Ekşi Sözlük yazarı ''apartheidrejimindebirzenci'' Dolar kuru yükselmesinin altında yatan sebepleri basit bir dilde anlattı.
Dikkat: Yazıyı siyaseten değil de paranın dünyada nasıl döndüğünü ele alırsak faydalı olabilir.
''Anneye anlatır gibi'' https://eksisozluk.com/entry/49584367

''şimdi bu dolar dediğimiz amerikan parası, abd merkez bankası (fed) tarafından basılan bir ödeme aracı. dünyada ne kadar dolar olacağına fed karar verir. nasıl bizim merkez bankamızın belirli hedefleri ve misyonları varsa (fiyat istikrarı en önceliklisi) fed'in de kendi öncelikleri ve tutturmak istedikleri hedefler var.

şimdi bu fed, kriz zamanlarında piyasayı canlandırmak için, işsizliği azaltmak ve büyümeyi sağlamak için bir karar aldı. dedi ki, alın size dolar, ama faize de koymayın, faizleri de düşürdüm dedi (0 ila 0.25), gidin bu parayı harcayın, yatırım yapın, paradan para kazanın dedi. bunları yaparken de hem büyürüz hem de yatırımlarda o kadar insan çalışacak işsizlik azalacak gibi bir plan yaptı. dolayısıyla, yıllarca piyasaya ucuzdan dolar saldı.

peki bu dolarlar nerelere gitti? altına gitti, kendi iç piyasasına gitti, başka ülkelere gitti, başka ülkelerin borsalarına girdi. bu başka ülkeler kimlerdi? yabancı yatırımcıya ihtiyaç duyan ülkeler, gelişmekte olan ülkeler. türkiye gibi ülkeler. bu para yağdı türkiyeye. ucuzdan dolar oh mis. yabancı elinde dolarla geldi türkiyeye, bozdurdu dolarını, tl ile borsaya girdi, tlden faize koydu falan fistan.

peki yıllarca süren bu dolar sağanağında bizim ne yapmamız gerekiyordu ve ne yaptık?

biz bu likiditeyi bulduğumuzda yapmamız gereken şey yapısal bir takım iyileştirmeler ve uzun vadede bize para kazandıracak teknolojik gelişmeler ve know-how barındıran yatırımlar yapmalıydık. boylece piyasada para kalmayınca da ürettiğimiz katma değerli ürünleri satabilir, ülkeyi büyütebilir ve orta gelir tuzağından sıyrılabilirdik. eğitime bilime teknolojiye yatırım yapsa idik, bir güney kore gibi teknoloji üreten firmalarımız, ne bileyim hindistan gibi uzay araştırmaları gerçekleştirecek bilimsel altyapımız falan olabilirdi.

ne yaptık bunları yapmadık da? ev yaptık. gökdelen diktik. harcadık. dolarları gömdük inşaata gömdük lüks araçlara gömdük iphone 6 lara. lan bu ucuz likiditenin bir sonu olabilir diye düşünmedik hiç..

yıllar geçti ve 2013'e geldik.. fed yeni bir açıklama yaptı. dedi ki, artık ucuz para devri bitti. iyi kötü yıllarca saçtığım paralarla ekonomi biraz düzeldi. artık daha fazla para saçarsam bu sefer balonlar oluşur. doları hakettiği seviyeye yükselteceğim, faizleri artıracağım dolayısıyla yine tasarruf oranı artsın istedi. bu kararı neden aldı? çünkü 1) balonlar oluşabilirdi engellemek istiyor, 2) tasarruf oranları artmalı sermaye toparlanmalı. 3) fedin bütçesi trilyonlarca dolar oldu bunun bir sonu olmalı.

sonuçta gezi eylemlerinden hemen öncesinde, tahvil alım programı adı verilen ucuz para saçma politikasını durduracağını açıkladı. bu bizim için ilk şok oldu. insanlar bu karara hemen tepki verdiler ve dolar yükselmeye başladı. bu duruma hemen müdahale edemediler bizim merkez bankamız. sonrasındaki süreçte siyasi gerginliklerle beraber beklentiler o kadar değişti ki dolar 2 liranın üzerini gördü. bizim merkez bankası da el mahkum doları düşürmek için faizleri 4-5 puan artırmak zorunda kaldı.

faiz neden kötüdür? aslında faiz kötü değildir, ayarında faiz, enflasyona uyumlu faiz iyidir. çünkü sermaye toplanır. toplanan sermaye ile yatırım yapılabilir. faiz bu açıdan iyidir. ama olmaması gereken ve el mahkum istemeden yaptığın faiz artırımı kötü bir durumdur çünkü faiz yüksek olursa insanlar borç almak istemezler. borç almayınca da yatırım yapmazlar. yatırım yapmazlarsa her sene işgücüne katılan insanlar işsiz kalır. ya da mesela ev mev satın almamaya başlarlar. eldeki evler falan elde patlar. tayyibin şu an faiz indir diye yırtınmasının sebebi budur. amma kazın ayağı öyle değil işte. tayyibin dediği gibi kolay olaydı bütün dünya faizleri kaldıralım mis gibi yaşayalım küresel ekonomi coşsun di mi ne güzel lan hayat? tayyip rüya görüyor. gösteriyorlar.

sonuç olarak, fed en sonunda bu faizleri, yukarda anlattığım sebeplerden ötürü artıracağını ifade etti. bu durumda neler oluyor bak:

- yıllarca ucuz dolara alışmış ekonomiden yabancı elini çekmeye başlıyor. yani yabancı diyor ki, benim güvenilir merkez bankam da artık bana faiz vermeye başlayacak. sikindirik türkiyede ne işim var lan artık benim diyor. giderken dolarlarını alıyor ve içeride dolar azalıyor.

- senin dolar türünde bir ton borcun var. o iphoneları alırken o range roverları alırken hayat çok güzeldi di mi? ucuz ucuz nasıl olsa öderim diye aldın doları bastın yine yabancı şirketlere. sahip olmadığın bir zenginliği öne aldın, önceden yaşadın. bu borç ödenecek illa ki. ve dolar da azaldı piyasada. ne yapacan? daha fazla tl vereceksin ki az olan dolardan elde edebilesin.

- eğer teknolojik gelişmeler yapmış olsan, know-how değeri olan ürünlerin olsaydı onları satar yine dolar bulurdun ama parayla yaptığın betonları kimse almak istemiyor. güney kore gibi cep telefonu tablet gibi bişey üretebilseydin satar yolunu bulurdun şimdi ne yapacan dingil?

- bir de o kadar salaksın ki, bu sahte zenginliği kendinden bildin. benim süper yeteneklerim ekonomiyi uçurdu zannediyorsun. ve halkımız da 90% embesil olduğu için büyük çoğunluk buna inanıyor. tayyip sayesinde oldu zannediyor yaşadığı sahte zenginliği. şimdi işler değişince de mal gibi apışıp kaldın öyle. saçmalamaya başladın. kalan bir avuç yabancı vardı, onları da ürkütüyorsun. adamlar kuyruklarını kıçlarına alarak kaçıyorlar ülkeden lan ne işimiz var bizim bu sirkte diyerek.''

BeğenFavori PaylaşYorum yap
  • inceci5 @inceci5

    Faiz iyidir yazmışsınız...
    Faiz haram ,haram olanda kötüdür
    Not: İş bu yazı yanlışım varsa söyleyin duzelteyim yazmanıza istinaden yazılmıştır...

  • IQRI @iqri

    Okumaya üşenenler için özetleyeyim; zamanın da FED'in stratejisini, piyasaya ucuz dolar vermesini değerlendirmeyip, yani bir ürün ortaya koyamama sonucuyla bundan sonra ülkemizde Dolar kuru EURO kurunu geçmesi muhtemeldir. Velhasıl Dolar 3TL. civarlarına gelmesi bekleniyor.

  • mehmetkaradag10 @mehmetkaradag10

    O kadar iyi anlatmışsınız ki noktası virgülüne kadar doğru söyledikleriniz. Ama sizin bu dediklerinizi burdaki insanların yarısı dahi anlamayacakken sokaktaki yurdum insanı hala ehehe çalıyor ama bak ne yol yaptı hem müslüman en azından demeye devam edicek. Ya da cuma namazlarında müslüman din adamlarımız!? tam hırsızlık haftası müslüman müslümanın acıgını kapatmalı diyecek cemaati sorgulamaktan uzaklaştırmak için. Sebebi sonuç bir zamanlar Ecevit vardı yazarkasa atılan onu ekonomiyi batıran bunları çalıyor ama ççalışan olarak hatırlayacak bu ülke. Hiç olmadı o çaldı ama çalıştı şu Başcı yokmuydu o bozdu ekonomiyi derler.

  • 3dfx @3dfx

    sen bunlari anlatsan ne anlatmasan ne, git BBC Türkiye Facebook sayfasinin altindaki yorumlara bak:

    "Yahudinin biri orta aciyor digeri golü atiyor."

    Buna ben faiz, döviz, benzin anlatsam ne anlatmasam ne, adamin insan gibi yasamak gibi bir amaci, kaidesi yokki, adam senede 2 gram et yesem sükür, internet var ya sükür cok kullanmayin, devlet hastanesinde doktor öleceksin demedi ya sükür, polis anlimin catindan vurmadi ya sükür, 18 saat degilde 12 saat calistik ya sükür, maden cökmedi ya sükür. Her seferinde söylüyorum, gecin siniri bi görün, Avrupada millet nasil yasiyor, neler yapiyor görün. Ulan 1906 yilinda Ana kitabinda yazilanlarin neredeyse aynisi bu ülkede hala yasaniyor ama ülkenin yüzde 60i bundan rahatsizlik bile duymuyor. Neden? CEHALET. Okuldanda hastanedende cok camiimiz var, sükür. 75 Milyon vatandasa 1500 hastane düsüyor, hadi 2000 olsun. 2000 ulan 37500 kisiye bir hastane! Cogu zaten hastane bile sayamayacagin yerler, kimsenin begenmedigi Bulgaristanin Ruscuk sehrinde 25 katli hastane var, ben daha böyle hastane Istanbulda görmedim. 82 yasinda adam ameleyat ettirdim, kimsede olmaz yapmam randevu yok demedi. Türkiyede akciger kanseri adama 3 doktor zaatüre bu dedi, yedikule gögüs hastanesindende hicbir testi 1 haftadan önce rüsvetsiz cikartamadim, sonundada e bakmamiza gerek yok rahat ettirin son günlerinde götürün bunu dediler. Sükür ama cenaaze namazini 15 kisi genis genis kildik.

    Al sana gene sinirin öteki tarafindan cehalet ile egitimin farkini gösteren bir örnek, bi gün yürüyorum Ruscukta, bi Cingene kadin kocasina nasil bagriyor ama anlatamam. Döndüm izlemeye basladim, kadin megersem niye bagriyormus biliyormusun? Adam cocuklari trafigin aktigi taraftan indirmis!!! (Ruse dedigin sehirde trafik is saati bile yakit tüketimini arttiracak seviyeye gelmez.) Begenmedigimiz, cogumuzun insan yerine koymadigi cingene yapiyor bunu yahu!!! Bunlarda hala yahudiler orta acsin gol atsin, cüneyt cakir derbiyi yönetsin, chp camileri ahira cevirmis diye konussun...

  • IQRI @iqri

    Farkındalık seviyesinin artması, doğruyu yanlışı objektif ayırt edebilen yetenekli insanların makam mevki sahibi olması gerek. Dinin dil de değil insanın içinde tecrübe edip yaşaması gerektiğini öğrenmesi... Tüm bunlar için artık iş işten geçti! Bizim, doğacak çocuklarımızı iyi birer insan (doğru-dürüst-anlayışlı-ayrımcı olmayan...vs) olarak yetiştirmemiz gerek ki düzen kurulsun. Bizim kalifiyeli anne ve babalara ihtiyacımız var!