Türkiye'de Çok İade Yapan Müşterilere Engellenme Uygulaması Var Mı?

Bir televizyon programında, online alışveriş platformlarının çok sık ürün iade eden müşterileri tespit ederek hesaplarını kapattığı veya alışveriş yapmalarını engellediği yönünde bir iddia duydum.

Karşıma çıkan örneklere göre.

Bu uygulama yurt dışında gerçekten var ve bazı büyük alışveriş şirketleri tarafından resmen uygulanıyor.

1. ASOS – İngiltere
İngiltere'nin büyük online alışveriş platformlarından ASOS, Haziran 2025'te çok fazla ürün iade ettiği gerekçesiyle bazı müşterilerinin hesaplarını kapattığını BBC'ye doğrulamış.

Üstelik şirket, müşterilerin son 12 aylık alışveriş geçmişini inceliyor. İade edilen ürünlerin değerini toplam alışveriş tutarıyla karşılaştırarak bir iade oranı hesaplıyor.

Örneğin en az 3 sipariş vermiş ve iade oranı %70'e ulaşmış müşterilere belirli koşullarda iade başına 3,95 sterlin kesinti uygulanabiliyor.

Kaynaklar: BBC haberi: https://www.bbc.com/news/articles/cnvmj4e81nzo

ASOS'un kendi resmî iade politikası: https://www.asos.com/customer-care/returns-refunds/what-is-your-fair-use-policy/

2. Boozt – İskandinav ülkeleri
Bu örnek daha da ilginç.
İskandinav online alışveriş platformu Boozt, 2024 yılında aşırı iade yapan 60 bin müşterinin alışveriş yapmasını engellediğini açıklamış.

Şirketin açıklamasına göre bu müşteriler, toplam 3,5 milyon aktif müşterinin küçük bir bölümünü oluşturmasına rağmen iade hacminin önemli bir kısmından sorumluydu.

Kaynak: Boozt'un 25 Haziran 2024 tarihli basın açıklaması: https://storage.mfn.se/a1086b9a-4f40-47a1-b147-9e244f03266c/nordic-online-department-store-blocks-60-000-customers-for-returning-too-many-purchased-items.pdf

Associated Press'in 2023 tarihli haberi: https://www.yahoo.com/news/swedish-online-fashion-retailer-blocks-121624673.html

3. Amazon – İngiltere
Amazon'da da fazla iade ve para iadesi talepleri nedeniyle müşteri hesabının kapatıldığı bir olay Guardian gazetesinde haberleştirilmiş.

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Müşterinin hesabı daha sonra yeniden açılmış. Dolayısıyla bunu herkese uygulanan otomatik bir yasak olarak değerlendirmemek gerekiyor.

Kaynak: The Guardian:
https://www.theguardian.com/money/2022/aug/13/amazon-waitrose-customer-banned-complaints-returning-too-much
---

Peki Türkiye'de durum ne?
Trendyol, Hepsiburada, Amazon Türkiye ve diğer alışveriş platformlarında da böyle bir uygulama var mı?
Özellikle şu konuları merak ediyorum:
- Çok fazla ürün iade ettiği için hesabı kapatılan oldu mu?
- İade oranınız yüksek diye platformdan uyarı aldınız mı?
- Alışveriş yapmanız geçici veya kalıcı olarak engellendi mi?
- Platformlar iade geçmişinizi takip ederek müşterilere özel kısıtlamalar uyguluyor mu?

Bir de işin hukuki tarafı var. Türkiye'de mesafeli alışverişlerde, istisnalar dışında 14 günlük gerekçesiz cayma hakkı bulunuyor.

Mevzuat:https://mevzuat.adalet.gov.tr/mevzuat/107645

Elbette sahte iade, ürünü kullanıp geri gönderme veya sistemi kötüye kullanma ayrı bir konu.

Benim merak ettiğim, gerçekten ürünü beğenmediği, bedeni uymadığı veya beklentisini karşılamadığı için yasal iade hakkını kullanan müşterilerin de bu uygulamalardan etkilenip etkilenmediği.

Sizce bir alışveriş platformu, çok fazla iade yapan müşterisini alışverişten men edebilir mi? Bu sizce tüketici hakkının kısıtlanması mı, yoksa şirketin kendi ticari politikasını belirleme özgürlüğü mü?

Başına gelenlerin deneyimlerini merak ediyorum. Hangi platformda, ne kadar iade sonrasında ve nasıl bir işlem yapıldı?

BeğenFavori PaylaşYorum yap
  • Emre @emre1393

    hesabı görünüşte kapatmasa da shadow ban uygulayabilirler. mesela ödeme adımında hep hata verir vb.

  • HttPs @https

    Amazon için duymuşluğum var, bence mantıklı bir uygulama. her aldığını bikaç gün kullanıp geri gönderen çok uyanık var. normal bir müşteri olarak niye iade mala denk gelme ihtimalimi artırsınlar ki.

  • leventp @leventp

    İade sistemi kesinlikle suistimal ediliyor. Firmalara hak veririm bu konuda.

  • Tuna @tunakaner

    Var, extreme davranışlar yaparsanız oluyor, adetli satın alımlar ve iade suistimali.

  • seda @seda

    @leventp

    İade sisteminin suistimal edildiği durumlar elbette vardır. Ama firmaları da sütten çıkmış ak kaşık gibi göstermeyelim. Tüketici haklarının yerlerde süründüğü, insanların kanunen hakkı olanı alabilmek için bile bin dereden su getirmek zorunda bırakıldığı bir düzende, şirketlerin müşteriyi yıldırarak hakkından vazgeçirmesi de en az iade suistimali kadar sorgulanmalı.

    Üstelik "kullanıcı hatası / müşteri hatası" deyip sorumluluğu tüketicinin üzerine yıkmak firmaların standart prosedürü hâline gelmemiş mi? Ortada gerçek bir inceleme olup olmadığı bile tartışmalı. Şirket kendi kusurunu kabul etmek yerine müşteriyi suçluyor, itiraz ettiğinizde sizi uğraştırıyor, sonuç alamayınca da kabullenmekten başka çareniz kalmıyor.

    Önce firmalar kendi sicillerine baksın. Müşterinin hakkını teslim etmemek için gösterdikleri yaratıcılığın onda birini sorun çözmek için gösterseler zaten bu tartışmaların çoğu yaşanmayacak.

    Hakkını arayan tüketiciyi "sorunlu müşteri" ilan etmek kolay. Asıl mesele, müşteriye hakkını vermemek için sistematik biçimde zorluk çıkaran şirketlerin de sorgulanması.

    Tüketicinin haklarını budamaktan vazgeçilmeli!
    Hesap sorulacaksa tüketiciden değil, keyfî uygulamalarıyla vatandaşı mağdur eden firmalardan sorulmalı.

    Tüketicilerin haklarını kısıtlamak yerine, firmaların keyfî uygulamalarına son verecek etkili ve tavizsiz bir denetim mekanizması oluşturulmalı bence!

  • Ufkabakan @ufkabakan

    Arkadaşının düğünü için 2 farklı (birini beğenmezse diğerini giyecek) abiye elbise sipariş edip, düğünde/kınada iki elbiseyi de giyip, kirletip, astarını yırtıp, 1 hafta sonra temizletmeden olduğu gibi poşete tıkıp iade eden biliyorum.

    Sonra iadesi ret edilince çirkefleşip "Her yere şikayet edecem siizziiiiii" diye yırtınan, ucuz ablalar bunlar.