Paylaş Paylaş

Teknoloji ve Bilim Notları 2019/10

Geçtiğimiz günlerde teknoloji ve bilim dünyasından gözümüze çarpan gelişmeleri derledik.

01:15 - Crew Dragon başarıyla Dünya’ya geri döndü. Rusların konuyla ilgili tavırları.

11:07 - NASA’nın InSight aracı Mars’a delik açma faaliyetine başladı.

14:36 - Son yapılan geniş çaplı bir araştırma kızamık aşısı ve otizm arasında herhangi bir ilişki olmadığını ortaya koyuyor. Yalansavar

19:21 - Yeşil buz dağlarının sırrı çözülmüş olabilir.

23:18 - Yapılan bir deneyde deneklerin karar vermeden 11 saniye önce neyi seçecekleri tahmin edilebildi.

27:38 - Araştırmacılar yıllardır düşen sperm kalitesinin nedenini bulmuş olabilirler.

30:58 - Peru’da yapılan bir kazıda kurban edilen çocukların kalıntılarına rastlandı.

34:51 - Bilimciler mahkumların saldırganlığını kafalarına elektrik vererek azaltmayı planlıyor.

38:01 - Güney Kore ve Çin hava kirliliğini yapay yağmurlarla kontrol altına almaya çalışıyor.

42:01 - Norveç plastik şişelerin %97’sini geri dönüştürüyor.

49:08 - Sosyal medyada sadece başlıkları okuyanlar konu hakkında kesin bilgi sahibi olduklarını düşünüyor.

54:19 - Hayvanlar dedelerini, büyükannelerini biliyorlar mı?

BeğenFavori PaylaşYorum yap
  • Çizmeli Kedi @cizmeli-kedi

    @hkellecioglu @can

    Madem konu açıldı, ben bir şeyler yazacağım ama serzenişim size değil genele olacak, üzerinize alınmayın lütfen 🙂 "Adam" kelimesinin cinsiyeti olmaz ki. TDK'de "adam" diye arattığınızda ilk anlamı "insan"dır. Bildiğin "adem"den geliyor yahu. Tıpkı "oğlan" sözcüğünün de cinsiyeti olmadığı, bildiğiniz "evlat" manasına geldiği gibi. Divanü Lugati't-Türk'te "oğlan" sözcüğü için "kız ya da erkek fark etmez" diye geçer. Ben bu politik doğruculuktan çok sıkıldım açıkçası.

    Bulduğum her fırsatta üzerine bastıra bastıra erkek kadın fark etmeksizin "bilim adamı" veya yerine göre "iş adamı" diyorum, asıl onlar alışsınlar. Önce başımıza "bilim kadını / iş kadını" diye bir garabet çıkardılar. Baktılar karşılık olarak "bilim erkeği / iş erkeği" saçma oluyor, (çünkü kadın kelimesinin karşılığı adam değil erkek kelimesidir) bu sefer cinsiyetsiz söylem için "bilim insanı / iş insanı" olayına döndüler. Halbuki yine aynı noktaya dönüyoruz, "adam" kelimesinin cinsiyeti zaten yoktur. Çok derine inmek isteyenler yine Kaşgarlı Mahmut'un eserinde "insan" yerine "kişi" kelimesini de bulabilir ama "bilim kişisi" ne kadar tatminkar olur bilemem 🙂

    "Bilimci" kelimesi pek olmamış gibi duruyor. Kelime üzerinden cinsiyet popülizmi yapanlara sormak isterim, "Balık adam" için "dalgıç"tan başka ne diyeceğiz peki? "Balık insan" mı? "Balıkçı" mı? 🙂

    Tekrar edeyim, serzenişim size değil geneledir, üzerinize alınmayın lütfen. "Teknoloji ve Bilim Notları" kısmını her hafta severek takip ediyorum

    Saygılar

    • ilkyaz @ilkyaz

      Dişinin karşılığı erkektir.

    • Çizmeli Kedi @cizmeli-kedi

      @ilkyaz Yerine göre -en azından- dil bilgisi açısından yanlış diyemem aslında ama "dişi" kelimesi genelde hayvanlar için kullanılıyor. "Adam"ın da cinsiyeti olmadığına göre bu sefer "kadın"ın karşılığı boş küme kalıyor 🙂
      -------------------------
      Bu arada kendi yazdığım yoruma eleştirel bir cevap yazayım 🙂 Bir önceki yorumumda -sanırım gece 02.00 civarı yazdığım için olsa gerek- bir şeyi gözden kaçırmışım. Kendi yazdığım yorumun sonunda ufak bir ayrıntı fark ettim, hemen açıklama ekleme yapayım.

      "İş adamı" veya "Bilim adamı" kelime grupları belirtili isim tamlaması. Lakin, benim verdiğim en son örnekteki "balık adam" sıfat tamlaması. Böyle olunca "-cı/-ci/-cu/-cü" yapım eki belirtili isim tamlamasında sorun çıkarmazken sıfat tamlamalarında arızalı duruma düşebiliyor gibi gözüküyor. Öyleyse kendi görüşümü desteklemek için belirtil isim tamlaması üzerinden örnek vermeliyim.

      Örneğin, "dava adamı" yerine "davacı", "kanun adamı" yerine "kanuncu", "fikir adamı" yerine "fikirci", görgü kurallarını iyi bilen manasındaki "salon adamı" yerine "saloncu" olmuyor. Bunların tamamı belirtili isim tamlaması olduğuna göre bir önceki yazdığım şimdi daha mantıklı oldu diyebilirim. Hatta "iş adamı" yerine de "işçi" dersek durum daha da garip oluyor. Bununla birlikte "adam adama" gibi zarf gruplarını hiç hesaba katmıyorum, burada cinsiyet eşitliği için "insan" kelimesini kullanmaya kalkarsak iş daha da çıkmaza giriyor.

      Açıkçası bu işler benim gözümde ölüm kalım meselesi değil ancak dilin yapısıyla herkesin bu kadar rahatça oynaması ayarlarımı bozuyor.

      Keşke kadınlarımıza dil bilgisinden ziyade hayatın kendisinde eşit bir şekilde davranılsa.

      Saygılar

    • ilkyaz @ilkyaz

      @cizmeli-kedi Yanlış anlaşılmak hiç istemem, ben de adam kelimesi cinsiyetçidir onun yerine bir şeyler bulalım diyenlerden değilim. Adam, dediğiniz gibi, ademoğludur. Ama ek olarak erkek de demektir, ve burada kadın kelimesinin karşıtıdır. Dişi kelimesinin karşıtı da erkektir zira ikisi de bilimsel isimlendirmedir. Dediklerinize tamamen katılıyorum, katılmadığım tek nokta kadının karşılığının erkek olması 🙂