Şu kimlik doğrulama işleri son derece tehlikeli, otoriterizme dönük uygulamalar. Bunun benimsenmemesi lazım bahanesi ne olursa olsun.
Şu kimlik doğrulama işleri son derece tehlikeli, otoriterizme dönük uygulamalar. Bunun benimsenmemesi lazım bahanesi ne olursa olsun.
Şahsi fikrimi belirteyim: Çok fazla kalabalığın, bot hesapların, reklam ve propaganda hesaplarının olmadığı veya az olduğu platformlarda kimseyi engellemiyorum. Burada da o yüzden kimseyi hiç engellemedim.
@huseyinekrem, alıntılamışsın, bildirim geliyor fakat engelleme özelliği yüzünden cevap veremiyorum. "Şov" değil, şovenizmden bahsetmiştim. Bunu yaparken de oldukça tek taraflı davranıyor, işine geldiği ölçüde vatansever bir görünümü ve retoriği var. O nedenle samimilikten öte. Kutuplaştırıcı bir söylem benimsediği de aşikar.
ABD'den ithal dediğim kısım ise "vatanseverlik" söylemi değildi. ABD'nin derdi, tasası, popüler kültürüyle ortaya çıkmış; ana paylaşımın da konusu olan şeylerden bahsediyorum. Bu "Maria" takma isimli kişiyi tanımıyorum, etmiyorum; paylaşımdaki videoda ne kadar "Amerikan liberali" tandansı varsa, Jahrein takma isimli kişinin paylaşılan içeriklerinde de o kadar "Amerikan sağı, MAGA" tandansı var bu konularda.
Bir frene basıp, karşıdaki kişi "acaba ne diyor" diye düşünelim lütfen (Tarık için diyorum, çok fevri bir hareketle engel butonuna basmış).
@tarikx Çöp kutusu ben mi oluyorum?
Vatanı için konuşan mı? Yahu bırakalım bu işleri. En garanti akçelerden birisidir bu. Şovenizm.
Şovenizm vatana fayda sağlasaydı bugüne kadar geldiğimiz nokta bu mu olurdu? Twitch'te, Kick'te oyun oynayıp gençleri şovenizm ile kutuplaştıran birisinin vatana ne faydası var yahu?
Diğer yandan, sözde eleştirel düşüncesini sadece tek bir noktaya odaklayan birisi. Bahçeli, "açılım" çıkışı yaptığında "Ben artık siyaset konuşmayı bıraktım." diyecek kadar "cesur" bir karakter. Böyle bir şahsı gelip savunma lütfen.
.
Telaffuzu Türkçe "ya...ın" kelimesine benzesin diye Almanca iki alakasız kelimeyi kendisine takma isim seçen Jahrein denen şahıs da ABD'de ne kadar aşırı sağ, alternatif sağ retorik varsa ithal edip Türklere satıyor. Pazarlama açısından pek fark yok. İthal retorikler, ithal propagandalar. Bir o kadar mantık dışı, bir o kadar desteksiz.
@narako Hayda😀 İstatistik ve veri analizi böyle çalışmaz. Bu aslında alelade bir mantık, ama daha da açalım o hâlde.
Vizyona bu hafta giren bir filmin salonu dolu diye, Yüzüklerin Efendisi'nin kötü bir film olduğu söylenemez. Single-player oyunların anlık oyuncu sayısı çıkışta tavan yapar, oyun bitirildikçe de asimptotik bir düşüşle dibe doğru gider. Bu, pazarın tabiatıdır.
Bağımsız bir filmin kalitesi de gişe sayılarıyla ölçülmeyebilir, belki ana akım sinemalarda vizyona bile girmemiş olabilir. Berbat bir filmdeki tema ve içerik de o film berbat diye "desteklenmiyor" anlamına gelmez.
Anlamsız şöyle bir mukayese yapılabilir: Sadece 2022'ye kadar 37 milyon satmış, HBO dizisiyle ana akım medyayı domine etmiş devasa bir markanın toplam "gişesi" alınıp Pragmata'nın karşısına konulabilir. Bu absürt mantıkla hareket edilseydi, Pragmata gibi bir oyun alakasız bir şekilde "başarısız oyun" ilan edilebilir. Buradan da şöyle bir sonuç çıkarılmaya kalkılabilir: "Demek ki babalığın yanında lezbiyenlik de olunca kıymet artıyor, insanlar daha çok değer veriyor". Saçmalık.
TLOU bu kadar satıldı, çünkü kaliteliydi ve iyi tanıtıldı. Pragmata o kadar satılmadı, daha yeni çıktı. Belki satılır, belki satılmaz. İlk hafta 1 milyon satıldı ama FC 26 daha ilk haftadan 9 milyondan fazla satıldı, şu an ise yaklaşık 27 bin daha çok kişi oynuyor, "demek ki futbol, babalıktan daha önemli". Mantık dışı.
Yani çok absürt işler bunlar, "benim babam senin babanı döver" tadında.
Mantıksız bir mukayese. Elma ile incir çekirdeğini kıyaslamak gibi. Pragmata sağlam bir oyun, geliştiricisi de kendini ispatlamış bir firma. Alakasız bir şekilde The Last of Us ile karşılaştırılsa bu sefer geride kalabilir.
Ornitorenk şeklinde olacağını tahmin ediyorum.
Bu arada, her kare bir dikdörtgendir.
@protego Trafik deyince, "sovereign citizen" denen tuhaf kişiler geldi aklıma. Basit bir trafik ihlalinde bile sorun çıkartıyorlar, çok değişik kafalar 😀"Araba sürmüyorum, seyahat ediyorum" diyerek işin içinden sıyrılabileceklerini sanıyorlar. Gerçekten de inanıyorlar, işin asıl tuhaf kısmı o. Mahkemede hakime bile böyle savunmalar yapıyorlar.
@protego Yazarken o kısımda terimleri birbirine karıştırmışım 😀 Düzeltme için teşekkürler. İlk bahsettiğim "makul ve açıklanabilir şüphe" (reasonable suspicion) durdurma ve kimlik sorabilme olayı için geçerli sınır, "probable cause" da dediğin gibi doğrudan tutuklama veya arama gibi durumlar için aranan üst sınır.
"Stop and identify" yasalarının eyaletlerin aşağı yukarı yarısında olduğu doğru. Ancak sistemin temeli her halükarda meşru bir şüpheye dayanmak zorunda. Bu yasaların olduğu eyaletlerde, polis seni hukuka uygun (meşru bir şüpheyle) durdurduğunda kimliğini açıklaman gerekiyor. Aksi takdirde bu ret eyleminin kendisi başlı başına bir suç sayılıyor ve gözaltına alınabiliyorsun.
Bu uygulamanın olmadığı diğer eyaletlerdeki ince fark ise şu: Polis seni makul şüpheyle tamamen hukuka uygun bir şekilde çevirse bile, durum tutuklama aşamasına geçmediği sürece kimlik vermeyi reddetme hakkın baki kalıyor ve salt bu reddin kendisi yasal bir suç teşkil etmiyor.
Wisconsin'deki duruma baktım şimdi, orada da ibraz zorunluluğu yokmuş. Adam bunu bilerek davranıyor olabilir, mukavemet etmese tazminat almak için yapıyor şüphesi baskın olabilirdi. Ufak bir suç işleyip kış aylarını içeride geçirmeyi istiyor da olabilir. Geçen günlerde yine bu kanaldan şu video karşıma çıkmıştı: https://www.youtube.com/watch?v=JLBRt5tSGXk
Buradaki kişi de evsiz birisi ve polislerin karşısında başkasına yumruk atıyor. Amacı muhtemelen kışı içeride geçirmek. Polisler de bu durumdan şüpheleniyor.
@behzat Evet 😀
Fotoğraftaki kişiye de benziyor. Bu da makul şüphenin varlığına işaret eder. Polisin kimlik sorma hakkı doğuyor. İsmini söylese çoğu durumda zaten yeterli, sistemden kontrol ediyorlar.
Belki gerçekten akılsızlık yapmıştır, ama sonucunu görerek de yapmış olabilir. Haksız tutuklamalarda iyi bir tazminat alınabiliyor, şansını denemiş olabilir. Bazen ise evsiz insanlar kış aylarını dışarıda geçirmektense hapse girmeyi istiyorlar. Olayın Wisconsin'de ocak ayında geçtiğini hesaba katarsak bu da ihtimal dahilinde.
Videoyu izlemedim henüz. Genel durum için yazayım önce: ABD'de, makul ve açıklanabilir bir kuşku söz konusu değilse polise kimlik gösterme zorunluluğu yok. Bu da anayasanın 4. değişikliğine dayanıyor (4th amendment). Polis ancak geçerli bir hukuki sebep (probable cause) ortadaysa kimlik kontrolü yapabiliyor. ABD vatandaşlarının polise kimlik gösterme konusunda isteksiz olmaları temelde bu hak düşkünlüğünden kaynaklı.
Bence mantıklı bir isim ve logo. Fakat bu isimde bir programlama dili ve bir de tesadüfen daha geçen gün kurduğum Process Lasso isminde bir program var. Mesajlaşma uygulaması için orijinal kabul edilebilir 🤔
Sıvı ve toz geçirmezlik ince cihazda da sağlanır, sorun değil o pek. Samsung Galaxy XCover 6 Pro var mesela, IP68 kodlu, 9.9 mm kalınlıkta ve arka kapağı kolayca kaldırılabiliyor. Galaxy XCover 7 de benzer, 10.2 mm kalınlıkta sadece.
Temel problem, kapak sökülebilir olduğunda yapısal bütünlüğün yeterince sağlanamama ihtimali ve bu yüzden çok az miktarda kalınlaşma. "Tırnaklı" kapak yerine vidalı yapılması tercih edilebilir yapısal bütünlük açısından. Her halükarda o kadar büyük bir kayıp olmaz. Tüketici açısından faydası zararından çok daha fazla.
@bobrekus Yahu her veriyi silahı olumlayacak şekle getirmeye çalışıyorsun. Ortada "ne kadar çok silah" = "daha yüksek güven" diye bir denklem olmadığı gibi bunun tam tersini ortaya koyuyor tüm veriler, ama önünde bütün çıplaklığıyla durmasına rağmen bütüncül, rasyonel ve objektif değerlendirme yapmamaya gayret gösteriyorsun. Farkında mısın?
1. "Silah yasal olmasa bile silaha erişebilecek" genellemesi ve ön kabulünü yapmak bahsettiğim sebeplerle hatalı olsa da bu şekilde bir varsayımı ele alalım: Bu kişiler taşıma serbestliğinin olduğu ve insanların "yasal silah"lı olabileceğini bildiği hâlde neden tetiğe basıyorlar? Bilimsel doğrularla ortada olduğu ve bütün konuşma boyunca bahsettiğim sebepten dolayı. Suç işlemeye meyilli olan, sende silah var mı yok mu umursamaz büyük ölçüde. Hele ki "yasa dışı" silahı varsa. Sen yasal mermini kullanırken hesabını yaparsın, o yapmaz. Senin silahın ona caydırıcı değildir, ilk tetiği çeken olmak ister. Sen ölmekten korkarsın, o korkmaz. Kriminal psikoloji yayınlarını biraz oku yahu madem bu konulara merakın var. Gerçekten bilgi sahibi olsun istiyorum herkes.
2. Silaha erişim ise sıfıra indirilemese bile kayda değer şekilde azaltılabilir. "Sıfıra indirilmiyorsa hiç olmasın" == nirvana fallacy.
İllegal silaha erişimi hayli önleyen ülkeler var. Japonya, Güney Kore bunların başında yer alıyor. İngiltere'de de gayet iyi düzeyde bu engel. Bu örnekleri alacağımıza gidip ABD'ye özenmek sağlıklı görünmüyor.
3. "Silah olmasa da öldürmeye yeltenir" ise zaten bu psikolojiyi aslında anlamlandırabildiğini gösteriyor. Herkesten kesici, delici alet çıkabilir. Herkesin "tersi pis" olabilir. Ama öldürmeye meyilli kişi yine de caymıyor, saldırıyor. Bir caydırıcılık ateşli silahsız durumda da yok. Silahlı durumda niye olsun? Ateşli silah, o şahıs için öldürme şansını artıran, yolu kısaltan, ona daha fazla güç veren bir faktör.
4. Yine belirteyim: "Legal" silah stoğu arttıkça illegal silah stoğu da artar. 10 kişi illegal silaha ulaşıyorsa, 100 kişi ulaşır. Zira illegal dediğimiz silahlar gökten inmiyorlar. Ülkeye kaçakçılık yoluyla silah da getiriliyor denirse, o da başka bir problem ve önlenebilir. Bunu önlemek yerine "hepinize silah vereyim en iyisi" demek aklıselim bir davranış değil. Bir sistemin entropisini artırarak o sistemi soğutamazsın. Entropiyi sıfırlayamıyorsun diye de yangın yerine müdahale etmeden durmazsın (nirvana fallacy).
5. Silah taşıma izni gerektirmeyen Colorado'nun sosyoekonomik statüsü gayet iyi fakat kötü olan Pennsylvania'ya göre road rage silahlı saldırı oranı oldukça fazla. Sosyoekonomik statü ileride olsun, geride olsun günün sonunda "iyi adamın silahlı olması silahlı saldırganı caydırır" romantizmini her iki şekilde de desteklemiyor. Madem herkesin taşıma izni var, neden saldırmaya cesaret ediyorlar? Silah = caydırıcılık denklemi kurulamıyor. Silah = daha fazla cinayet denklemi geçerli oluyor.
6. İntihar konusunda da gerçekten eksik bilgi ile ilerliyorsun. Gerçekten samimi şekilde şunu öneririm: Araştır ve oku. Objektif düşünerek ilerle.
İntihar eylemi, ömür boyu süren kalıcı bir "karar" değil, ezici çoğunlukla akut (geçici ve şiddetli) bir kriz anıdır.
Bu kriz anlarında beynin rasyonel karar almadan sorumlu frontal korteksi baskılanır ve kişi psikiyatride "tünel görüşü" (tunnel vision) denilen duruma girer.
O anki temel güdü "ölmek" değil, "o anki dayanılmaz acıyı durdurmak"tır. İntihar, kesinlikle önlenebilir. İntihar dürtüsü sürekli ve doğrusal bir çizgi izlemez, dalgalar halinde gelir.
Pik yaptığı o kriz anı atlatıldığında veya müdahale edildiğinde, kişinin intihar dürtüsü dramatik bir şekilde düşer. Bu nedenle önleyici psikiyatri tamamen "o kriz anını sağ atlatmayı sağlamak" üzerine kuruludur.
Ateşli silahlar bu "acıyı" dindirmek için çok kestirme ve hızlı bir yoldur. Ateşli silahın bulunduğu ortamda intihar etmek çok kolaydır.
Ateşli silahla intihar girişimlerinde ölüm oranı %90'lara varan şekilde yüksektir. Hata payı, pişman olma payı, müdahale edilme payı neredeyse yoktur. Namludan çıkan çekirdek saniyeler içinde beyni veya hayati organları parçalar.
İlaç içmek veya bilek kesmek gibi diğer yaygın yöntemlerde ölüm oranı %5’in altında.
Bir çalışma: Golden Gate Bridge üzerinde engellenen 515 kişiyle yapılan uzun izlem çalışmasında, takip sonunda %87.8’i hayattaydı, %6’sı doğal nedenlerle ölmüştü, %4.9’u intihar nedeniyle ölmüştü.
Hakemli dergilerde yayımlanmış çalışmalara bakarak da şunu diyebiliriz: İntihara teşebbüs eden birisi eğer ki kurtarılırsa, hayatının ilerleyen dönemlerinde intihar etme riski yüksek değil.
Şunu da ekleyelim: İntihar bireysel bir acı değil, toplumsaldır. Sen yakınlarından sevdiğin bir insanın intihar etmesini ister misin?
Başka bir çalışma:
Kaliforniya’da 9,5 milyon kadın üzerinde yapılan kohort çalışmasında, daha önce silahsız bir evde yaşarken eve bir yetişkinin tabanca getirmesinden sonra:
Her yöntemle intihar riski HR 1,43
Ateşli silahla intihar riski HR 4,32 bulundu.
Başka bir büyük Kaliforniya kohortunda, tabanca sahibi biriyle yaşayan yetişkinlerde:
Genel "homicide" riski HR 2,33
"Firearm homicide" riski HR 2,83
Ev içi partner tarafından silahla öldürülme riski HR 7,16 bulundu.
Bu partner kurbanlarının %84’ü kadındı.
Avusturya için 1985-2016 verilerini inceleyen "quasi-experiment" çalışması, 1997 reformu sonrasında sertifikalar ile ateşli silahla intihar ve cinayet göstergelerinde düşüş buluyor. 1998-2008 arası ateşli silahla intihar oranında yılda %4.7 bulunmuş, ateşli silahla cinayet oranının ise %9.6 azaldığı raporlanmış.
Güney Afrika'da 2001'de yürürlüğe giren "Firearms Control Act 60 of 2000" yasası sonrası 5 şehirlik çalışmada ateşli silahla cinayetlerde yıllık %13.6 düşüş, başka bir çalışmada ise Cape Town'da erişim azalınca düşüş, lisanslama gevşeyince yeniden artış görülüyor.
***
Peki şöyle de sorularla bitireyim, eğer gerçekten bu konulara merakın varsa araştırma alanı açmış olayım:
Daha çok sivil silahın toplam güvenliği artırdığını genel kural olarak gösteren en sağlam kamu verin hangisi?
İllegal silahlar legal piyasadan bağımsızsa, o illegal stok ilk kez nereden doğuyor?
Potansiyel karşı koyma ihtimali saldırganı gerçekten otomatik durduruyor mu? Meğer ki böyle: O zaman ateşli silahı olmayan saldırganı karşısındaki kişide bıçak, sopa, güç farkı veya başka alet olma ihtimali neden durdurmuyor?
Evde silahın seni koruduğunu söylüyorsun; peki evde yaşayan diğer insanların ve çocukların riskini nasıl hesaba katıyorsun? Buna dair yapılmış ve benim bahsettiğim çalışmaların aksi yönünde çalışma var mı?
Japonya'da olsun, İngiltere'de olsun; birçok ülkede bu tarz kışkırtma amaçlı bir sürü video paylaşılıyor. Diyelim ki Fas'taki bir olayı alıp Japonya'da yaşanmış gibi "bakın bu tür canlılar ne kadar da iğrenç, ülkemizi mahvettiler" tarzında paylaşıyorlar. Yahut ülke içinde ama bambaşka bir olaya dair videoyu alıp üstüne bu minvalde kışkırtıcı şeyler yazıyorlar.
İngiltere'de bu içerikle yaşandığını düşündüğün video da muhtemelen böyle.
https://www.reuters.com/fact-check/uk-street-brawl-video-baselessly-framed-father-protecting-child-migrants-2026-04-30