AMD RYZEN Sistemlerin mimarisi hakkında ufak(!) notlar-işlemci seçimi

Merhaba arkadaşlar. yazı dizisi kendini zorlamaya devam ediyor.

ya şimdi açıkçası ben bile sıkıldım 😀

ama şu var. belki yazı dizisinin günümüze yönelik en büyük etkenlerden biri olan k8´in yanı sıra liano mimarisini ya da daha doğrusu fusion mimarisini es geçmiş olduğumu farkettim ki çok büyük hata. ve bundan sonra da günümüzdeki hala varlığını sürdüren "apu" işlemcileri napacağımızı, nereye konumlayacağımızı söylemediğimi farkettim.

bu yüzden bi de üstüne dün bi arkadaş muhalefet olma amaçlı 2200g videosu atmıştı misal. ama 2200g benim bahsettiğim konu ile zerre alakalı olmadığı gibi bana bi fikir sunmuştu. yemekte haklıma geldi. zaten türkün aklı da anca yemek yerken çalışırmış.

arkadaşlar fusion işlemcileri intelin yıllarca work pc dediğimiz, sekreter pc si de diyebileceğimiz oyun yetenklerinden yoksun ama görüntü ve video amaçlı anakartlarının yonga setlerindeki grafik işlemciyi işlemci içine alıp i serisini ortaya çıkardığında amd şunu düşünüyordu." herkes pc sinde ek grafik yongası istemiyor. ve bu yonganın maliteyi ayrı bi ufak ekran kartı maliyetinden bile pahalı olduğu gibi; bu grafik yongaları cidden çok zayıf. hani oyunu geçtim, dxva gibi donanım hızlandırmalarında da çok zayıf" bunu farkettiği için isteyenlere oyun oynatabilecek isteyenlere ise sadece donanım hızlandırma sunacak çözümler için çalışmalar yaptı. ve fm platformu doğdu. f "fusion" m ise "mobile" den karmadır. yani bu sistemler daha çok laptoplar için üretilmişti. fusion işlemciler am işlemcilerden farklı idi. zaten am ibaresindeki a "amd" m ise "motherboard" gibi kelimelerden türemişti. yani bambaşka üretim süreçleri söz konusu idi. ki amd burda çok büyük bi hata yapmıştı. hatırlayın intel geçen sene mobil modem üretimi yüzünden işlemci üretimini unutmuş ve amd nin zaten zen mimarisi ile arayı açmasına resmen göz yummuştu. işte amd de bu birimlerin cpu larını ayrıca sıfırdan tasarladığı için zaten kısıtlı olan imkanlarını daha da zorlamıştı. ama şaşırtıcı olarak bu işlemcilerinde am3+ soketinde devam ettirmediği "athlon" ismini kullandığından mıdır yoksa cidden fx leri tasarlarken geçen daha uzun sürelerden kısa sürdüğünden mi bilemeyiz bu işlemcileri daha bi düzgün çalışır olmuş ve amd nin düşünmediğ seviyelere çıkmıştı.

tabii sonuçta bunlar pci hattı ve önbellek fakiri, sadece core olarak iyi işlemcilerdi.

burada ufak bi parantez açıyorum

arkadaşlar bi işlemci sadece core performance ile ölçülemez yalnız. işlemcinin çekirdekleri bile zaten her programda eşzamanlı çalışamayabileceği gibi pek çok etkenle de fayda ya da zarar sağlayabilir. işte bunu ayırdına varayamayan pek çok hem oyun testini hele hele en düşük ayarlarına alarak yapar ve karşısına saçma sapan değerler alabilir. i5  i geçemeyen 8350 leri hatırlayın. ama aynı i5 leri pentium g3258 in de tokatladığını kimse hatırlamak bile istemez. bunlar normal. ki o oyunlarda ayar açınca özellikle işlemciyi zorlayan o zaman işte çekirdeğin faydası görünür. misal o zamanların en popüler oyunlarından olan crysis´deki patlama effektlerini ayarlayan parçacık kalitesini en yükeğe alırsanız şu anın r3 işlemcisi bile zorlanabiliyordu. ancak söz konusu ayar gpu kullanımına gram etki etmezdi.bi kere gpu nun alacağı resim falan deniyor ya. arkadaşlar gpu kendi renderlemeyeceği ya da renderlese de kendi birimlerine yük oluşturmayacak şeyleri filtrelemeden geçirdiği için çalışma yapısı cpu gibi her kareyi tek tek en ince ayrıntısına kadar incelemediği için fps sabit kalabilir. driver bile fps i değiştirebilir. o yüzden fps le ölçümler hiç bi zaman sağlıklı olmaz. o yüzden oyun testleri belki de en güvenilmez test biçimidir. ki oyunların çoğunun "sponsorlu" olduğunu düşünürsek. her şeyini geçtim, oyunlar eskiden de düzgün çıkmazdı şimdi hiç düzgün çıkmaz oldu. her gün güncelleme yiye yiye çuval oluyorlar. pubg nin misal ilk çıkan versiyonu 6 gb ram isterdi. 6 yı aşmazdı ve 8 gb ramli pc de ultra ayar oynanabiliyordu. ama şimdi oturun. 16 gb ram ve 6 çekirdek işlemcili pc bile tıkanıyor. gerçekten tıkanıyor. şu anda lite´yi bu kadar çok oynayan rx570 580 li pc lerin 8 gb ramli olduğunu mu sanıyorsunuz 😀 inanın millet yavaş yavaş liteye akın ediyor. çünkü optimizasyon sorunu bitmedi. yani oyun testine güvenmeyin. bu gün hak yarın lak çıkabilir.

parantez kapansın.

işte bu apu işlemciler çıktığında millet heyecanlandı. tabii bazı editör arkadaşlar da baktı oyunda fps veriyor. dayadılar olmayacak kombinasyonla millete.

yalnız bi şeyi atladılar. işlemcinin kağıt üstündeki verileri düzgün okumadılar. arkadaşlar bi işlemciyi önce kağıt üstündeki veri ile okuyun. ama ADAM GİBİ OKUYUN!

çünkü sadece saat frekansı ve mimari numarası ile okumakla işlemci anlaşılamaz. ama gördüğüm hep böyle. bu yüzden de daha yüksek rakamlı dire a10 işlemcileri phenom x4 lerden daha iyi sanıyordu millet. bakın açın. o yıllarda malum sitelerden sistem topladığında sorun yaşadığını, bunu o siteye yazdığında banlandığını yazan pek çok kullanıcı vardır.

işte bu yüzden zaten bu forumlar hep yok olmaya mahkum. çünkü kullanıcıyı dinlemiyorlar. benim msi sorunumu yazıyorum foruma. adam msi reklamı almış ya. görmüyor bile. her konuya üşenmeden yazan adam benim konuyu görmemiş bile. neden? çünkü sorunun kronik olduğunu biliyor. ama çok kişinin yapmayacağını, yapsa da farketmeyeceğini düşünüyor. ki aynı sorunu yaşayan 1 2 kişi daha çıkınca da konuyu kitleyip konuyu açanı da banlıyor. bu hep böyledir arkadaşlar. o yüzden öncelikle reklamize edilen sistemlere bi temkinle yaklaşın.

neyse peki bu a10 yazılmasına rağmen fusion işlemciler am3 lere göre ne dezavantajları var. burda yine konuyu uzatarak size şu resmi atayım.

bu ne? lada samaranın orjinal motoru 😀 lada, orjinal motorunu porsche´den aldığı için ilk nesillerinde bu vardı. bu kapak yıllarca korundu. ve sınıfının en az yakıt ytüketip en hızlısı olan otomobilleri doğurdu. ama sadece rus şartlarına göre yapılmış çabuk ısınan çelik motor, en ufak su sorununda kapak atarak ortalığın içine etme ya da sert sürüş özellikleri ya da servis azlığı gibi sorunlardan-ki bu motorun kendisi öyle karmaşık ki gören usta kaçar:D adamın verdiği tepki "lan ben adama kıytırık lada mı getirdim? bu kaputun altında mercedes motoru mu var?" diye düşündürür.- dolayı satışı çok az olmuştur. he alan adam memnundur. parçalayana kadar kullanır. ama sonuçta motorun kendisi ile alakalı olmayan nedenlerden ötürü bu araçlar çok da istenen verimleri veremez.

işte bi işlemcinin sadece çekirdek özelliklerine bakarak seçersek böyle bi durumla karşılaşmamız doğaldır. tamam amd fm mimarili işlemciler farklı tasarlandı. ama am4 soket apu işlemciler sıradan ryzen modelleri kırpılarak tasarlandı.

bu ne demek biliyor musunuz? fm de bile sorun yaşayan oldu ise apu sınıfı bi ryzende sorun yaşamak kaçınılmazdır. üstüne daha düşük performanslı diye iddia edilen 1200-1300x gibi işlemciler 4 ghz e varabilen performansları ile bu sorunları rahatlıkla aşabilirken senin işlemcin hem sınırlarında frekanslanmış core hem de lehim değil de macunla iletkenlik sağlamış ihs si hem de zaten o koca gpu ları sokuşturacaz diye kırpılan birimleri ile seni yarı yolda bırakabilir. bakın bırakır demiyorum.

ama şöyle bi durum var. amd işlemciler hele hele ryzenler oc kabiliyeti ile ön plana çıkar değil mi? sıkıştın mı bas oc yi kurtul.

1200, l3 önbelleğinin devasa olması ile ön plana çıkar arakadaşlar. 2200g 4 mb iken 1200 8 mb dır. bu onun zorlu işlemlerde daha zor tıkanmasını sağlıyor. bfv i ben 8 gb ram ile açınca çok zor tıkanarak yayın açabiliyorum. ama bunu aynı ram miktarı ve aynı ekran kartı ile 2200g nin yapacağını hiç ama hiç sanmıyorum. çünkü ram o kadar doluyor ki. 8192 mb kapasitede 8025 mb dolulukla oyun oynuyorsun. nasıl tıkanmalar olacağını bi hayal edin. işte oralard önbellek farkı öne çıkar. ha 2200g nin iyi olduğu noktalar yok mu? evet var. 3.7 ye varan boost hızı ve 2933 e yükseltilmiş bellek saat frekansı. 3.7 boost bi de o macunla bu işlemcinin daha çabuk burn in olup oc kabiliyetini günden güne daha çok kısacağı gibi zaten aynı mimariye sahip olduğu 1200 ün istendiğinde 4 ghz e varabilmesi için lehimli gelmesi, gerektğinde kendini 1.5 e kadar limitleyip buz gibi çalışıp transistörün aşırı yıpranmasını engellemesi gibi özelliklerden mahrumdur. üstüne 2200g nin 1300x ile aynı olmadığını nasıl kanıtlarım arkadaşlar? 1300x 98 dereceye kadar dayanıp oc kabiliyetini daha üstlere çekebilecek bi potansiyel sunarken, stokta da gayet soğuk iken ve de üstüne xfr desteği sunarken 2200g nin bunların hangisine sahip olduğunu söyleyebiliriz? hiç birine. ve 2200g nin nasıl ısındığını da bunu pek çok arkadaşa anlatamadık. her ne ise aldıkları kartlar zaten 1050 ti ya da 570 türü kartlar olduğu için çok sorun olmamıştı. ama 580 gibi bi karta bu işlemcinin darboğaz yapacağını herkes kabul eder değil mi? peki 1300x? hani aynı işlemciler idi ya. o yapmıyormuş arkadaşlar 😀 rx580 e 1300x darboğaz falan yapmıyormuş. ben de anlamadım ama zaten internetteki yayınlarda bile %10 darboğazdan bahsediiyor. hani ne kadar güvenilir bilemem ama sonuçta 1300x ile bir darboğaz durumunda 3.3 den 4 ghz ve üstü frekanslara çıkıp bu darboğazlardan kurtulma ihtimali varken 2200g nin zaten sıkıştırılmış frekansları ve o tasarımı ile oc yapıp bu darboğazdan kurtulma ihtimali gene gözükmüyor diyorduk ve alıp sorun yaşadığı için sistemi değiştiren çok kişi oldu.

tabii bunlar gene geçti. asıl sorun günümüzdeki 3200g işlemciler.

arkadaşlar bu işlemciler levent abinin bile dediği gibi 2200g´nin 3200 adı almış hali gibi bi şey. çok farkı yok. ve 2 sene öncesinin mimarisin taşıyor. ancak yeni çıktıkları için böyleler.

ha buraya kadar anlattıklarımdan en önemli kısmını da sona sakladım. arkadaşlar bu işlemciler 1200 den %50 daha pahalıya satıldı üzerlerindeki gpu fazlalığı için. çünkü amd bu işlemcileri giriş seviye kasalar toplamak için üretmişti, yeni model olduğu için ve aynı zamanda gpu su olduğu için, ekran kartsız oyun canavarları için üretti. 1200 ise yine giriş orta arası bi noktaya konumlansın diye piyasada tutulmuştu. ve amd harici kartlı sistemlere 2300x önermişti.

ama nedense ülkemiz satıcıları bu 2200g yi aşırı şişirmişti. abi bu işlemci şişik bi işlemci. iş görmez. seneye elinde patlar. dedikçe inandıramadık. üstüne bu işlemci bile zar zor güç yetirecekken pch´de athlon 200ge adındaki kuş modele 1050 ti takıp satılmaya başlandı. görünce şoka girdim.ya çift çekirdek 4 izlek, 35 wattlık bi işlemci 1050 ti gibi bi karta nasıl güç yetirsin. hadi diyelim 2200g bi işe yarar. yapacağı darboğaz önemsenmesin. üstüne türkiyede 1200´le aynı fiyata satıldı, daha doğrusu 2200´lerin geldiğinde 1200´lerin fiyatını düşürmedi satıcılar da. -inanmayanlar için o devirde 1200 ün newegg satış fiyatı 99 dolar iken 2200g 150 küsür dolara satılıyordu bu kadar fark türkiyede olsa kimse o işlemciyi almaz 1200 yanına sağlam bi ramya da ssd takardı.-abi 200ge gibi bi işlemciye 1050 ti takmak nedir ya? işlemciye kan mı kusturasınız var? o işlemci o karta nasıl güç yetirsin? işte sadece yeni model diye aslında eski mimari işlemcileri çaktı satıcılar.

yani arkadaşlar 3200g alıyorsanız almayın. hele ekran kartı takıcaksanız hiç almayın. 2. nesilde bile 2400g harici bi işlemcinin bu iş için mantıklı bi yönü yoktu

bi de ram konusu var.

dediğim gibi arkadaşlar ram kontrolcü olayı aslında 2200g´nin pazarlanmasındaki bi mantık hatasını da gösteriyor. 1. si dual kanal ve ram frekansı madem bu kadar önemli 2 kat önbelleği daha yüksek olan ve 2 kat pci sayısı veren 1200 nasıl 2200g den iyi oluyor onu anlat dediğimizde bu işlemciyi 1200 den ileri koyan hiç bi editörden ses çıkmaz 😀 onu da ben anlatayım. levent abinin dediği gibi ram kontrolcünün frekansı ile kullandığınız ramin frekansı aynı ise ram 1-1 zamanlaması ile çalışır. ama yine onun dediği gibi bi faydasını pek görmedik :Dancak bu ram kontrolcü frekansı  ne kadar yüksekse alacağın ramin frekansını o kadar coşturursun. tabii biraz da işlemcini sınırları dahilinde. şöyle diyim. k8´den beri amd´de ram işlemci içinde. o yüzden ram frekansı anakarttaki yol ve bios bilgisine bağlı olduğundan fazla ram kontrolcünün desteğine bağlı şekilde değişir. 6 katmanlı anakartlarla uber  bi frekans sağlamayı unutun. o yüzden bu anakartlar pci ex 4. nesle de uyum sağlamıyor. bunu da önceden yazdım pek çok yerde ve yine linç yedim. ama benim anakartım voltaj sorunu hariç pci 4. nesil güncellemesi alamasa da 2133 lük rami 1200 gibi bi işlemci ile 3 ghz gibi bi seviyede sorunsuzca 1 senedir kullanıyor. ısınma sorunu vs yok. pci güncellemesini de yakında alır. o zaman bi 3. nesle geçerim. yani ben denediğim ve meyvesini aldığım şeyleri söylüyorum.

ram kontrolcü konusuna gelirsek; arkadaşlar 2993 lük bi kontrolcü ile daha yüksek frekanslara çıkmak teoride uygundur. ama bu kontrolcü çekirdeği zaten zorlanmış 2200g de olduğu için pek bi fayda sağlamıyor. sağlayamıyor abi. zaten 1200 ün 2200g deki en büyük 2 eksikliğinden birisinin ram kontrolcü frekansı ki-2666 olmasına rağmen 3 ghz ram sunuyor daha iyi ramle daha da yükseğe çıkar belki- 2. si ise 1200 ün ısı eşiği diğer ryzenlere göre çok düşük. 68 derece. 68´i gördü mü şak diye kapatır kendini. ha bi de cold boot sorunu  vardır. 9 derece altında boot ettiremezsiniz bu işlemciyi. evet aşırı soğuk kaldığı için ısınmıyor ve sıvı soğutma taktı iseniz ısıtması aşırı zordur. stok değerlerde iyi bi soğutma ile 38 dereceyi aştıramadığımız bu meret, kışın da buz gibi çalışır. evet iyi oc olur. ama oc etmesi aşırı zordur. bu yüzden 1300x daha iyi oc oluyor. o işlemci bi arkadaşımda ve bana veremeyeceği kadar uzakta. yakınımda olsa denerdim. ama 95 dereceye kadar dayanması oc bakımdan onu iyi yapıyor.

yani arkadaşlar 2200g gibi işlemciler 1300x in tırnağı olamaz. çok daha iyi oc olabilmesi bu işlemciyi benim gibi oc meraklıları için cazip kılıyor. ha stokta da x16 pci desteği sayesinde 1200 bile cf ve sli desteği sunar. yani elinde düşük ama 2 3 tane taktığında perfformans vereceği kart varsa  mnisal 3 tane 560 ı eline geçirmiş birisi varsa 1200 her türlü 2200g´den daha iyi olur. çünkü 2200g de çoklu gpu desteği de yoktur.

yani arkadaşlar her ne kadar 2200g yi ezer gibi yazmışsam da her iki işlemcinin kendine göre avantaj ve dezavantajı var. bu işlemcileri daha iyi ya da kötü yapan yönleri bizim neyi alacağımızı kararlaştırmamızı sağlıyor. üstüne ben bu günlerde ne 1200 ne 2200g ne de 3200 gibi işlemcilerin alınmaması taraftarıyım. hani ekran kartı takmayacaksanız ya da elinizde zaten var olan parçalar varsa düşünebilecek malzemeler artık bunlar. yoksa sıfırdan pc ye de anca idareten alınacak ürünlerdir. ama tekrar ediyorum 2200g ile oc olayını unutun. amd bu işlemcileri o kadar kazma görmüş ki macun koyup sürmüş piyasaya. o yüzden o macunun bozulmaması açısından oc işine girmeyin ve o işlemciyi iyi soğutun derim. 1200 ise üstüne taş koysan soğur.

bu arada belki elimdeki arta kalan malzemelere bi 2200g koyup taşınabilir oyun konsolu bile yaparım.

zaten dediğim insanlar tarafından da anlaşıldı ki 2200g şu anda 1200 den ucuza satılır oldu. ha bana göre gene mantıksız. çünkü 2200g de ekran kartı opsiyonu ile daha pahalı olması gereken bi işlemci. 1200 anca gerekli ekipmanlarla daha iyi olur. -anakart ram ekran kartı iyi bi soğutma-oysa ki 2200g bi ram bi anakart ile iş görür.  yani burada gene bi hata yapılıyor.

çünkü biz bi işlemciyi hep performans ile ölçüyoruz. ama apular sadece performans değil gpu ve donanım hızlandırma özellikli. yani bi 970 i olan adam 1200 takarsa yayında drop yer. ama 2200g yemez. şimdi çark etti dersiniz 😀 değil abi. 2200g deki gpu asla iptal olmuyor. yayın yaparken seçiyorsun kodeğini ve donanım hızlandırma yapıyor. -yani bildiğim o.-

ha gpu kodeği olan bi ekran kartı takarsanız 2200g nin gene bi manası kalmaz o bambaşka bi konu.

dual kanal kısmını unuttuk. o da şöyle. özellikle ekran kartı olan apulardaki ddr kanalları hem cpu hem gpu besliyor ya. işte o yüzden rame çoklu erişim daha fazla yapıldığı için dual kanal daha önem kazanıyor. çünkü gpu ve cpu birbirini darboğaza sokabiliyor.

öte yandan harici kartlı bi sistem ister apu ister ryzen olsun zaten gpu %99 kullanıma oturmuşsa dual kanal orda 3 fps verir ya da vermez. 10 fps denen yerde de o sistem zaten 100 fps alıyordur. 10 fps desen %10 fark. ama 231 tl ye teki  satılan 1 ramden 2 tane aıp kullanmak bize aynı işi gördüreceği gibi dual kitlerin 550 600 700 liraya satıldığı ülkemizde bize büyük fayda sağlar. üstüne dual kanal diye satılan çok ramin frekansı da düşük kalıyor. o yüzden gidin en büyük boyutlu en yüksek frekanslı dan ayrı ayrı alın direkt takın. merak etmeyin. çalıştırıyor. üstüne dediğim gibi ram frekansı ryzende fayda sağlıyor. ama o kadar da değil. misal benim sistemde işlemcinin 1.5 de çalışmasına neden oluyor. ama ben bu fonksiyonu kullanamıyorum. çünkü pci hızları da x4 e düştüğü için baya bi sorun yaşattırabiliyor bana. yani bazı durumlarda gereksiz hatta başa bela sorun bile olabilir.

BeğenFavori PaylaşYorum yap
Tüm blog yazılarını gör