Araçlarda lastik türleri ve kullanım detayları
Lasitkleri, araçların olmazsa olmaz parçaları. Ancak çoğu zaman patlayana kadar pek de umrumuzda olmazlar. Ancak aracın güvenliği için bilinmesi gereken birçok detay bulunmakta. Otoseyir'de lastiğin detaylarına giriyoruz.
Hakan
Anlattıklarınız yanlış değil fakat son kullanıcıların lastik alırken ve aldıktan sonra bilmesi gereken önemli şeyleri kafa karıştırmadan özetleseniz daha iyi olurmuş.
Ayrıca önemli bir husus unutulmuş,lastik alırken üretim tarihleride kontrol edilmeli.
Can Akbulut
Doğrusu "şeytan ayrıntıda gizli" olduğundan, mevzuları baside indirgedikçe görmezden gelmek zorunda kaldığımız detaylar yıllarca önemli kayıplara sebep oldu... Gerek can kaybı, gerek mali kayıp.
Takipçilerimiz akıllarına takılan hususları bu platformda soru olarak yansıtırlarsa elimizden geldiğince hiçbirinin ucunun muallakta kalmamasını sağlayacağız. Kafa karışıklığından doğan endirek rahatsızlık verdiğimiz için özür dileriz 😀
Koray Üstüner
Hakan Bey'in bahsettiği üretim tarihi konusuna ek olarak daha geniş tabana sahip lastik almanın avantaj ve dez avantajları neler?
Sahip olduğum japon arabalarında gözlemlediğim kadarıyla ideal hava basıncı bilgileri benzin kapağının içerisinde veya sürücü kapı çerçevesinin üzerinde yazılı olabiliyor.
Daha geniş lastik daha iyi yol tutuş sağlar (çoğu zaman tabi, bazı özel durumlarda sıkıntı da olabilir) ama yuvarlanma direncini arttırır. Artan yuvarlanma direnci de tüketimi arttırır. Eğer arabanın motoru küçükse, yolda zorlanıyorsa, bir de araba yüksek hızlarda kullanılmıyorsa daha geniş tabanlı lastikler tüketimi arttırdığı ve arabanın performansını kötü yönde etkilediği için tercih edilmemelidir. Onun haricinde, yani güçlü ve daha hızlı giden modellerde biraz daha geniş tabanlı lastik daha iyi fren mesafesi ve daha stabil sürüş sunar, bu yüzden tercih edilebilirler.
Can Akbulut
"Daha" dan kasıt ne kadar? Standart ölçüler üzerinden %5 kadar şaşmak akılcı olabilmekte... Yani 1cm daha geniş veya dar tabanlı lastik tercih etmek bile aracın sürüş karakterini ciddi biçimde etkiler. Daha fazlası için süspansiyon sertliği ve geometrisi üzerinde oynama yapılmalıdır ki aksi takdirde takacağınız geniş taban lastik orjinalinden daha kötü yol tutacaktır.
Öte yandan kış lastiği veya yağmur lastiği seçiminiz aracın orjinal ölçüsünden daha dar olmalıdır ki su tahliyesi ve tutunma artabilsin 🙂
Bütün bu taban oynamaları yapılırken lastiğin yuvarlanma çapının korunmasına özen gösterilmelidir. Yani taban genişledikçe yanak yüzdesi daralmalı, taban daraldıkça yanak yüzdesi artmalıdır.
Veysel
Merhaba,
Bu kısmı anlamadım:
"ütün bu taban oynamaları yapılırken lastiğin yuvarlanma çapının korunmasına özen gösterilmelidir. Yani taban genişledikçe yanak yüzdesi daralmalı, taban daraldıkça yanak yüzdesi artmalıdır."
Taban değişince, teker veya lastik çapı değişmiyor ki? Biri dikey, biri yatay?
Yanak ölçüsü tabanın yüzdesi üzerinden hesaplandığı için yanak değeri değişmezse taban genişledikçe yanak da genişler. Aşağıda lastik boyu hedsaplayan bir sitenin linkini veriyorum. Orada taban ve yanak ölçülerinin lastiğin toplam çapını nasıl değiştirdiğini daha rahat görebilirsiniz.
http://www.miata.net/garage/tirecalc.html
Bir ekleme yapayım: hava sıcaklıkları değiştiğinde de lastik basıncı değişir. Sık sık basınç kontrolü yapmayanlar için bu bir sıkıntıdır. Kışın 5-10 derece olan hava sıcaklığı yazın 30-35 derece (İstanbul için) olur. Yazın şişirilen lastik kışın söner, kışın şişirilen de yazın fazla sertleşir. Nitrojen bu konuda da avantajlı, fazla genleşmediği için basıncın aynı kalmasını sağlar.
Çoğu arabanın üzerinde yaz lastikleri geliyor. Bu lastiklerin fazla su tahliye kanalı yok, kış şartlarında da fazla tutunamıyorlar. Milletin yere göğe sığdıramadığı Michelin Pilot Primacy lastikler (arabanın üzerinde gelmişti) kışın hafif kar yağdığında bile aşırı kayma yapıyordu. Bu yüzden mümkünse uygun fiyatlısından da olsa kış ayları için kış lastiği edinmek lazım. Bir de; arabaların üzerinde gelen lastikler piyasada satılan aynı modellere göre biraz daha sert olabiliyorlar. Lastikler bu sayede uzun süre dayanıyor, kullanıcıların arabadan aldığı "sağlamlık hissi" artıyor. Arabanın üzerinde gelen lastik 75,000KM dayanıyor, aynı lastikten bir takım daha alındığında o ancak 50,000KM gidiyor. Aslında bu kötü birşey değil, ama performanslı arabalarda güvenlik sıkıntısı oluşturuyor. Sert lastik yolu da az tutan lastiktir.
Lastik deseni kişilerin arabayı kullanım tarzına göre seçilmelidir. Herkese uyan tek tip desen yoktur. Arabasını daha çok uzun yolda, otobanda (ve yüksek hızda) kullanan kişilerin seçeceği lastikle şehir içinde bol dur-kalk yapanın seçeceği lastik aynı değildir. Birisi için lastiğin karın desteği (tam ortasındaki şerit) daha önemlidir, bu şerit (veya şeritler) kesintisiz ve geniş olursa yüksek hızlarda araba stabilitesini yitirmez. Arabasını şehir içinde kullanan, trafiğe giren, birden hızlanan, gerektiğinde yazın bile su birikintilerine giren kişiler ise daha fazla su kanalı olan lastikleri tercih etmelidir.
Lastik markaları konusunda da birazcık araştırma yapmak lazım. Lastik satıcıları kafadan belirli birkaç markayı önerirler. Özellikle büyük lastiklerde bu markaların ürünleri çok pahalı olabiliyor. Alternatif markalar yarı fiyatına (hatta bazen daha da altına) aynı performansı verebiliyorlar. Bu biraz objektif bakmayı ve araştırmayı gerektiriyor. Ben Kumho'yu sorduğumda pek çok insan abuk subuk yorumlar yaptı. "Çivi toplar" dediler. Çivi toplamanın ne olduğunu sorduğumda üzerinden geçilince çivinin lastiğe batması olduğunu söylediler. "Bana üzerinden geçtiğimde çivinin batmayacağı lastik verin" dedim, veremediler. Böyle bilimsellikten uzak, saçma sapan yorumlara inanmamak lazım. Markasız lastik almak hiç iyi değil, ama markalı alırken de kendini 3-4 markayla kısıtlamak da pek iyi birşey değil.
Bir de ek yapayım, bizim işler eksiz olmaz. 🙂 Bir arabada eğer runflat tipi lastik varsa mutlaka lastik basınç sensörü de olmalı. Bu sensörler her ne kadar can sıkıcı olsalar da işe yarıyorlar. Runflat lastik patlar, sürücü eğer deneyimsizse bunu farketmez. Sensör bu durumda sürücüyü uyarıp lastiğin patladığını haber verir. Bayanlar lastik değiştirmekte zorlandığı için bu tip lastikleri tercih edebiliyorlar. Patladığında farkedilmezse sonu kötü olabiliyor.
Ziyaretçi
Lastik basinicini olcmek yerine araba bilgisayarinin gosterdigi degerlere guvenebilir miyiz? Illa manual olarak olcmemiz mi gerek yoksa?
Can Akbulut
Sensörlerin kalibrasyonu zaman içinde bozulabiliyor. El ile ölçüm için piyasada satılan kalem tipi basınç ölçerler mevcut. Ve son derece güvenilirler. Ama bunlar sadece sorunu tespit edebiliyor. Hava ayarı için yine pompaya gitmek lazım.
Necati
Çok faydalı konulara değinmişsiniz çok güzel bir bölüm daha olmuş ama keşke konuları böyle bir başlıklar halinde özet çıkarıp daha anlaşılır gitseydiniz
Melih Çelik
Lastik üretim tarihi lastik üzerinde yazar mı ve ne zaman üretilmiş olmalı ya da raf ömrü vs gibi kriterler var mıdır?Bilen varsa ve açıklarsa çok sevinirim.
Yanağında biryerlerde yazar. Biraz dikkatli bakmak lazım çünkü genelde küçük puntoyla yazıyorlar. Bir lastiğin ömrü videoda da belirtildiği gibi ortalama 4 yıldır. Satın aldığınız lastik ne kadar eskiyse bu ömürden yemiş oluyor, arabanın üzerinde olmasıyla rafta duruyor olması birşey ifade etmiyor. Lastiğin saklama koşulları da çok önemli tabi, uygun olmayan şartlarda (aşırı sıcak, güneş alan yerler gibi mesela) saklanan lastikler çok daha kısa sürede çatlayabiliyor.
Hakan
Yanağında 4 haneli sayı arıyacaksın,ilk 2 rakam haftasını,son 2 rakam yılını ifade eder.Mesela "3605",2005 yılının 36. haftasında üretildiğini gösterir.
Melih Çelik
Teşekkürler arkadaşlar. Öğrendiğim iyi oldu. Benim araç 40.000 e yaklaştı. Yavaş yavaş bakıyorum lastik önerilerine ve dikkat edilmesi gereken hususlara.
Tesla
Önden çekişli aracımın ön lastikleri daha çabuk aşınıyor. Bunları çapraz olarak arka lastiklerle değiştiriyorum lastik ömrünü yarıladığında. (diş derinliği yarıya inince). Bu da yapılması gereken birşey bence.
Ayrıca yumuşak lastikler, benimki gibi ses yalıtımı olmayan, sert süspansiyonlu araçlar için muazam sürüş keyfi sağlıyor. Sarsıntı, ses ve varsa tıkırtılar kesiliyor.
Hava basıncını ölçen, göstergeli basınç ölçerler 5-10 lira arası kargo ücretsiz oarak satılıyor birçok sitede. kalem şeklinde olanlardan daha iyi, sürekli ölçüm yapabiliyor.
Can Akbulut
Aslında bunun doğrusu her 10000 km civarında lastikleri stepne dahil olacak şekilde saat yönünde rotasyon yaptırmaktır. Yarı diş derinliğine inen lastiklerinizi arka aksa takmak çok iyi bir fikir olmaz. Hiç yerlerini değiştirmeden kullanmanız durumunda ise daha çabuk biten ön lastiklerin yerine arkaları takıp, bitik ön lastiklerin yerine aldığınız yeni çifti arka aksa takmalısınız.
Önden çekişli araç için tabi bu tiyolar. 🙂
KorkutSA
Aslında önemli bir nokta atlanmış sanırım. Bir ek de bu konuda yapsanız iyi olacak. Lastikler soğukken yani 4-5 saat hareket ettirilmemişken yapacağınız ölçüm değeri ile 5-10dk kullanıldığında yapılan ölçümler farklı çıkıyor. Fabrika değeri 32 yazan bir araçta bu değer soğukken mi yoksa kullanım esnasındaki değer midir? Kullanım esnasında 3-4 psi olacak kadar değerlerin arttığını duymuştum doğru mudur?
Can Akbulut
Elbette, her zaman lastik soğukken ölçüm yapılmalıdır, referans değerleri de soğuk ölçüm bazlıdır. Burada soğuktan kasıt ölçüm yapıldığı esnadaki ortam sıcaklığı... İki basınç ölçümü arasında çok ciddi sıcaklık farkı oluşması da rastlanması pek muhtemel bir senaryo değildir takdir edersiniz ki. Çölde yaşamadığınızı varsayıyorum tabi 🙂