bir arada ve tasarımsal bir bütünlük olmadan çalışıyor. MacOS'te düğmelerin yerleri ve kuralları programdan programa değişebiliyor. GNU tarafında herhangi bir uzlaşı olmamakla birlikte en yaygın olan qt ve GTK, tasarım dillerini de etkiliyor, bunların sayıları çok olduğu için farklılık kolayca ayırt edilebilir. Hele GTK 2, GTK 3 ve QT bir arada olduğu birkaç dağıtım ve masaüstü ortamı var ki tam bir görsel kaos olabiliyor (ör. Xfce), fakat bazı masaüstü ortamları güzel makyajlandığı (ör. Cinnamon) için göze çarpmıyor.
Paket yönetim sistemlerinden yaygın olanları üç şekilde: biri Debian'ın apt, biri Arch'ın pacman, biri Redhat'in dnf. Bunlar programların paketlenmiş, kullanıma hazır hâlleri. Eğer bu üçünden birine bağlı bir sistem veya yöntem istemiyorsanız da paketler için gene birçok seçenek var, bunlardan en yaygın olanları flatpak, AppImage ve snap. Eğer "paket" olmasını da yeterince standart bulmuyorsanız iki üç komut kirerek programın kendisini derlemek de mümkün tabii kaynak kodu açıksa veya elinizdeyse. Genelde özgür/açık olmayan sürücülerin kurulumundaki farklılıklar da kendilerini burada belli ediyor.
Eleştirilerinizin çoğu "tek bir" "uzlaşının" olmamasıyla ilgili. Tam bu arada, Linux çekirdeğinin de tek bir edisyonu yok ve dağıtımdan dağıtıma değişebiliyor, isteyen Ubuntu çekirdeğini, isteyen Liquorix çekirdeğini de kurabiliyor. Tek bir kişi, kurul veya kurumun dediğinin olmaması, herkesin kendi tercihine göre hareket edebilmesi, istediğine istediği kadar müdahale edebilmesi açık kaynağın ve özgür yazılımın hamurunda var, vazgeçilmesi imkânsız.
Eleştirilerinizle ilgili, “işini” ciddiye alan ve kalite kontrolü sıkı tutan birkaç dağıtıma göz gezdirmenizi önerebilirim ki bunların başını Debian ve Fedora çekiyor.
@ugurcansayan MacOS-Windows sadece kaba bir örnek, anlatmak istediğim şey için. W yerine Fedora'yı M yerine de başka bir Linux dağıtımı, mesela Pardus'u ya da ne bileyim Ubuntu'yu koyun.
Bakın ben yine tekrar edeyim; ben (ben sıradan bir kullanıcı değilim tabiki ama bu konuda öyle adlediyorum -derdimi anlatabilmek için-) ve benim gibilerin sıkıntı ettiği şey, dağıtım, kullanılan masaüstü, pencere yöneticisi falan değil. Sıradan bir kullanıcı için standartlaşmış bir çok işlemin Linux'da standartlaşmamış olması; yani, sıradan bir son kullanıcı olarak hangi paket yöneticisinin yaygın olduğu benim için önemli değil ya da herhangi bir pencere yöneticisinin görselliği ya da QT veya GTK xx ile yazılmış olması falan değil. Ortaya çıkan problemlerde de durum aynı, sıradan bir kullanıcı bir problem yaşadığı zaman bire bir aynı problemi yaşamış birinden çözüm bulmak zorunda kalabiliyor (standart donanım, yazılım problemlerinde bile); halbuki, mesela Windows'ta, çok özel bir donanım ve/veya yazılım kullanmadığınız sürece herhangi tecrübeli bir kullanıcı size çözüm önerebiliyor.
Dolayısı ile tam tersine, aslında seçim yapmamam gerekir (buradaki seçimden kasıt, dağıtım, pencere yöneticisi veya paket yöneticisi seçimi değil). Kendi ağzınız ile söylüyorsunuz "Masaüstü ve pencere ayarlarını, eğer aynı masaüstü ortamı veya pencere yöneticisini kullanacaksanız 'config' dosyasını alıp taşımanız yeterli. Mesela i3'ün tüm ayarları tek bir dosyada duruyor, bir kopyala-yapıştıya bakıyor."; hem aynı masaüstü yöneticisi olacak hem de "config" dosyasını kopyala yapıştır yapacaksınız. Her son kullanıcı (yapabilecek kapasitede olsa bile) böyle şeyleri istemez (istemeyebilir) ve bu yüzden Linux'u "seçmiyor" ve gidiyor Windows veya Mac ve Mac OS "seçiyor".
@lterlemez aslında bu standartlaştırılmış süreç Windows tarafında da bir sorun. Daha doğrusu tüm PC'ler (kişisel bilgisayarlar) için geçerli denebilir. Kişisel bilgisayarın tamamını bir üreticiden (örneğin Lenovo veya Dell) paket hâlinde almıyorsanız her bir parçanın uyumluluğu, işletim sisteminin ve sürücülerin kurulumu teker teker bakılan şeyler. Ama Lenovo'dan veya Dell'den satın aldığınızda içindeki bir program veya destek sitesindeki bir düğmeyle tüm sürücüleri ve güncelleştirmeleri yükleyebiliyorsunuz. Böyle olmazsa yani PC'yi toplamayı seçerseniz bunu "tecrübesi veya ilgisi olmayan" hiçbir kimse ne montajını, ne kurulumunu, ne kullanımını gerçekleştiremeyebilir. Benzer durumlar GNU/Linux'ta da böyle. Windows'un ve MacOS'un masaüstü/dizüstü kullanıcı sayısı çok olduğu için "foolproof" (herkesin kolayca kullanabileceği) yöntemlerin geliştirilmesi daha ön planda oluyor. Bunu GNU/Linux tarafında yapan birkaç dağıtım var yukarıda da Mint, Pop, Zorin vb. örneklerini vermiştik, diğerleri az çok tecrübesi olan kullanıcıların ilgisine sunulmuş. Birinden diğerine geçerken tamamen aynı tecrübeyi beklemek aslında kendi içinde çelişkili bir fikir, ama kişisel dosya ve ayarların taşınması mümkün. Belki bir araç veya sihirbaz (GUI/TUI/CLI) yazılabilir, acemilere yönelik dağıtımların forumlarına taşımak lazım bu fikri.
@ugurcansayan: Tam olarak aynı değil; standartlaşmış süreci (örneğin; Dell PC satın alındı, bir iki kere satıcının sağladığı sürücü indirilip kullanıldı ama bazı donanımlarda, donanım üreticisinin de sürücü sunduğu öğrenildi. İndirilerek, denendi çalıştığı görüldü ama satıcının desteği bittiği halde donanımcıdan sürücü indirilerek kullanılmaya devam edildi.) öğrenildiğinde, diğer benzer durumlarda da aynı sürecek, belki bir iki değişiklik ile tekrar edilebilir. Ama, Linux'da böyle olmuyor işte, dağıtım değiştiği zaman, mesela, örnek sürecimizin aynı şekilde olacağını kimse garanti etmiyor. İndirmenin sürümü dağıtıma göre değişiyor, paket yöneticisine göre değişiyor, pencere yöneticisine göre değişiyor, değişiyor da değişiyor. Hatta, bazan öyle bir hale geliyor ki istemediğiniz halde, sırf donanımınıza/yazılımlarınıza uyuyor diye sürüm değiştirmek zorunda kalabiliyorsunuz. Yani, bu nasıl bir işletim sistemi planlamasıdır.
Size katılıyorum, seçim yapabilmek çok güzel bir şey ama seçim yapılabilecek şeyler var yapılamayacak (yada seçime gerek kalmaması gereken) şeyler var.
@ugurcansayan: Linux, işte, seçime gerek kalmaması gereken şeyler kısmını aşamadı. Aşamadığı için de sıradan son kullanıcıya ulaşamıyor. Ulaşamadığı için de hem böyle arada derede kalıyor hem de meraklılarının ya da aşırı uzmanlaşmış kullanıcıların kullandığı İS olarak %1-2'ler de gezinip, duruyor.
@lterlemez zaten ulaşmasıda gerekmiyor , siz Linux u anlamamışsınız
@systemnet: Ben Linux'u gayet iyi anlıyorum, Linux'un anlamadığı benim ve anlamamaya devam ettiği sürece, Dünya Windows'a mahkum olacaktır.
@lterlemez: "Ben" de demiyeyim "Biz" deyim.
@lterlemez yooo mahkum değil dünya Linıx kullanıyor
@systemnet; Kullanıyor da ne kadar kullanıyor? %1, %5, %10, ne kadar? Kullanmak istiyorum ama kullanamıyorum, çünkü herşeyi problem... 🙁
@systemnet, @lterlemez mesajlarınızı baya okudum, Window 98Se beri windows sürümlerini gelecek linux 3'den beride bir çok linux dağıtımı kullanmış birisi olarak izninizle kendi fikirlerimide katmak istiyorum. Gündelik hayatımda birincil sistem olarak ubuntu güncel sürümlerini kullanıyorum ama kişiselleştirmelerim çok fazla.
İnsanlar linux dağıtımlarına sürücü deskteği konusunda 2 yüzlü davranılıyor. Galiba nvidia idi gecenlerde sürücülerinde bir hata vardı ve windows'ta bir soruna yol açıyordu millet nvidia'yı hatalı sürücü sikayet edip durdu ki bu normal bir durum ama durum linux dağıtımları olduğunda sürücü hataları linux dağıtımlarına patlıyor bir teknoloji windowsta çalışıyor linuxte niye yok diye, yok çünkü firma linux dağıtımı için o desteği saylamıyor, yanlış anlaşılmasın burada firmaya falan kızmıyorum müsteri kitlesi linux kullanmıyor. İnsanların biraz araştırması lazım.
Birde şu durum var linux dağıtımlarında son kullanıcıların sorun olarak gördüğü bir çok şey o dağıtımı kullananlar için sorun olarak karşılanmıyor normal olarak karşılanıyor şu apple farelerinin ters sarj edilmesi gibi apple onu sorun olarak görmüyor.
Bütünlük konusunda her ne kadar kullanmasamda elemantary üstüne bir işletim sistemi tanımam mac dahil, dahili yazılımlarının hepsi birbiri ile uyumlu.
Windows'taki kolaylık büyük oranda çoğunluğun onu kullanmasından geliyor. Ben uzun süreler ubuntu kullandıktan sonra windows 10 yükledeğimde çok bocalamıştım şimdi win11 daha kötü bocalarım diye düşünüyorum he elinde sonunda yolumu bulurum. Mac sistemde daha çok bocalarım çünkü tecrübem yok.
@recepchakan: Bahis ettiğiniz şeylerde çok haklısınız ama bahis ettiğiniz şeylerde biraz Linux dağıtımcılarının da suçu var. Benim bakış açımdan, aralarında benim dağıtımım kabul görsün ve herkes benim dağıtımıma göre kendi dağıtımlarını standartlaştırsın vb. kavgalar var. Bu kavgalar sona ermeden de Linux da son kullanıcının lehine bir gelişme olmayacak.
@lterlemez oradaki bakış açısı biraz şu ben A kişisiyim ben a teknolojisini seviyorum ve onu dağıtımda varsayılan olarak getiriyorum ama b teknolojisine destek veriyorum c teknolojisinde gelecek görmüyorum o yüzden ona iş gücümü ayırmıyorum bu şeklinde dağıtımlar oluşuyor birazcık.
Mesela ben ubuntu'yu kullanma sebebim linux dünyasında yaygın kullanılmasından ve deb paket sistemini kullanmasında dolayı firmalar linux desteklerini genelde rpm veya deb üzerinden veriyorlar.
ama mesela arch kullanan kisilerde genelde aur denen sistemin otomatikliğini çok seviyorlar bana ise biraz alienvari geliyor aur.
Bir açıdan da dediğinz gibi standartlatırmak için yapılan girisimler bile parçalanıyor linux ortamlarında mesela appimage paketleri kde tarafında desteklenmekte bütün programlar tek dosya halinde dağıtılıyor. flathub depoları var gnome girişimine ait bir diğer girisimde snap paketleri ki kendisi ubuntu destekcisi olan carnonical tarafında desteklemekte hatta adamlar bütün paketleri ben dağıtıcam parçalanma olmaz diyor diye tepki topladılar ki snap serverlari kapalı kaynaklı olsada istemci kısmı acık kaynak. ama bunu kötü bir şey olarak görmüyorum ben.
@recepchakan: Kötü bir şey değil ama yaygınlaşmıyor işte...